το άρθρο ενημερώθηκε στις 15.10.2026
Σε ποιον ταιριάζει το ΠΜΣ Αρχαιολογία και Ιστορία του Αρχαίου Κόσμου: από την Απώτατη Προϊστορία έως την Ύστερη Αρχαιότητα;
Το Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «Αρχαιολογία και Ιστορία του Αρχαίου Κόσμου: από την Απώτατη Προϊστορία έως την Ύστερη Αρχαιότητα» απευθύνεται σε πτυχιούχους αρχαιολογίας, ιστορίας, ανθρωπιστικών και κοινωνικών επιστημών, καθώς και σε επαγγελματίες του πολιτισμού που επιθυμούν να αποκτήσουν επιστημονικά τεκμηριωμένη και σε βάθος γνώση της αρχαιολογικής και ιστορικής εξέλιξης του αρχαίου κόσμου. Το πρόγραμμα καλύπτει ευρύ χρονολογικό φάσμα, από την προϊστορία έως την ύστερη αρχαιότητα, εστιάζοντας στη μελέτη υλικού πολιτισμού, ιστορικών πηγών, κοινωνικών δομών, ιδεολογιών και πολιτισμικών μετασχηματισμών, με σύγχρονες θεωρητικές και μεθοδολογικές προσεγγίσεις.
Ταιριάζει ιδιαίτερα σε όσους:
έχουν ενδιαφέρον για την αρχαιολογία και την ιστορία του αρχαίου κόσμου.
θέλουν να εξειδικευτούν στη μελέτη προϊστορικών και ιστορικών κοινωνιών.
επιθυμούν να κατανοήσουν σε βάθος τη σχέση υλικού πολιτισμού και ιστορικής ερμηνείας.
αναζητούν ένα ΠΜΣ με έντονο ερευνητικό, θεωρητικό και διεπιστημονικό χαρακτήρα.
ενδιαφέρονται για αρχαιολογικές μεθόδους, ιστορική ανάλυση και πολιτισμικές μεταβολές.
θέλουν να αναπτύξουν δεξιότητες ανάλυσης αρχαιολογικών δεδομένων και ιστορικών πηγών.
επιδιώκουν ακαδημαϊκή ή επαγγελματική εξέλιξη στην έρευνα, την εκπαίδευση ή τους πολιτιστικούς φορείς.
Το ΠΜΣ αποτελεί κατάλληλη επιλογή για όσους στοχεύουν στη συστηματική και επιστημονικά τεκμηριωμένη κατανόηση της μακράς ιστορικής διαδρομής του αρχαίου κόσμου.
Εθνικό Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών
Φιλοσοφική Σχολή
Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας (Αθήνα)
ΠΜΣ: «Αρχαιολογία και Ιστορία του Αρχαίου Κόσμου:
από την Απώτατη Προϊστορία έως την Ύστερη Αρχαιότητα»
Έδρα:
Διεύθυνση – Πόλη διεξαγωγής: Πανεπιστημιόπολη Ζωγράφου 15 772 Άνω Ιλίσια Αθήνα
Τηλέφωνα: 210 7277887, 210 7277319, 210 7277887 Fax: 210 7277426, E-mail: PMS-Hist-Arch@arch.uoa.gr
Γνωστικό Αντικείμενο – Σκοπός :
Το Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών (ΠΜΣ) έχει ως αντικείμενο την εξειδικευμένη και σε βάθος μελέτη θεμάτων της Προϊστορικής και Κλασικής Αρχαιολογίας, καθώς και της Αρχαίας Ιστορίας. Σκοπός του ΠΜΣ είναι: η υψηλού επιπέδου κατάρτιση μεταπτυχιακών φοιτητών σε θέματα του γνωστικού αντικειμένου του.
Τίτλος Σπουδών:
Το ΠΜΣ απονέμει Δίπλωμα Μεταπτυχιακών Σπουδών (Δ.Μ.Σ.) στην «Αρχαιολογία και Ιστορία του Αρχαίου Κόσμου: από την Απώτατη Προϊστορία έως την Ύστερη Αρχαιότητα» (MSc in Archaeology and History of the Ancient World: from the Early Prehistory to Late Antiquity) με τις εξής ειδικεύσεις:
1. Προϊστορική Αρχαιολογίας / Prehistoric Archaeology
2. Κλασική Αρχαιολογία/ Classical Archaeology
3. Αρχαία Ιστορία / Ancient History.
Μαθησιακά αποτελέσματα του Προγράμματος Σπουδών
Το Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «Αρχαιολογία και Ιστορία του Αρχαίου Κόσμου: Από την Απώτατη Προϊστορία έως την Ύστερη Αρχαιότητα» αποσκοπεί στην επιστημονική εμβάθυνση στην αρχαιολογική και ιστορική μελέτη των κοινωνιών του αρχαίου κόσμου, με έμφαση στην κριτική αξιοποίηση υλικών καταλοίπων, ιστορικών μαρτυριών και σύγχρονων ερευνητικών προσεγγίσεων. Το πρόγραμμα οργανώνεται στις ειδικεύσεις της Προϊστορικής Αρχαιολογίας, της Κλασικής Αρχαιολογίας και της Αρχαίας Ιστορίας, οι οποίες εξετάζουν διακριτά αλλά αλληλοσυμπληρούμενα πεδία, από τις προϊστορικές κοινωνίες του Αιγαίου, της Κύπρου και της Ανατολικής Μεσογείου έως την ιστορία και τον υλικό πολιτισμό των ιστορικών χρόνων. Μέσα από εξειδικευμένα σεμινάρια, ερευνητικές εργασίες και συστηματική μελέτη της επιστημονικής βιβλιογραφίας, καλλιεργούνται η μεθοδολογική ακρίβεια, η σύνθεση διαφορετικών τεκμηρίων και η τεκμηριωμένη διατύπωση ερμηνευτικών προτάσεων. Η εκπόνηση πρωτότυπης μεταπτυχιακής διπλωματικής εργασίας ολοκληρώνει την ερευνητική εκπαίδευση και ενισχύει την ικανότητα αυτόνομης επιστημονικής συμβολής στο επιλεγμένο πεδίο ειδίκευσης.
