το άρθρο ενημερώθηκε στις 02.10.2026
Σε ποιον ταιριάζει το ΠΜΣ: Κοινωνική και Πολιτισμική Ανθρωπολογία;
Το ΠΜΣ «Κοινωνική και Πολιτισμική Ανθρωπολογία» είναι κατάλληλο για υποψήφιους που:
έχουν ενδιαφέρον για την κοινωνία, τον πολιτισμό, τις κοινωνικές δομές, τις πολιτισμικές ταυτότητες και τις μεταβολές.
επιδιώκουν να αναπτύξουν θεωρητική και μεθοδολογική κατάρτιση για την κατανόηση κοινωνικών φαινομένων και πολιτιστικών διεργασιών.
θέλουν να εργαστούν σε πεδία όπως έρευνα, πολιτιστικά και κοινωνικά προγράμματα, δημόσιες υπηρεσίες, ΜΚΟ, πολιτιστικά ιδρύματα, πολιτικές ένταξης, διαπολιτισμική διαχείριση, μετανάστευση, αστική ανάπτυξη, κοινωνική συνοχή.
έχουν διάθεση να ασχοληθούν με εθνογραφία, κοινωνικο-πολιτισμική έρευνα, συλλογή και ανάλυση δεδομένων, μελέτη θεωρίας και συμμετοχή σε συγκριτικές κοινωνικές αναλύσεις.
επιθυμούν ένα μεταπτυχιακό που συνδυάζει θεωρία, έρευνα και πρακτική εφαρμογή, και που προσφέρει ευελιξία σε διεπιστημονικές αναζητήσεις.
Πάντειο Πανεπιστήμιο
Σχολή Κοινωνικών Επιστημών και Ψυχολογίας
Τμήμα Κοινωνικής Ανθρωπολογίας (Αθήνα)
ΠΜΣ: «Κοινωνική και Πολιτισμική Ανθρωπολογία»
Έδρα:
Διεύθυνση – Πόλη διεξαγωγής: ΠΜΣ: Τμήμα Κοινωνικής Ανθρωπολογίας Πάντειο Πανεπιστήμιο Λεωφ. Συγγρού 136, 176 71 Αθήνα
Τηλέφωνα: 210 9201047, 210 9201048
Γνωστικό Αντικείμενο – Σκοπός :
Σκοπός του Προγράμματος είναι η προαγωγή της έρευνας στον ευρύτερο χώρο των Κοινωνικών Επιστημών μέσα από την εμβάθυνση στις αναλυτικές έννοιες και τα μεθοδολογικά εργαλεία της Κοινωνικής Ανθρωπολογίας και συνακόλουθα η δημιουργία εξειδικευμένων ανθρωπολόγων, επιστημόνων και ερευνητών/τριών, οι οποίοι/ες να είναισε θέση να αναλύουν και να ερμηνεύουν καίρια φαινόμενα που απασχολούν σήμερα την ελληνική και άλλες κοινωνίες. Παράλληλος στόχος του ΠΜΣ είναι η εξοικείωση και η τριβή των φοιτητών/τριών με διεπιστημονικές προσεγγίσεις επίμαχων θεμάτων και σύνθετων προβληματικών όπου διασταυρώνονται γόνιμα η οπτική της Ανθρωπολογίας με αυτές που αντλούνται από συγγενή επιστημονικά πεδία των Κοινωνικών Επιστημών αλλά και πέρα από αυτά.
Τίτλος Σπουδών: Το ΠΜΣ απονέμει Μεταπτυχιακό Δίπλωμα Ειδίκευσης (ΜΔΕ) με τίτλο «Κοινωνική και Πολιτισμική Ανθρωπολογία».
