Τι επάγγελμα είναι αυτό με απλά λόγια;
Η τέχνη είναι απλώς δημιουργία ή και καθρέφτης της κοινωνίας;
Ο Κοινωνιολόγος με ειδίκευση στην Κοινωνιολογία της Τέχνης μελετά πώς οι κοινωνικές συνθήκες, οι αξίες, οι συγκρούσεις και οι ανάγκες μιας εποχής επηρεάζουν τη δημιουργία των έργων τέχνης – και αντίστροφα, πώς η τέχνη επιδρά στην κοινωνική σκέψη και δράση.
Εξετάζει τη ζωγραφική, τη λογοτεχνία, το θέατρο, τον κινηματογράφο, τη μουσική και κάθε μορφή καλλιτεχνικής έκφρασης ως κοινωνικά φαινόμενα. Αναζητά στα έργα τέχνης στοιχεία για τις κοινωνικές σχέσεις, τις ιδεολογίες, τις ανισότητες και τους αγώνες μιας κοινωνίας.
Τι κάνει στην πράξη και πού δουλεύει;
Στην πράξη:
αναλύει έργα τέχνης σε σχέση με το ιστορικό και κοινωνικό τους πλαίσιο,
μελετά τις κοινωνικές ανάγκες που γέννησαν συγκεκριμένες καλλιτεχνικές μορφές,
εξετάζει την τέχνη ως μέσο κοινωνικής κριτικής ή κοινωνικής αλλαγής,
διερευνά τη σχέση τέχνης και κοινωνικών κινημάτων,
συγκρίνει πορίσματα με άλλους επιστήμονες (ιστορικούς, κριτικούς τέχνης, φιλολόγους).
Για παράδειγμα, μέσα από ένα λογοτεχνικό έργο μπορεί να αντλήσει πληροφορίες για τις κοινωνικές συνέπειες ενός πολέμου ή μιας οικονομικής κρίσης και να ερμηνεύσει πώς αυτές αποτυπώθηκαν στην καλλιτεχνική δημιουργία.
Η εργασία του είναι κυρίως ερευνητική και πνευματική. Μπορεί να εργάζεται σε πανεπιστήμια, ερευνητικά κέντρα, πολιτισμικούς οργανισμούς, βιβλιοθήκες, αρχεία ή πολιτιστικούς χώρους. Όταν απασχολείται ως εκπαιδευτικός, εργάζεται σε σχολική ή πανεπιστημιακή αίθουσα. Συχνά μετακινείται για συμμετοχή σε συνέδρια ή για μελέτη πρωτογενών πηγών.
Μπορεί να απασχοληθεί σε ερευνητικά ινστιτούτα, σε υπουργεία πολιτισμού και παιδείας, σε φορείς Τοπικής Αυτοδιοίκησης, σε Μ.Μ.Ε., σε πολιτιστικούς οργανισμούς και ιδρύματα, καθώς και στην εκπαίδευση.
Ταιριάζει σε εσένα αν…
Το επάγγελμα ταιριάζει σε νέους που:
αγαπούν την τέχνη και θέλουν να την κατανοήσουν σε βάθος,
ενδιαφέρονται για τη σχέση πολιτισμού και κοινωνίας,
διαθέτουν καλλιτεχνική ευαισθησία και κριτική σκέψη,
απολαμβάνουν την έρευνα και την ανάλυση σύνθετων κοινωνικών φαινομένων,
λειτουργούν με υπευθυνότητα, αντικειμενικότητα και επιστημονική συνέπεια.
Τι ΔΕΝ είναι αυτό το επάγγελμα
Δεν είναι επάγγελμα καλλιτέχνη ή δημιουργού έργων τέχνης.
Δεν περιορίζεται στην αισθητική αξιολόγηση ενός έργου, αλλά εστιάζει στην κοινωνική του διάσταση.
Δεν ταυτίζεται με την κριτική τέχνης, αλλά με τη συστηματική κοινωνιολογική ανάλυση της καλλιτεχνικής παραγωγής.
Σπουδές
Σπουδές Κοινωνιολογίας παρέχονται στα Τμήματα:
του Παντείου Πανεπιστημίου,
του Πανεπιστημίου Κρήτης,
του Πανεπιστημίου Αιγαίου,
του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών.