Με την επιτυχή ολοκλήρωση του Προγράμματος Σπουδών, ο απόφοιτος ή η απόφοιτη είναι σε θέση:
Επιστημονικό πεδίο UNESCO ISCED-F: Ιστορία και αρχαιολογία
Γνώσεις
- Ερμηνεύει τις βασικές θεωρητικές προσεγγίσεις της αρχαιολογικής και ιστορικής έρευνας για τον αρχαίο κόσμο, με συστηματική αναφορά στις δυνατότητες και στους περιορισμούς των διαφορετικών θεωρητικών σχημάτων, καθώς και στον τρόπο με τον οποίο αυτά επηρεάζουν τη διατύπωση ερευνητικών ερωτημάτων.
- Αναγνωρίζει τις διαδοχικές πολιτισμικές φάσεις από την απώτατη προϊστορία έως την ύστερη αρχαιότητα, συσχετίζοντας τη σχετική χρονολόγηση και τα επιμέρους πολιτισμικά συμφραζόμενα με τις αλλαγές στην κοινωνική οργάνωση και στις μορφές υλικού πολιτισμού.
- Κατανοεί τη σχέση υλικών καταλοίπων, γραπτών μαρτυριών και ιστορικής ερμηνείας, αξιολογώντας την προέλευση, την αντιπροσωπευτικότητα και την ερμηνευτική βαρύτητα κάθε κατηγορίας πηγών, χωρίς να εξισώνει ανόμοια τεκμήρια.
- Διακρίνει τις ιδιαιτερότητες των προϊστορικών κοινωνιών του Αιγαίου, της Κύπρου και της Εγγύς Ανατολής, λαμβάνοντας υπόψη τις περιφερειακές διαφοροποιήσεις, τις διαπολιτισμικές επαφές και τη σημασία των αρχαιολογικών συμφραζομένων για κάθε ερμηνεία.
- Εξηγεί τις μεταβολές στην οικιστική οργάνωση, στην παραγωγή και στις ανταλλαγές κατά τη Νεολιθική και την Εποχή του Χαλκού, μέσα από τη συνεξέταση αρχιτεκτονικών καταλοίπων, παραγωγικών δραστηριοτήτων και δικτύων επικοινωνίας στον προϊστορικό αιγαιακό χώρο.
- Αναλύει τις μορφές κοινωνικής ιεράρχησης, θρησκευτικής πρακτικής και τελετουργίας στον αρχαίο κόσμο, συσχετίζοντας αρχαιολογικά δεδομένα για χώρους λατρείας, ταφικά έθιμα και υλικά σύμβολα με προσεκτικά διατυπωμένες υποθέσεις κοινωνικής διαφοροποίησης.
- Κατανοεί την τυπολογία, μορφολογία, εικονογραφία και τεχνική της αρχαίας τέχνης, με έμφαση στη συστηματική περιγραφή και συγκριτική εξέταση αντικειμένων, μνημείων και εικονογραφικών προγραμμάτων μέσα στο ιστορικό τους περιβάλλον.
- Γνωρίζει τα προβλήματα χρονολόγησης και τεκμηρίωσης αρχαιολογικών συνόλων, διακρίνοντας τις διαφορετικές δυνατότητες σχετικής και απόλυτης χρονολόγησης και τα σφάλματα που προκύπτουν από αποσπασματική διατήρηση των ευρημάτων.
- Εξετάζει την πολιτική και κοινωνική ιστορία του ελληνικού και ευρύτερου μεσογειακού χώρου από την αρχαϊκή έως τη ρωμαϊκή αυτοκρατορική περίοδο, αναγνωρίζοντας τις διαφορετικές κλίμακες ανάλυσης, από τις τοπικές κοινότητες έως τις πολιτικές και πολιτισμικές αλληλεπιδράσεις της Μεσογείου.
- Αξιολογεί τη συμβολή των πρωτογενών πηγών και της σύγχρονης βιβλιογραφίας στη συγκρότηση ιστορικών επιχειρημάτων, εντοπίζοντας τις επιστημονικές διαφωνίες, τα κενά των μαρτυριών και τις μεθοδολογικές προϋποθέσεις στις οποίες στηρίζονται οι επικρατούσες ερμηνείες.
- Κατανοεί τις αρχές σχεδιασμού και δεοντολογίας της πρωτότυπης μεταπτυχιακής έρευνας, με ιδιαίτερη προσοχή στη σαφή οριοθέτηση του αντικειμένου, στην ορθή τεκμηρίωση και στην υπεύθυνη παρουσίαση των ερευνητικών αποτελεσμάτων.
- Συσχετίζει τοπικές αρχαιολογικές και ιστορικές εξελίξεις με διαπεριφερειακές επαφές στην ανατολική Μεσόγειο, εξετάζοντας τις επαφές και τις ανταλλαγές μεταξύ Αιγαίου, Κύπρου, Βαλκανίων και Εγγύς Ανατολής με βάση τα διαθέσιμα αρχαιολογικά δεδομένα.
Δεξιότητες
- Διατυπώνει πρωτότυπα, σαφώς οριοθετημένα ερευνητικά ερωτήματα αρχαιολογίας ή αρχαίας ιστορίας, επιλέγοντας κατάλληλο χρονικό και γεωγραφικό πλαίσιο και αιτιολογώντας τη δυνατότητα απάντησής τους από το υφιστάμενο σώμα τεκμηρίων.