Μαθησιακά αποτελέσματα του Προγράμματος Σπουδών
Το Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «Κοινωνική και Πολιτισμική Ανθρωπολογία» του Τμήματος Κοινωνικής Ανθρωπολογίας του Παντείου Πανεπιστημίου παρέχει προχωρημένη θεωρητική και ερευνητική κατάρτιση στην ανθρωπολογική μελέτη σύγχρονων κοινωνικών και πολιτισμικών φαινομένων. Συνδυάζει την ανθρωπολογική θεωρία και την εθνογραφική μεθοδολογία με θεματικές που αφορούν, μεταξύ άλλων, την εργασία, την παγκοσμιοποίηση, τη μετανάστευση, τις ταυτότητες, τον χώρο και την εξουσία, το φύλο, τα δικαιώματα και την υλικότητα, και ολοκληρώνεται με αυτοδύναμη μεταπτυχιακή έρευνα.
Με την επιτυχή ολοκλήρωση του Προγράμματος Σπουδών, ο απόφοιτος ή η απόφοιτη είναι σε θέση:
Επιστημονικό πεδίο UNESCO ISCED-F: Κοινωνικές και συμπεριφορικές επιστήμες
Γνώσεις
- να αναλύει σε προχωρημένο επίπεδο βασικές και σύγχρονες θεωρητικές προσεγγίσεις της κοινωνικής και πολιτισμικής ανθρωπολογίας.
- να ερμηνεύει την εθνογραφία ως ιδιαίτερο τρόπο παραγωγής ανθρωπολογικής γνώσης και να συσχετίζει θεωρητικά ερωτήματα, επιτόπια έρευνα και εθνογραφική γραφή.
- να αξιολογεί κριτικά τις επιστημολογικές και μεθοδολογικές παραδοχές της ανθρωπολογικής έρευνας και τη θέση του ερευνητή ή της ερευνήτριας στο πεδίο.
- να αναλύει τις κοινωνικές και πολιτισμικές διαστάσεις της εργασίας, των μορφών παραγωγής και των μετασχηματισμών που συνδέονται με την παγκοσμιοποίηση και τις υπερεθνικές οικονομικές σχέσεις.
- να ερμηνεύει το έγκλημα, την παραβατικότητα και τους μηχανισμούς κοινωνικού ελέγχου σε σχέση με πολιτισμικές διαφορές, παγκόσμιες ροές και διαπολιτισμικές σχέσεις.
- να αναλύει εθνογραφικές προσεγγίσεις της Ελλάδας και της Μεσογείου και να εντάσσει τοπικές κοινωνικές και πολιτισμικές διαδικασίες σε ευρύτερα ιστορικά και διακρατικά συμφραζόμενα.
- να ερμηνεύει την πόλη και τον χώρο ως κοινωνικά και πολιτικά πεδία και να συσχετίζει χωρικές πρακτικές, ανισότητες, κοινωνικές σχέσεις και μορφές εξουσίας.
- να αναλύει τις πολιτικές των ταυτοτήτων και να αξιολογεί ανθρωπολογικές προσεγγίσεις του εθνικισμού, των μειονοτήτων, της ετερότητας και της πολυπολιτισμικότητας.
- να ερμηνεύει τη μετανάστευση και τις προσφυγικές μετακινήσεις ως σύνθετες κοινωνικές, πολιτικές και πολιτισμικές διαδικασίες.
- να αναλύει τις σχέσεις φύλου, υποκειμενικότητας, σώματος και εξουσίας μέσα από σύγχρονες θεωρητικές προσεγγίσεις της βιοπολιτικής.
- να αξιολογεί κριτικά ανθρωπολογικές και διεπιστημονικές προσεγγίσεις των δικαιωμάτων και να συσχετίζει καθολικές αξιώσεις με συγκεκριμένα κοινωνικά και πολιτισμικά συμφραζόμενα.
- να αναλύει τις σχέσεις ανθρώπων, ύλης και πραγμάτων και να ερμηνεύει τη σημασία της υλικότητας στην κοινωνική ζωή και στην ανθρωπολογική έρευνα.