Σε μεταπτυχιακό επίπεδο προσφέρονται προγράμματα με έμφαση στην Κοινωνική Οργάνωση και Κοινωνική Μεταβολή και στον Πολιτισμό και τις Κοινωνικές Πρακτικές, όπου διδάσκονται μαθήματα σχετικά με την Κοινωνιολογία του Πολιτισμού και της Τέχνης.
Τομείς Απασχόλησης
Μπορεί να εργαστεί:
σε δημόσιους και ιδιωτικούς πολιτιστικούς οργανισμούς,
σε ερευνητικά κέντρα και ινστιτούτα,
σε υπουργεία και φορείς πολιτιστικής πολιτικής,
στην Τοπική Αυτοδιοίκηση,
σε Μ.Μ.Ε. και συμβουλευτικές δομές,
στη δευτεροβάθμια και τριτοβάθμια εκπαίδευση.
Λίγες ερωτήσεις για να σκεφτείς
Σε ενδιαφέρει να ανακαλύπτεις τι λέει ένα έργο τέχνης για την κοινωνία που το γέννησε;
Θα ήθελες να μελετάς πώς η τέχνη επηρεάζει κοινωνικές στάσεις και συμπεριφορές;
Σε ελκύει η ιδέα να συνδυάσεις πολιτισμό και κοινωνική ανάλυση;
Η περιγραφή που ακολουθεί έχει στόχο να σου δώσει ερεθίσματα για να αρχίσεις να σκέφτεσαι πώς αυτό το επάγγελμα συνδέεται με τον χαρακτήρα, τα ενδιαφέροντα και τον τρόπο που σου αρέσει να δουλεύεις.
Διάβασέ τη όχι για να αποφασίσεις άμεσα, αλλά για να γνωρίσεις καλύτερα τον εαυτό σου.
Περιγραφή Επαγγέλματος:
Ο Κοινωνιολόγος με ειδίκευση στην Κοινωνιολογία της Τέχνης μελετά και αναλύει τους κοινωνικούς παράγοντες που συμβάλλουν στη διαμόρφωση των διάφορων μορφών τέχνης, καθώς και τις κοινωνικές επιδράσεις της τέχνης.
Ειδικότερα, ασχολείται με την ανάδειξη και προβολή της κοινωνικής αξίας της τέχνης, όπως και με τις επιδράσεις της στην κοινωνική δράση και συμπεριφορά. Ακόμη, εξετάζει τις συνθήκες που δημιούργησαν τις τέχνες, τις κοινωνικές ανάγκες που καλύπτουν, καθώς και τις κοινωνικές καταστάσεις που εκφράζουν.
Συνεργάζεται με άλλους ειδικούς (Ιστορικούς, Κριτικούς Τέχνης, Φιλολόγους, κ.ά.), προκειμένου να αντλεί στοιχεία μέσα από τα διάφορα έργα τέχνης (λογοτεχνικά, εικαστικά, κινηματογραφικά, μουσικά, θεατρικά κ.ά.), για τις κοινωνικές συνθήκες που επικρατούσαν σε άλλες εποχές ή επικρατούν και σήμερα σε διάφορες περιοχές του κόσμου.
Για παράδειγμα, μελετώντας το λογοτεχνικό έργο του Στρατή Μυριβήλη «Η ζωή εν τάφω» αντλεί σημαντικά στοιχεία, μαρτυρίες και πληροφορίες για τον τρόπο με τον οποίο ο Α΄ Παγκόσμιος Πόλεμος επηρέασε τους ανθρώπους, διαμόρφωσε τις κοινωνικές σχέσεις τους και καθόρισε ακόμα τον τρόπο θανάτου τους.
Τέλος, ο συγκεκριμένος επιστήμονας μελετά έργα καλλιτεχνών που συνδέθηκαν ή συνδέονται στενά με τους κοινωνικούς αγώνες των λαών της χώρας τους ή και με παγκόσμια κοινωνικά κινήματα, για να διαπιστώσει την επίδραση της καλλιτεχνικής έκφρασης στη κοινωνική δράση και συμπεριφορά των ανθρώπων.
Συνθήκες Εργασίας:
Εργάζεται σε γραφείο και σχολική τάξη, όταν απασχολείται ως εκπαιδευτικός, με ωράριο που καθορίζεται από τη λειτουργία του σχολείου, ή ως υπάλληλος ακολουθώντας το ωράριο δημόσιων ή ιδιωτικών φορέων και οργανισμών.