- Αναζητά συστηματικά, ταξινομεί και αξιολογεί εξειδικευμένη ελληνόγλωσση και ξενόγλωσση βιβλιογραφία, με κριτήρια επιστημονικής εγκυρότητας, συνάφειας και επικαιρότητας, ώστε να διαμορφώνει τεκμηριωμένη εικόνα της διεθνούς ερευνητικής συζήτησης.
- Συνθέτει τεκμήρια διαφορετικής προέλευσης σε συνεκτική ιστορική ή αρχαιολογική ανάλυση, εξηγώντας με διαφάνεια τη μέθοδο επιλογής, διασταύρωσης και στάθμισης των πηγών που στηρίζουν τα επιμέρους συμπεράσματα.
- Εφαρμόζει συγκριτική προσέγγιση σε υλικά κατάλοιπα διαφορετικών περιοχών και περιόδων, ορίζοντας σαφείς άξονες σύγκρισης και αποφεύγοντας την άκριτη μεταφορά ερμηνευτικών σχημάτων μεταξύ διαφορετικών αρχαιολογικών περιβαλλόντων.
- Εξετάζει αρχαιολογικά ευρήματα με κριτήρια τυπολογίας, μορφολογίας, τεχνοτροπίας και συμφραζομένων, συνδυάζοντας την παρατήρηση των χαρακτηριστικών τους με πληροφορίες για τη χρήση, την προέλευση και τη χρονολογική τους ένταξη.
- Αναλύει τη σχέση οικιστικών και ταφικών πρακτικών με κοινωνικές και ιδεολογικές μεταβολές, εξετάζοντας με κριτικό τρόπο τις δυνατότητες και τα όρια της συσχέτισης ταφικών ή οικιστικών πρακτικών με την κοινωνική διαστρωμάτωση.
- Αντιπαραβάλλει γραπτές πηγές με αρχαιολογικά δεδομένα, αναγνωρίζοντας αποκλίσεις και περιορισμούς, διακρίνοντας τη διαφορετική χρονικότητα, το είδος και την πιθανή μεροληψία κάθε μαρτυρίας πριν από την εξαγωγή ιστορικών συμπερασμάτων.
- Αξιολογεί εναλλακτικές ερμηνείες και διακρίνει την τεκμηριωμένη υπόθεση από την εικασία, αιτιολογώντας την προτίμηση συγκεκριμένων ερμηνειών με ρητή αναφορά στα διαθέσιμα στοιχεία και στις εναλλακτικές αναγνώσεις.
- Σχεδιάζει ερευνητική πρόταση με μεθοδολογία, σαφείς στόχους και κατάλληλο σώμα πηγών, προσδιορίζοντας το ερευνητικό πρόβλημα, τα στάδια υλοποίησης, τη σχετική βιβλιογραφία και τα αναμενόμενα όρια της διερεύνησης.
- Συντάσσει επιστημονικές σεμιναριακές εργασίες με τεκμηριωμένες παραπομπές και κριτική βιβλιογραφική συζήτηση, με σαφή διάρθρωση επιχειρημάτων, ορθή χρήση επιστημονικής ορολογίας και διακριτή παρουσίαση πρωτογενών δεδομένων και ερμηνειών.
- Παρουσιάζει και υποστηρίζει προφορικά ερευνητικά πορίσματα σε επιστημονικό ακροατήριο, εξηγώντας τη μεθοδολογική επιλογή, απαντώντας σε κριτικές ερωτήσεις και εντάσσοντας τα συμπεράσματά του στην ευρύτερη επιστημονική συζήτηση.
- Οργανώνει την εκπόνηση ατομικής, πρωτότυπης μεταπτυχιακής διπλωματικής εργασίας, με συνεκτικό σχέδιο εργασίας, αξιολόγηση των πηγών, ορθή επιστημονική τεκμηρίωση και σαφή διάκριση προσωπικής συμβολής και προϋπάρχουσας έρευνας.
- Συνδυάζει διαχρονική και συγχρονική προσέγγιση κατά τη μελέτη του αρχαίου κόσμου, ώστε να διακρίνει τις ιστορικές μεταβολές στον χρόνο και ταυτόχρονα να εξετάζει τις διαφοροποιήσεις μεταξύ σύγχρονων κοινωνιών και πολιτισμικών περιβαλλόντων.
- Αξιοποιεί ανατροφοδότηση από σεμινάρια για την αναθεώρηση της ερευνητικής επιχειρηματολογίας, επαναξιολογώντας τα επιχειρήματα, την οργάνωση των τεκμηρίων και τις μεθοδολογικές παραδοχές χωρίς να αλλοιώνει την πρωτογενή μαρτυρία.
Ικανότητες
- Διεξάγει αυτοδύναμη έρευνα σε εξειδικευμένο ζήτημα αρχαιολογίας ή αρχαίας ιστορίας, από τη διαμόρφωση του ερωτήματος έως τη δημοσιοποίηση των συμπερασμάτων, αναγνωρίζοντας τις αβεβαιότητες και την ανάγκη ελέγχου των ερμηνειών.
- Ασκεί κριτική σκέψη απέναντι σε καθιερωμένα ερμηνευτικά σχήματα και αμφισβητούμενες χρονολογήσεις, με διάθεση επανεξέτασης των παραδοχών του υπό το φως νέων τεκμηρίων και με επίγνωση των ορίων των αρχαιολογικών και ιστορικών πηγών.
- Συνθέτει σύνθετα δεδομένα χωρίς να παραβλέπει αβεβαιότητες και κενά τεκμηρίωσης, ιεραρχώντας την αποδεικτική ισχύ των πληροφοριών και παρουσιάζοντας με σαφήνεια όσα δεν μπορούν να συναχθούν με ασφάλεια.