- να ερμηνεύει θρησκευτικές, θεραπευτικές και τελετουργικές πρακτικές χωρίς εθνοκεντρικές αναγωγές και να τις εντάσσει στα ιδιαίτερα πολιτισμικά και πολιτικά τους συμφραζόμενα.
- να συσχετίζει διαφορετικά πεδία ανθρωπολογικής έρευνας και να εντοπίζει κοινές θεωρητικές έννοιες, όπως εξουσία, ταυτότητα, διαφορά, σώμα, χώρος, κινητικότητα και υλικότητα.
- να τεκμηριώνει τη λογική μιας ανθρωπολογικής έρευνας συνδέοντας ερευνητικό ερώτημα, θεωρητικό πλαίσιο, εθνογραφικό υλικό και αναλυτική ερμηνεία.
Δεξιότητες
- να διατυπώνει σύνθετα ανθρωπολογικά ερευνητικά ερωτήματα και να τα εντάσσει σε κατάλληλο θεωρητικό και εθνογραφικό πλαίσιο.
- να σχεδιάζει εθνογραφική έρευνα επιλέγοντας μεθόδους κατάλληλες για το αντικείμενο, το πεδίο και τις κοινωνικές σχέσεις που διερευνώνται.
- να εφαρμόζει συμμετοχική παρατήρηση και άλλες ποιοτικές ερευνητικές τεχνικές για την παραγωγή και συστηματική καταγραφή εθνογραφικού υλικού.
- να οργανώνει, ταξινομεί, αναλύει και ερμηνεύει εθνογραφικά δεδομένα χωρίς να αποσυνδέει τις επιμέρους μαρτυρίες και πρακτικές από τα κοινωνικά και πολιτισμικά τους συμφραζόμενα.
- να αναζητά, αξιολογεί και συνθέτει ελληνόγλωσση και διεθνή ανθρωπολογική βιβλιογραφία και να εντοπίζει θεωρητικές και εθνογραφικές αντιπαραθέσεις.
- να συγκρίνει εθνογραφικές περιπτώσεις και να αξιοποιεί τη σύγκριση χωρίς να εξαλείφει τις ιστορικές και πολιτισμικές ιδιαιτερότητές τους.
- να αναλύει λόγους, αφηγήσεις, πρακτικές, θεσμούς και υλικά αντικείμενα ως φορείς κοινωνικών σχέσεων, πολιτισμικών νοημάτων και σχέσεων εξουσίας.
- να διερευνά ζητήματα μετανάστευσης, προσφυγικών μετακινήσεων, μειονοτήτων και ταυτοτήτων με εθνογραφική ευαισθησία και κριτική χρήση αναλυτικών κατηγοριών.
- να αναλύει μορφές εργασίας, παραγωγής και οικονομικής οργάνωσης σε τοπικά και υπερεθνικά περιβάλλοντα.
- να διερευνά τις κοινωνικές χρήσεις του χώρου και να αναλύει τη σχέση αστικών μετασχηματισμών, κοινωνικών ανισοτήτων και εξουσίας.
- να εφαρμόζει ανθρωπολογικά εργαλεία στη μελέτη φύλου, σώματος, υποκειμενικότητας, δικαιωμάτων, θρησκευτικών και θεραπευτικών πρακτικών.
- να αναστοχάζεται κριτικά τη θέση του ερευνητή ή της ερευνήτριας και την επίδραση της ερευνητικής σχέσης στην παραγωγή γνώσης.
- να αντιμετωπίζει ζητήματα ενημερωμένης συναίνεσης, ανωνυμίας, εμπιστευτικότητας, αναπαράστασης και ευθύνης κατά την εθνογραφική έρευνα.
- να παρουσιάζει εθνογραφικά και θεωρητικά ευρήματα με σαφή, συνεκτική και επιστημονικά τεκμηριωμένη γραπτή και προφορική επιχειρηματολογία.