Ως κοινωνικός ερευνητής εργάζεται σε γραφείο με όλο τον απαραίτητο εξοπλισμό (ηλεκτρονικό υπολογιστή, σύνδεση στο διαδίκτυο, φαξ κ.ά.). Η εργασία του είναι κυρίως πνευματική και μπορεί να εκτελείται σε ποικίλους χώρους, όπως σε βιβλιοθήκες, σε γραφεία ακαδημαϊκών χώρων, σε ερευνητικά κέντρα, σε πολιτισμικούς χώρους κ.ά., σε ωράρια που καθορίζει ο ίδιος.
Συχνά απαιτείται να μετακινείται στην Ελλάδα ή το εξωτερικό προκειμένου να ενημερώνεται για τις τελευταίες εξελίξεις στον τομέα του, αλλά και να αξιοποιεί αρχεία και άλλες πρωτογενείς πηγές πληροφόρησης γύρω από τα διάφορα δημιουργήματα (έργα τέχνης).
Τέλος, συμμετέχει σε επιστημονικά συνέδρια και έρευνες και συνεργάζεται με άλλους επιστήμονες (κριτικούς τέχνης, ιστορικούς κ.ά.) για την εκτέλεση μιας συγκεκριμένης εργασίας.
Ιδιαίτερα Προσωπικά Χαρακτηριστικά και Ικανότητες:
Χρειάζεται να διαθέτει καλλιτεχνική ευαισθησία, ερευνητικό και αναλυτικό πνεύμα, δημιουργική και κριτική σκέψη και επαγγελματική ευσυνειδησία και αντικειμενικότητα. Πρέπει να διαθέτει, ακόμη, υπομονή, επιμονή, παρατηρητικότητα και να εργάζεται με ακρίβεια, προσοχή και ιδιαίτερη μεθοδικότητα.
Είναι υποχρεωμένος να τηρεί την επιστημονική δεοντολογία και πρακτική, να είναι διακριτικός, να έχει εχεμύθεια, σοβαρότητα και υψηλό αίσθημα καθήκοντος. Η ανάγκη για συνεργασία με άλλους επιστήμονες προϋποθέτει ικανότητα στις διαπροσωπικές σχέσεις, επικοινωνιακές δεξιότητες και συνεχή ενημέρωση για τις σύγχρονες εξελίξεις στο αντικείμενο των δραστηριοτήτων του.
Τέλος, η πολύ καλή γνώση εξειδικευμένων προγραμμάτων στον ηλεκτρονικό υπολογιστή και η άριστη γνώση ξένων γλωσσών διευκολύνουν την εργασία του.
Σπουδές:
Σπουδές παρέχονται στα Τμήματα Κοινωνιολογίας του Παντείου Πανεπιστημίου, του Πανεπιστημίου Κρήτης, του Πανεπιστημίου Αιγαίου και του Ε.Κ.Π.Α.
Επιπλέον, σε μεταπτυχιακό επίπεδο προσφέρονται Προγράμματα Μεταπτυχιακών Σπουδών, στη γνωστική περιοχή της Κοινωνικής Οργάνωσης και Κοινωνική Μεταβολή, και Πολιτισμός: Κοινωνικές Πρακτικές και Συγκρούσεις, όπου διδάσκονται μαθήματα, όπως Σύγχρονες Τάσεις στην Κοινωνιολογία του Πολιτισμού και της Τέχνης, Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης, Όψεις της Σύγχρονης Ελληνικής Κοινωνίας, Η Κοινωνία της Πληροφορίας: Κοινωνιολογικές Προσεγγίσεις, Νέες Τεχνολογίες: Πολιτικές και Κοινωνικές Επιπτώσεις, Συλλογική Δράση και Κοινωνικά Κινήματα, Ειδικά θέματα στην Κοινωνιολογία του Πολιτισμού κ.ά.
Τομείς Απασχόλησης:
Εργάζεται σε δημόσιες και ιδιωτικές επιχειρήσεις, ινστιτούτα ή ερευνητικά κέντρα, οργανισμούς, ιδρύματα, κοινωνικές υπηρεσίες, συμβουλευτικές υπηρεσίες, υπουργεία, Τοπική Αυτοδιοίκηση, Μ.Μ.Ε. κ.ά.
Ακόμη, μπορεί να απασχοληθεί τόσο στον ιδιωτικό όσο και στο δημόσιο τομέα, ως εκπαιδευτικός στη μέση ή ανώτατη εκπαίδευση.