- Συνεργάζεται δημιουργικά σε διεπιστημονικό περιβάλλον ιστορικής και αρχαιολογικής έρευνας, συμβάλλοντας σε κοινές ερευνητικές συζητήσεις και συνθέσεις, με σεβασμό στις διακριτές μεθοδολογίες και στις απαιτήσεις επιστημονικού διαλόγου.
- Τηρεί τις αρχές επιστημονικής ακεραιότητας και ορθής χρήσης πηγών και ερευνητικών δεδομένων, με έγκυρες παραπομπές, διαφανή χρήση των τεκμηρίων και σαφή αναγνώριση της συμβολής άλλων ερευνητών.
- Επικοινωνεί σύνθετα ερευνητικά αποτελέσματα με σαφήνεια προς ειδικό και ευρύτερο κοινό, προσαρμόζοντας τη δομή, την ορολογία και το επίπεδο ανάλυσης, χωρίς να απλουστεύει υπερβολικά την επιστημονική αβεβαιότητα.
- Αναλαμβάνει την ευθύνη σχεδιασμού, εκτέλεσης και αξιολόγησης απαιτητικού ερευνητικού έργου, ορίζοντας ρεαλιστικά στάδια εργασίας, διαχειριζόμενος την ανατροφοδότηση και τεκμηριώνοντας τις τελικές ερευνητικές επιλογές.
- Συνεχίζει σε διδακτορική έρευνα ή σε επαγγελματική δραστηριότητα συναφή με την αρχαιολογία και την ιστορική τεκμηρίωση, με επίγνωση των απαιτήσεων εξειδικευμένης επιστημονικής έρευνας και των δυνατοτήτων εφαρμογής της ιστορικής και αρχαιολογικής γνώσης.
- Ενσωματώνει νέα επιστημονικά δεδομένα αναθεωρώντας τεκμηριωμένα τα συμπεράσματά του, εντάσσοντας τις νέες δημοσιεύσεις και ανακαλύψεις στην υπάρχουσα συζήτηση και επανεξετάζοντας τις παλαιότερες ερμηνείες όπου απαιτείται.
- Αντιμετωπίζει με επιστημονική ευαισθησία ζητήματα διαχείρισης και ερμηνείας της πολιτιστικής κληρονομιάς, λαμβάνοντας υπόψη την προέλευση, τα συμφραζόμενα και την υπεύθυνη επιστημονική παρουσίαση των αρχαιολογικών καταλοίπων.
Ειδίκευση: Προϊστορική Αρχαιολογία
- Ερμηνεύει αρχιτεκτονικά, καλλιτεχνικά και τελετουργικά κατάλοιπα του προϊστορικού και πρωτοϊστορικού Αιγαίου, συσχετίζοντας τις μορφές τους με την κοινωνική οργάνωση, την οικονομία, τη θρησκεία και τις πρακτικές καθημερινής ζωής κατά την Εποχή του Χαλκού.
- Συγκρίνει κοινωνική οργάνωση, παραγωγή και οικονομικές ανταλλαγές από τη Νεολιθική έως την Εποχή του Χαλκού, χρησιμοποιώντας συγκρίσιμες κατηγορίες αρχαιολογικών δεδομένων και αποφεύγοντας γραμμικά εξελικτικά σχήματα που δεν τεκμηριώνονται.
- Αναλύει οικιστικά και ταφικά σύνολα της Κύπρου και τις σχέσεις τους με την ανατολική Μεσόγειο, εξετάζοντας την ταφική αρχιτεκτονική, τα κινητά ευρήματα και τις ενδείξεις παραγωγής και ανταλλαγών από τη Νεολιθική έως την Ύστερη Εποχή του Χαλκού.
- Εξετάζει τις εξωτερικές σχέσεις και πολιτισμικές αλληλεπιδράσεις Αιγαίου, Βαλκανίων και Εγγύς Ανατολής, με προσοχή στη χρονολογική αλληλουχία, στις περιφερειακές ιδιαιτερότητες και στα όρια της ερμηνείας των διαπολιτισμικών επαφών.
Ειδίκευση: Κλασική Αρχαιολογία
- Αναλύει μνημεία και έργα τέχνης από την Πρώιμη Εποχή του Σιδήρου έως τους ρωμαϊκούς αυτοκρατορικούς χρόνους, εντάσσοντάς τα σε τεκμηριωμένα χρονολογικά και πολιτισμικά συμφραζόμενα και διακρίνοντας τις αλλαγές των καλλιτεχνικών πρακτικών.
- Εφαρμόζει τυπολογική, μορφολογική, εικονογραφική και τεχνική εξέταση στην ερμηνεία αρχαίων αντικειμένων, με συστηματική καταγραφή των παρατηρήσεων και συνδυασμό των διαφορετικών χαρακτηριστικών πριν από τη διατύπωση ερμηνευτικού συμπεράσματος.
- Αξιολογεί κριτικά τις αρχαιολογικές πηγές και τα μεθοδολογικά προβλήματα της κλασικής αρχαιολογίας, αντιπαραβάλλοντας τα αρχαιολογικά δεδομένα με την ειδική βιβλιογραφία και αναγνωρίζοντας τις εναλλακτικές μεθοδολογικές προσεγγίσεις.
- Συνδέει την εξέλιξη καλλιτεχνικών μορφών και υλικών πρακτικών με τα ιστορικά και κοινωνικά συμφραζόμενά τους, αποφεύγοντας να θεωρεί την καλλιτεχνική αλλαγή άμεση αντανάκλαση πολιτικών ή κοινωνικών μεταβολών χωρίς επαρκή τεκμηρίωση.
Ειδίκευση: Αρχαία Ιστορία
- Εμβαθύνει στις πολιτικές, κοινωνικές και πολιτισμικές εξελίξεις του ελληνικού και ευρύτερου μεσογειακού κόσμου, εξετάζοντας συγκεκριμένα ιστορικά προβλήματα σε συνάρτηση με τις διαθέσιμες μαρτυρίες και τη σύγχρονη ιστοριογραφική συζήτηση.