- να σχεδιάζει και να ολοκληρώνει αυτοδύναμη Μεταπτυχιακή Διπλωματική Εργασία, συνδέοντας θεωρία, μεθοδολογία, εθνογραφικό ή άλλο ερευνητικό υλικό και ανθρωπολογική ερμηνεία.
Ικανότητες
- να προσεγγίζει σύνθετα κοινωνικά και πολιτισμικά φαινόμενα κριτικά, συγκριτικά και χωρίς εθνοκεντρικές ή ουσιοκρατικές γενικεύσεις.
- να διαμορφώνει αυτόνομες επιστημονικές κρίσεις συνεκτιμώντας θεωρητικές προσεγγίσεις, εθνογραφικά δεδομένα και το ιδιαίτερο ιστορικό και κοινωνικό πλαίσιο.
- να αναγνωρίζει την πολλαπλότητα των κοινωνικών εμπειριών και να αναλύει τη διαφορά χωρίς να αναπαράγει στερεότυπα ή αυτονόητες κατηγοριοποιήσεις.
- να συνδέει το τοπικό με το υπερεθνικό και το παγκόσμιο και να ερμηνεύει πώς ευρύτερες οικονομικές και πολιτικές διαδικασίες βιώνονται και μετασχηματίζονται σε συγκεκριμένα κοινωνικά περιβάλλοντα.
- να αξιολογεί κριτικά σχέσεις εξουσίας, ανισότητες και διαδικασίες αποκλεισμού που διαπερνούν θεσμούς, ταυτότητες, χώρους και καθημερινές πρακτικές.
- να διαχειρίζεται θεωρητική και εθνογραφική πολυπλοκότητα και να αιτιολογεί με σαφήνεια τις μεθοδολογικές και ερμηνευτικές επιλογές του.
- να προσαρμόζει τον ερευνητικό σχεδιασμό σε απρόβλεπτες συνθήκες πεδίου χωρίς να υποβαθμίζει τη μεθοδολογική συνέπεια και την ερευνητική δεοντολογία.
- να αναλαμβάνει ευθύνη για τις επιστημονικές και δεοντολογικές συνέπειες της παραγωγής, ερμηνείας και δημόσιας παρουσίασης ανθρωπολογικής γνώσης.
- να συνεργάζεται αποτελεσματικά σε διεπιστημονικά και διαπολιτισμικά ερευνητικά περιβάλλοντα, αναγνωρίζοντας διαφορετικές επιστημονικές και κοινωνικές οπτικές.
- να επικοινωνεί σύνθετη ανθρωπολογική γνώση σε ακαδημαϊκό, επαγγελματικό και ευρύτερο κοινό χωρίς απώλεια εννοιολογικής ακρίβειας.
- να διεξάγει αυτοδύναμη ανθρωπολογική έρευνα με κριτική αναστοχαστικότητα, επιστημονική ακεραιότητα και σεβασμό προς τα πρόσωπα και τις κοινότητες που συμμετέχουν στην έρευνα.
- να παρακολουθεί τις εξελίξεις στην ανθρωπολογική θεωρία και εθνογραφία και να ανανεώνει αυτόνομα το θεωρητικό, μεθοδολογικό και ερευνητικό του υπόβαθρο.
Σημείωση τεκμηρίωσης:
Η παρουσίαση βασίζεται στον ισχύοντα Κανονισμό Σπουδών. Η επιλογή, η ομαδοποίηση και η διατύπωση των μαθησιακών αποτελεσμάτων αποτελούν συνθετική επεξεργασία του mysep, σύμφωνα με το Ελληνικό Πλαίσιο Προσόντων και τους περιγραφικούς δείκτες του Δουβλίνου.
Διάρκεια σπουδών : Η χρονική διάρκεια για την απονομή του παραπάνω τίτλου ορίζεται σε τέσσερα (4) εξάμηνα.