- Αναλύει ιστορικές μαρτυρίες από την αρχαϊκή περίοδο έως τους ρωμαϊκούς αυτοκρατορικούς χρόνους, σταθμίζοντας το είδος, τον σκοπό και τους περιορισμούς των πηγών, ώστε να αποφεύγει αναχρονιστικές γενικεύσεις.
- Συνθέτει ιστορικά επιχειρήματα μέσω κριτικής αντιπαραβολής πρωτογενών πηγών και νεότερης έρευνας, οργανώνοντας την επιχειρηματολογία γύρω από σαφή ερευνητικά ερωτήματα και ελέγχοντας τη συμβατότητα των επιμέρους μαρτυριών.
- Διερευνά ευρύτερα διαχρονικά ζητήματα της ιστορίας του αρχαίου κόσμου μέσα από εξειδικευμένα σεμινάρια, συνδέοντας τα ειδικά ιστορικά προβλήματα με ευρύτερες κοινωνικές, πολιτικές και πολιτισμικές διεργασίες, χωρίς υπέρβαση της τεκμηρίωσης.
Σημείωση τεκμηρίωσης: Η παρουσίαση βασίζεται στον ισχύοντα Κανονισμό Σπουδών. Η επιλογή, η ομαδοποίηση και η διατύπωση των μαθησιακών αποτελεσμάτων αποτελούν συνθετική επεξεργασία του mysep, σύμφωνα με το Ελληνικό Πλαίσιο Προσόντων και τους περιγραφικούς δείκτες του Δουβλίνου.
Διάρκεια σπουδών :
Η χρονική διάρκεια φοίτησης στο ΠΜΣ που οδηγεί στη λήψη Διπλώματος Μεταπτυχιακών Σπουδών (ΔΜΣ)ορίζεται σε τέσσερα (4) ακαδημαϊκά εξάμηνα, στα οποία περιλαμβάνεται και ο χρόνος εκπόνησης διπλωματικής εργασίας. Ο ανώτατος επιτρεπόμενος χρόνος ολοκλήρωσης των σπουδών, ορίζεται στα τέσσερα (4) ακαδημαϊκά εξάμηνα.
Για τους εργαζόμενους μεταπτυχιακούς φοιτητές προβλέπεται η δυνατότητα μερικής φοίτησης. Οι φοιτητές αυτής της κατηγορίας πρέπει αποδεδειγμένα να εργάζονται τουλάχιστο είκοσι (20) ώρες την εβδομάδα και να προσκομίσουν σχετική σύμβαση εργασίας ή βεβαίωση εργοδότη. Μερική φοίτηση προβλέπεται και για μη εργαζόμενους φοιτητές που αδυνατούν να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις της πλήρους φοίτησης για λόγους υγείας, οικογενειακούς, στράτευσης κ.ά. Η διάρκεια μερικής φοίτησης δεν μπορεί να ξεπερνάει τα έξι (6) ακαδημαϊκά εξάμηνα. Η επιλογή της πλήρους ή μερικής φοίτησης γίνεται κατά την εγγραφή του υποψηφίου στο ΠΜΣ και είναι οριστική.
Γλώσσα Διδασκαλίας: Τα μαθήματα διεξάγονται στην ελληνική γλώσσα.
Δίδακτρα: –
Κατηγορίες και αριθμός εισακτέων:
Στο ΠΜΣ «Αρχαιολογία και Ιστορία του Αρχαίου Κόσμου: από την Απώτατη Προϊστορία έως την Ύστερη Αρχαιότητα» γίνονται δεκτοί κάτοχοι τίτλου του Α΄ κύκλου σπουδών των Τμημάτων Ιστορίας και Αρχαιολογίας ΑΕΙ της ημεδαπής ή ομοταγών, αναγνωρισμένων από τον ΔΟΑΤΑΠ, ιδρυμάτων της αλλοδαπής, καθώς και απόφοιτοι άλλων Τμημάτων ΑΕΙ της ημεδαπής ή ομοταγών, αναγνωρισμένων της αλλοδαπής. Γίνονται δεκτοί ως υπεράριθμοι μέλη των κατηγοριών ΕΕΠ, ΕΔΙΠ και ΕΤΕΤ σύμφωνα με την παρ. 8 του άρ. 34 του Ν.4485/17.
Το ΠΜΣ «Αρχαιολογία και Ιστορία του Αρχαίου Κόσμου: από την Απώτατη Προϊστορία έως την Ύστερη Αρχαιότητα» θα δέχεται έως 45 φοιτητές ανά ακαδημαϊκό έτος.
Διαδικασία επιλογής και εγγραφή επιτυχόντων
Η επιλογή των φοιτητών γίνεται σύμφωνα με το νόμο 4485/2017 και τις προβλέψεις του Κανονισμού Μεταπτυχιακών Σπουδών. Κάθε Μάιο, με απόφαση της Συνέλευσης του Τμήματος Ιστορίας και Αρχαιολογίας του ΕΚΠΑ, δημοσιεύεται και αναρτάται στην ιστοσελίδα του Τμήματος και του αιτήσεις υποβάλλονται στη Γραμματεία Μεταπτυχιακών Σπουδών του Τμήματος (Πανεπιστημιούπολη Ζωγράφου, Φιλοσοφική Σχολή, 4ος όροφος, γραφείο 404) από 1 έως 20 Ιουνίου και από 1-10 Σεπτεμβρίου έκαστου έτους.
Απαραίτητα δικαιολογητικά είναι:
1. Αίτηση Συμμετοχής (με δήλωση της προτιμώμενης ειδίκευσης)
2. Βιογραφικό σημείωμα
3. Αναλυτική βαθμολογία
4. Φωτοτυπία δύο όψεων της αστυνομικής ταυτότητας
5. Διπλωματική εργασία ή σεμιναριακές εργασίες, εάν υπάρχουν, ιδιαίτερα εκείνες που σχετίζονται με το γνωστικό αντικείμενο ειδίκευσης
6. Βεβαιώσεις συμμετοχής σε ανασκαφές, σεμινάρια κ.λπ.
7. Πιστοποιητικό γλωσσομάθειας της αγγλικής γλώσσας (επιπέδου τουλάχιστον Β2) ή περισσοτέρων, εάν υπάρχουν
8. Δημοσιεύσεις σε περιοδικά με κριτές, εάν υπάρχουν
9. Αποδεικτικά επαγγελματικής ή ερευνητικής δραστηριότητας, εάν υπάρχουν
Οι φοιτητές από ιδρύματα της αλλοδαπής πρέπει να προσκομίσουν πιστοποιητικό αντιστοιχίας και ισοτιμίας από τον ΔΟΑΤΑΠ, σύμφωνα με το άρ.34, παρ. 7 του Ν. 4485/17.
Η επιλογή των εισακτέων κάθε ειδίκευσης πραγματοποιείται με βάση τα ακόλουθα κριτήρια:
1. Επίδοση στις εισαγωγικές γραπτές εξετάσεις για το ΠΜΣ σε ποσοστό 50%. Η γραπτή εξέταση γίνεται αποκλειστικά σε θέματα της ειδίκευσης στην οποία επιθυμεί να ενταχθεί ο υποψήφιος και στην σχετική ύλη που έχει προηγουμένως ανακοινωθεί. Η ΣΕ ορίζει τουλάχιστον δύο εξεταστές ανά ειδίκευση, οι οποίοι αναλαμβάνουν και την βαθμολόγηση των γραπτών, καθώς και έναν αναβαθμολογητή. Οι εξεταστές ορίζουν τρία θέματα εκ των οποίων κληρώνεται το ένα ενώπιον των υποψηφίων. Η βαθμολόγηση γίνεται από τους εξεταστές.
Κατά την βαθμολόγηση τα ονόματα των υποψηφίων παραμένουν καλυμμένα. Εάν η διαφορά του βαθμού μεταξύ του πρώτου και του δεύτερου βαθμολογητή είναι μικρότερη ή ίση με 3 μονάδες, τότε ως τελικός βαθμός του γραπτού ορίζεται ο μέσος όρος του βαθμού των δύο βαθμολογητών. Σε αντίθετη περίπτωση γίνεται αναβαθμολόγηση από τον αναβαθμολογητή. Ο τελικός βαθμός του γραπτού προκύπτει από τον μέσο όρο των βαθμών του αναβαθμολογητή και του βαθμού εκείνου εκ των δύο πρώτων που είναι πλησιέστερος προς αυτόν. Αν ο βαθμός του αναβαθμολογητή είναι στο μέσο όρο των βαθμών των δύο πρώτων βαθμολογητών, τότε ο βαθμός του γραπτού προκύπτει από τον μέσο όρο και των τριών βαθμολογητών. Ο βαθμός της γραπτής εξέτασης είναι τελικός. Δεν προβλέπεται άλλη διαδικασία αναβαθμολόγησης.
2. Προφορική συνέντευξη σε ποσοστό 50%. Η συνέντευξη πραγματοποιείται από τα μέλη ΔΕΠ της ειδίκευσης, την οποία επιθυμεί να επιλέξει ο υποψήφιος, και των κατά περίπτωση συνεξεταζόμενων γνωστικών αντικειμένων, αν υπάρχουν τέτοια. Κατά την συνέντευξη ελέγχονται οι γνώσεις των υποψηφίων στα θέματα της ειδίκευσης, καθώς και η δυνατότητά τους να πραγματοποιήσουν πρωτότυπη έρευνα. Συνυπολογίζεται ο βαθμός του πτυχίου και των σεμιναριακών εργασιών που σχετίζονται με το γνωστικό αντικείμενο ειδίκευσης, η συμμετοχή σε ανασκαφές ή πρακτικές ασκήσεις, το επίπεδο των πιστοποιητικών γλωσσομάθειας, οι δημοσιεύσεις σε περιοδικά με κριτές και αποδεικτικά
επαγγελματικής ή ερευνητικής δραστηριότητας, εάν υπάρχουν. Επιπροσθέτως, στην ειδίκευση της «Κλασικής Αρχαιολογίας» εξετάζονται οι γνώσεις των υποψηφίων στην αρχαία ιστορία και τα αρχαία ελληνικά. Στην ειδίκευση της «Αρχαίας Ιστορίας» εξετάζονται οι γνώσεις των υποψηφίων στην κλασική αρχαιολογία και τα αρχαία ελληνικά. Στην περίπτωση της ειδίκευσης της «Κλασικής Αρχαιολογίας» και της «Αρχαίας Ιστορίας» ο βαθμός της προφορικής συνέντευξης υπολογίζεται κατά 60% με βάση την απόδοση των υποψηφίων σε θέματα της ειδίκευσης και κατά 20% με βάση την απόδοσή τους σε θέματα των άλλων δύο εξεταζομένων γνωστικών αντικειμένων.