Γλώσσα Διδασκαλίας: Ελληνική γλώσσα
Δίδακτρα: Χωρίς τέλη φοίτησης
Κατηγορίες και αριθμός εισακτέων:
Στο ΠΜΣ γίνονται δεκτοί, κάτοχοι τίτλου του πρώτου κύκλου σπουδών Τμημάτων Ανθρωπιστικών, Κοινωνικών και Θετικών Επιστημών Πανεπιστημίων της ημεδαπής ή ομοταγών Ιδρυμάτων της αλλοδαπής καθώς και πτυχιούχοι Τεχνολογικών Εκπαιδευτικών Ιδρυμάτων όλων των ειδικοτήτων. Για τους πτυχιούχους Πανεπιστημίων της αλλοδαπής, ο τίτλος σπουδών πρώτου κύκλου πρέπει να έχει αναγνωριστεί από τον Διεπιστημονικό Οργανισμό Αναγνώρισης Τίτλων Ακαδημαϊκών και Πληροφόρησης (ΔΟΑΤΑΠ).
Επιπλέον του αριθμού εισακτέων, γίνεται δεκτός, ένας (1) υπότροφος του Ιδρύματος Κρατικών Υποτροφιών, που πέτυχε στον σχετικό διαγωνισμό μεταπτυχιακών σπουδών εσωτερικού του γνωστικού αντικειμένου του ΠΜΣ, και ένας (1) αλλοδαπός υπότροφος του ελληνικού κράτους.
Διαδικασία επιλογής:
Οι υποψήφιοι/ες που επιθυμούν να εισαχθούν στο Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών καταθέτουν α) ατομικό φάκελο υποβολής ενδιαφέροντος για να συμμετάσχουν στη διαδικασία επιλογής υποψηφίων σύμφωνα με όσα ορίζει η οικεία Προκήρυξη και β) κείμενο αιτιολόγησης υποψηφιότητας. Υποχρεωτική είναι η κατάθεση Πιστοποιητικού που αποδεικνύει πολύ καλή γνώση (επίπεδο Γ1/C1) μίας τουλάχιστον ξένης γλώσσας, της αγγλικής, γαλλικής ή γερμανικής· εάν ο/η υποψήφιος/α έχει προπτυχιακές ή μεταπτυχιακές σπουδές στο εξωτερικό, ο τίτλος σπουδών του νοείται ως πιστοποιητικό επαρκούς γνώσης της ξένης γλώσσας· το ίδιο ισχύει σε περίπτωση που ο/η υποψήφιος/α έχει την ξένη γλώσσα ως μητρική.
Κατά την επιλογή των μεταπτυχιακών φοιτητών λαμβάνονται υπ’ όψιν:
Η αξιολόγηση της συνέντευξης/προφορικής δοκιμασίας
Το κείμενο για την αιτιολόγηση της υποψηφιότητας
Το αναλυτικό βιογραφικό σημείωμα
Ο βαθμός πτυχίου και η βαθμολογία σε σχετικά με το ΠΜΣ προπτυχιακά μαθήματα
Συνάφεια επαγγελματικής ή ερευνητικής εμπειρίας με το αντικείμενο του ΠΜΣ
Ερευνητική εμπειρία και τυχόν επιστημονικές δημοσιεύσεις
Επίδοση σε Πτυχιακή Εργασία όπου αυτή προβλέπεται στον Α’ κύκλο σπουδών
Προπτυχιακές εργασίες σχετικές με τις γνωστικές περιοχές του ΠΜΣ
Γλωσσομάθεια
Συστατικές επιστολές.
Πρόγραμμα Σπουδών (Μαθήματα – ECΤS)
Το πρόγραμμα σπουδών του ΠΜΣ περιλαμβάνει τρία μαθήματα Ελεύθερης Επιλογής στο Α΄ εξάμηνο (χειμερινό), τρία μαθήματα Ελεύθερης Επιλογής στο Β΄ εξάμηνο (εαρινό) και τρία μαθήματα Ελεύθερης Επιλογής στο Γ΄ εξάμηνο (χειμερινό). Κάθε μάθημα αντιστοιχεί σε δέκα πιστωτικές μονάδες. Οι φοιτητές/τριες έχουν την δυνατότητα να επιλέξουν τα τρία μαθήματα ανά εξάμηνο από τα πέντε (5) προσφερόμενα εξαμηνιαία μαθήματα.