3. Απαραίτητο προσόν για την επιλογή στο ΠΜΣ αποτελεί η πιστοποιημένη γνώση της αγγλικής γλώσσας σε επίπεδο τουλάχιστον Β2. Προκειμένου να ενταχθεί στο πρόγραμμα ο υποψήφιος οφείλει να συγκεντρώσει μέσο όρο βαθμολογίας τουλάχιστον επτά (7).Σε περίπτωση ισοβαθμίας γίνονται δεκτοί όλοι οι ισοβαθμήσαντες υποψήφιοι. Με βάση τα συνολικά κριτήρια, η ΣΕ καταρτίζει τον Πίνακα αξιολόγησης των φοιτητών και τον καταθέτει προς έγκριση στη Συνέλευση του Τμήματος. Οι επιτυχόντες θα πρέπει να εγγραφούν στη Γραμματεία του ΠΜΣ εντός επτά (7) ημερών από την απόφαση της Συνέλευσης. Η εγγραφή του υποψηφίου θα είναι δυνατή μόνον εφόσον προσκομίσει βεβαίωση περάτωσης σπουδών ή επικυρωμένο αντίγραφο πτυχίου προπτυχιακών σπουδών ενός Τμήματος Ιστορίας και Αρχαιολογίας ΑΕΙ της ημεδαπής ή ομοταγών, αναγνωρισμένων από τον ΔΟΑΤΑΠ, ιδρυμάτων της αλλοδαπής ή άλλων Τμημάτων ΑΕΙ της ημεδαπής ή ομοταγών, αναγνωρισμένων της αλλοδαπής. Σε περίπτωση μη εγγραφής ενός ή περισσοτέρων φοιτητών, θα κληθούν, αν υπάρχουν, οι επιλαχόντες, με βάση τη σειρά τους στον εγκεκριμένο αξιολογικό πίνακα, να εγγραφούν στο Πρόγραμμα.
Αλλοδαποί υπότροφοι του Ι.Κ.Υ. και άλλων φορέων περιορισμένης (συνήθως δεκάμηνης) διάρκειας, καθώς και μεταπτυχιακοί φοιτητές-υπότροφοι προγραμμάτων κινητικότητας της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή συναφών ρυθμίσεων είναι δυνατόν να πραγματοποιούν, ύστερα από απόφαση της ΣΕ, μέρος των σπουδών τους εντασσόμενοι ως υπεράριθμοι στο πρόγραμμα. Αντιστοίχως, φοιτητές του προγράμματος του Τμήματος, που εξασφαλίζουν υποτροφία κινητικότητας (π.χ. ΕΡΑΣΜΟΣ) ή άλλη, μπορούν να πραγματοποιήσουν μέρος των σπουδών τους σε Πανεπιστήμιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή σε άλλο Πανεπιστήμιο, με το οποίο έχει πρόγραμμα συνεργασίας το Πανεπιστήμιο Αθηνών ύστερα από απόφαση της ΣΕ.
Πρόγραμμα Σπουδών (Μαθήματα – ECTS)
Για την απόκτηση ΔΜΣ απαιτούνται συνολικά εκατόν είκοσι (120) πιστωτικές μονάδες (ECTS). Κατά τη διάρκεια των σπουδών, οι μεταπτυχιακοί φοιτητές υποχρεούνται σε παρακολούθηση μεταπτυχιακών σεμιναριακών μαθημάτων και συγγραφή επιστημονικών εργασιών, καθώς και σε εκπόνηση μεταπτυχιακής διπλωματικής εργασίας
Το ΠΜΣ ξεκινά το χειμερινό εξάμηνο εκάστου ακαδημαϊκού έτους. Για την απόκτηση ΔΜΣ κάθε μεταπτυχιακός φοιτητής οφείλει να ολοκληρώσει επιτυχώς έξι σεμινάρια και την Μεταπτυχιακή Διπλωματική Εργασία ειδίκευσης (ΜΔΕ).Η διδασκαλία των μαθημάτων γίνεται διά ζώσης. Η θεματολογία και η βιβλιογραφία των μαθημάτων περιέχονται στον Οδηγό Σπουδών, ο οποίος αναρτάται στην ιστοσελίδα του Τμήματος ετησίως. Τα σεμινάρια είναι εξαμηνιαία. Οι σεμιναριακές εργασίες αντιστοιχούν προς 15 πιστωτικές μονάδες (ECTS) η καθεμία και η ΜΔΕ προς 30πιστωτικές μονάδες (ECTS), οπότε για την απόκτηση ΔΜΣ απαιτούνται συνολικά 120 πιστωτικές μονάδες (ECTS).Τα μαθήματα διεξάγονται στην ελληνική γλώσσα με δυνατότητα προσφοράς μαθημάτων στην αγγλική από επισκέπτη καθηγητή προερχόμενο από ΑΕΙ της αλλοδαπής.
Από το σύνολο των σεμιναριακών μαθημάτων τουλάχιστον τέσσερα (4) πρέπει να προέρχονται από τον κατάλογο των μαθημάτων της ειδίκευσης, στην οποία έχει εγγραφεί ο φοιτητής, ή συγγενών ειδικεύσεων, σύμφωνα με την πρόταση του επόπτη, ή από μαθήματα της ίδιας ειδίκευσης σε ομοταγές αναγνωρισμένο ίδρυμα της αλλοδαπής στο πλαίσιο των εκπαιδευτικών προγραμμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Τα υπόλοιπα δύο σεμινάρια μπορούν να επιλέγονται από άλλες ειδικεύσεις του ιδίου ΠΜΣ ή άλλων ΠΜΣ του Τμήματος ή άλλου πανεπιστημιακού Τμήματος ή αναγνωρισμένου ερευνητικού Κέντρου, με τη σύμφωνη γνώμη του επόπτη καθηγητή, εφόσον εξασφαλίζεται η αντιστοιχία των πιστωτικών μονάδων (ECTS). Υπάρχει επίσης η δυνατότητα ένα από τα έξι σεμινάρια να έχει τη μορφή «ελεύθερης σεμιναριακής εργασίας» και να σχετίζεται με θέμα εξειδικευμένο, το οποίο δεν προσφέρεται στο Πρόγραμμα των σεμιναρίων του Τμήματος, αλλά αφορά τα ειδικά ερευνητικά ενδιαφέροντα του σπουδαστή. Εν προκειμένω ως επόπτης μπορεί να ορισθεί μέλος ΔΕΠ του Τμήματος ή εξειδικευμένος εξωτερικός συνεργάτης. Ο επόπτης της «ελεύθερης σεμιναριακής εργασίας» παρακολουθεί την εργασία του μεταπτυχιακού φοιτητή ανελλιπώς και συναντάται μαζί του ανά 15ήμερο. Η εργασία παραδίδεται γραπτή και παρουσιάζεται ολοκληρωμένη σε ειδικό σεμινάριο στο τέλος του εξαμήνου. Τα μαθήματα των εξωτερικών συνεργατών του ΠΜΣ εντάσσονται στο πρόγραμμα του ΠΜΣ του Τμήματος ύστερα από έγκριση της ΣΕ.
Α. Το πρόγραμμα των μαθημάτων ανά ειδίκευση διαμορφώνεται ως εξής:
1. Ειδίκευση: Προϊστορική Αρχαιολογία
Α΄ Εξάμηνο
Μαθήματα Επιλογής (2 ανά φοιτητή)
- Εμβάθυνση σε θέματα του Προϊστορικού και Πρωτοϊστορικού Πολιτισμού του Αιγαίου, της Κύπρου και της Εγγύς Ανατολής, Ι
- Εμβάθυνση σε θέματα του Προϊστορικού και Πρωτοϊστορικού Πολιτισμού του Αιγαίου, της Κύπρου και της Εγγύς Ανατολής, ΙΙ
Β΄ Εξάμηνο
Μαθήματα Επιλογής (2 ανά φοιτητή)
- Εμβάθυνση σε θέματα του Προϊστορικού και Πρωτοϊστορικού Πολιτισμού του Αιγαίου, της Κύπρου και της Εγγύς Ανατολής, ΙΙΙ
- Εμβάθυνση σε θέματα του Προϊστορικού και Πρωτοϊστορικού Πολιτισμού του Αιγαίου, της Κύπρου και της Εγγύς Ανατολής, Ι
Γ΄ Εξάμηνο
Μαθήματα Επιλογής (2 ανά φοιτητή)
- Εμβάθυνση σε θέματα του Προϊστορικού και Πρωτοϊστορικού Πολιτισμού του Αιγαίου, της Κύπρου και της Εγγύς Ανατολής, V
- Εμβάθυνση σε θέματα του Προϊστορικού και Πρωτοϊστορικού Πολιτισμού του Αιγαίου, της Κύπρου και της Εγγύς Ανατολής, VI
Δ΄ Εξάμηνο
- Εκπόνηση μεταπτυχιακής διπλωματικής εργασίας.
2. Ειδίκευση: Κλασική Αρχαιολογία
Α΄ Εξάμηνο
Μαθήματα Επιλογής (2 ανά φοιτητή)
- Κλασική Αρχαιολογία I
- Κλασική Αρχαιολογία IΙ
Β΄ Εξάμηνο
Μαθήματα Επιλογής (2 ανά φοιτητή)
- Κλασική Αρχαιολογία IΙΙ
- Κλασική Αρχαιολογία IV
Γ΄ Εξάμηνο Μαθήματα Επιλογής (2 ανά φοιτητή)
- Κλασική Αρχαιολογία V
- Κλασική Αρχαιολογία VI
Δ΄ Εξάμηνο
- Εκπόνηση μεταπτυχιακής διπλωματικής εργασίας.
3. Ειδίκευση: Αρχαία Ιστορία
Α΄ Εξάμηνο
Μαθήματα Επιλογής (2 ανά φοιτητή)
- Αρχαία Ιστορία Ι: θέματα εμβάθυνσης στην Αρχαία Ιστορία
- Αρχαία Ιστορία ΙΙ: θέματα εμβάθυνσης στην Αρχαία Ιστορία
Β΄ Εξάμηνο
Μαθήματα Επιλογής (2 ανά φοιτητή)
- Αρχαία Ιστορία ΙΙΙ: θέματα εμβάθυνσης στην Αρχαία Ιστορία
- Αρχαία Ιστορία ΙV: θέματα εμβάθυνσης στην Αρχαία Ιστορία
Γ΄ Εξάμηνο
Μαθήματα Επιλογής (2 ανά φοιτητή)
- Σεμινάριο διεύρυνσης Ι: ευρύτερα ζητήματα μελέτης του Αρχαίου Κόσμου
- Σεμινάριο διεύρυνσης ΙΙ: ευρύτερα ζητήματα μελέτης του Αρχαίου Κόσμου
Δ΄ Εξάμηνο
- Εκπόνηση μεταπτυχιακής διπλωματικής εργασίας
Τι άλλο πρέπει να ξέρω :
Χρήσιμα Έντυπα:
Προκήρυξη : Πρόσκληση εκδήλωσης ενδιαφέροντος (ακαδ. έτος 2026-2027)
ΦΕΚ Ίδρυσης : ΦΕΚ 1729 τ.Β΄/15.05.2018
Κανονισμός Σπουδών : εδώ & ΦΕΚ 3491 τ.Β’/25.05.2023
Περισσότερα στοιχεία :
Ηλεκτρονική διεύθυνση ΠΜΣ: ΕΚΠΑ Π.Μ.Σ. “Αρχαιολογία και Ιστορία του Αρχαίου Κόσμου: από την Απώτατη Προϊστορία ως την Ύστερη Αρχαιότητα” (uoa.gr)
Ηλεκτρονική διεύθυνση του τμήματος: http://www.arch.uoa.gr/
Διάρκεια Λειτουργίας
Το ΠΜΣ θα λειτουργήσει μέχρι το ακαδημαϊκό έτος 2027 – 2028 εφόσον πληροί τα κριτήρια της εσωτερικής και εξωτερικής αξιολόγησης, σύμφωνα με την παρ. 8 του άρθρου 32 και την παρ. 6 του άρθρου 44 του ν. 4485/2017.