Μία εβδομάδα πριν την έναρξη των μαθημάτων του Α’ εξαμήνου όλοι/όλες οι φοιτητές/τριες οφείλουν να παρακολουθούν το Σεμινάριο διάρκειας 15 ωρών (τρεις ώρες/ημέρα) με θέμα «Βιβλιογραφική έρευνα- συγγραφή-δημοσίευση: μέθοδοι, τεχνικές, και πρότυπα στο ακαδημαϊκό περιβάλλον». Η παρακολούθηση του Σεμιναρίου είναι υποχρεωτική ωστόσο δεν προσδίδει πιστωτικές μονάδες και οι φοιτητές/τριες δεν υποχρεώνονται σε εξετάσεις.
Το πρόγραμμα διδασκαλίας μαθημάτων ανά εξάμηνο διαμορφώνεται ως εξής:
Α’ εξάμηνο:
Υποχρεωτικά μαθήματα
-
- Σεμινάριο: Βιβλιογραφική έρευνα – συγγραφή δημοσίευση: μέθοδοι, τεχνικές, και πρότυπα στο ακαδημαϊκό περιβάλλον. Ανθρωπολογία της Εξουσίας και του Κράτους.
- Ζητήματα Ιστοριογραφίας: ιδεολογικές χρήσεις και κριτικές προσεγγίσεις του παρελθόντος.
- Πολιτισμός και Οικονομία: κλασσικές και σύγχρονες θεωρήσεις του καπιταλισμού.
- Συγγένεια, Βιοτεχνολογίες και Πολιτικές Αναπαραγωγής.
- Συμβολικά Συστήματα και Θρησκευτικά Κινήματα: ανθρωπολογικές προσεγγίσεις.
Β’ εξάμηνο:
Υποχρεωτικά μαθήματα
-
- Ανθρωπολογία της Εργασίας: μορφές παραγωγής και υπερεθνικές εργολαβίες.
- Έγκλημα, παγκοσμιοποίηση και διαπολιτισμικός διάλογος.
- Εθνογραφία της Ελλάδας και της Μεσογείου.
- Πόλεις, Χώρος και Εξουσία.
- Πολιτική των ταυτοτήτων: εθνικισμός, μειονότητες, πολυπολιτισμικότητα.
Γ’ εξάμηνο:
Υποχρεωτικά μαθήματα
-
- Ανθρωπολογία της Μετανάστευσης και των Προσφυγικών Μετακινήσεων.
- Ανθρωπολογία του Σαμανισμού: πολιτικές και θεραπευτικές διαστάσεις.
- Ανθρωπολογικές προσεγγίσεις και πειραματισμοί με την ύλη και τα πράγματα.
- Βιοπολιτική και Φύλο: Θεωρίες για το υποκείμενο και την εξουσία.
- Κριτική Θεωρία Δικαιωμάτων
Δ’ εξάμηνο:
-
- Διπλωματική Εργασία.
Τι άλλο πρέπει να ξέρω :
Χρήσιμα Έντυπα:
Προκήρυξη : Πρόσκληση εκδήλωσης ενδιαφέροντος (ακαδ. έτος 2026-2028)
Κανονισμός Σπουδών: ΦΕΚ 3953 τ.Β’/12.09.2018
Περισσότερα στοιχεία :
Ηλεκτρονική διεύθυνση ΠΜΣ: https://anthropology.panteion.gr/
Διάρκεια Λειτουργίας
Το ΠΜΣ θα λειτουργήσει έως το ακαδημαϊκό έτος 2027-2028, με την επιφύλαξη των διατάξεων του άρθρου 32, παρ. 8 του ν.4485/2017 (Α’ 114).