Τι επάγγελμα είναι αυτό με απλά λόγια;
Η γνώση που διδάσκεται στο σχολείο είναι ουδέτερη ή αντανακλά κοινωνικές επιλογές;
Ο Κοινωνιολόγος με ειδίκευση στην Κοινωνιολογία της Σχολικής Γνώσης μελετά τι ακριβώς θεωρείται «έγκυρη» γνώση στο σχολείο, ποιος την επιλέγει, πώς οργανώνεται και ποιες κοινωνικές συνέπειες έχει η μετάδοσή της. Ερευνά τον ρόλο της σχολικής γνώσης στη διαμόρφωση στάσεων, αξιών και τρόπων σκέψης, αλλά και στη συγκρότηση και αναπαραγωγή της κοινωνικής ιεραρχίας.
Εξετάζει πώς, μέσα από τη διδασκαλία συγκεκριμένων αξιών, κανόνων και πολιτισμικών στοιχείων, το σχολείο μπορεί – συνειδητά ή ασυνείδητα – να ενισχύει ή να αμφισβητεί σχέσεις κυριαρχίας μεταξύ κοινωνικών ομάδων.
Τι κάνει στην πράξη και πού δουλεύει;
Στην πράξη:
αναλύει τα αναλυτικά προγράμματα σπουδών και τα σχολικά εγχειρίδια,
μελετά τον ρόλο των εκπαιδευτικών ως διαμεσολαβητών της γνώσης,
διερευνά τον τρόπο οργάνωσης της γνώσης σε γνωστικά αντικείμενα,
εξετάζει τις διαδικασίες επιλογής, ιεράρχησης και αξιολόγησης της σχολικής γνώσης,
μελετά τη σχολική κουλτούρα ως σύστημα κατηγοριών και σχημάτων σκέψης που επηρεάζει τη συμπεριφορά των μαθητών.
Η εργασία του είναι κυρίως ερευνητική και πνευματική. Μπορεί να εργάζεται σε πανεπιστήμια, ερευνητικά κέντρα, βιβλιοθήκες ή σε γραφεία δημόσιων και ιδιωτικών φορέων. Όταν απασχολείται ως εκπαιδευτικός, εργάζεται σε σχολική τάξη. Συχνά συμμετέχει σε συνέδρια και επιστημονικές συνεργασίες στην Ελλάδα ή στο εξωτερικό.
Μπορεί να απασχοληθεί στη δευτεροβάθμια και τριτοβάθμια εκπαίδευση, σε ερευνητικά ινστιτούτα, σε υπουργεία, σε φορείς Τοπικής Αυτοδιοίκησης, σε Κέντρα Συμβουλευτικής Νέων, σε Μ.Μ.Ε., σε διαφημιστικές εταιρείες ή σε σωφρονιστικά καταστήματα.
Ταιριάζει σε εσένα αν…
Το επάγγελμα ταιριάζει σε νέους που:
ενδιαφέρονται για τον τρόπο με τον οποίο το σχολείο διαμορφώνει αντιλήψεις και κοινωνικές ταυτότητες,
θέλουν να κατανοήσουν πώς η γνώση συνδέεται με την εξουσία και την κοινωνική ανισότητα,
διαθέτουν κριτική και αναλυτική σκέψη,
αγαπούν την έρευνα και τη θεωρητική εμβάθυνση,
λειτουργούν με υπευθυνότητα, αντικειμενικότητα και επιστημονική συνέπεια.
Τι ΔΕΝ είναι αυτό το επάγγελμα
Δεν είναι επάγγελμα απλής διδασκαλίας ενός σχολικού μαθήματος.
Δεν περιορίζεται στη συγγραφή σχολικών βιβλίων, αλλά εξετάζει σε βάθος τον κοινωνικό χαρακτήρα της γνώσης που διδάσκεται.
Δεν ταυτίζεται με την παιδαγωγική πράξη, αλλά με την κοινωνιολογική ανάλυση της εκπαιδευτικής γνώσης.
Σπουδές
Σπουδές Κοινωνιολογίας παρέχονται στα Τμήματα:
του Παντείου Πανεπιστημίου,
του Πανεπιστημίου Κρήτης,
του Πανεπιστημίου Αιγαίου,
του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών.
Οι απόφοιτοι μπορούν να συνεχίσουν σε μεταπτυχιακές σπουδές στην Ελλάδα ή στο εξωτερικό, σε αντικείμενα όπως η κοινωνιολογία της εκπαίδευσης, η κοινωνική θεωρία, η εκπαιδευτική πολιτική και άλλα συναφή πεδία.
Τομείς Απασχόλησης
Μπορεί να εργαστεί:
στη δευτεροβάθμια και τριτοβάθμια εκπαίδευση,
σε ερευνητικά κέντρα και ινστιτούτα,
σε δημόσιες και ιδιωτικές υπηρεσίες και οργανισμούς,
σε υπουργεία και φορείς χάραξης εκπαιδευτικής πολιτικής,
στην Τοπική Αυτοδιοίκηση,
σε Μ.Μ.Ε. και συμβουλευτικές δομές νέων.
Λίγες ερωτήσεις για να σκεφτείς
Σε προβληματίζει ποιος αποφασίζει τι θεωρείται «σημαντική» γνώση στο σχολείο;
Σε ενδιαφέρει να μελετάς τη σχέση ανάμεσα στη γνώση και την κοινωνική ανισότητα;
Θα ήθελες να ερευνάς πώς τα σχολικά προγράμματα επηρεάζουν τον τρόπο σκέψης των μαθητών;
Η περιγραφή που ακολουθεί έχει στόχο να σου δώσει ερεθίσματα για να αρχίσεις να σκέφτεσαι πώς αυτό το επάγγελμα συνδέεται με τον χαρακτήρα, τα ενδιαφέροντα και τον τρόπο που σου αρέσει να δουλεύεις.
Διάβασέ τη όχι για να αποφασίσεις άμεσα, αλλά για να γνωρίσεις καλύτερα τον εαυτό σου.
Περιγραφή Επαγγέλματος:
Αντικείμενο της εργασίας του είναι η έρευνα κι η μελέτη της γνώσης που προσφέρει το σχολείο καθώς και του ρόλου της στη συγκρότηση και ενίσχυση της κοινωνικής ιεραρχίας.
Συγκεκριμένα, ο Κοινωνιολόγος με ειδίκευση στην Κοινωνιολογία της Σχολικής Γνώσης διερευνά τον τρόπο με τον οποίο η εκπαιδευτική διαδικασία συμβάλλει στην αναπαραγωγή των κοινωνικών σχέσεων, ενισχύοντας σε συμβολικό επίπεδο, μέσω της διδασκαλία επιλεγμένων αξιών, κανόνων, πολιτισμικών στοιχείων και γνώσεων, τις σχέσεις κυριαρχίας μεταξύ των κοινωνικών ομάδων.
Το ενδιαφέρον του εστιάζεται, ακόμη, στην ανάλυση των γενικών χαρακτηριστικών της κουλτούρας του σχολείου ως συστήματος κατηγοριών και σχημάτων σκέψης που γεννούν και διαμορφώνουν τις συμπεριφορές των κοινωνικών υποκειμένων. Ιδιαίτερο αντικείμενο της εργασίας του αποτελεί η διερεύνηση της αντικειμενικής ή μη υπόστασης της γνώσης που παρέχει το σχολείο καθώς και του ρόλου των εκπαιδευτικών ως βασικών διαμεσολαβητών στη διαδικασία συγκρότησης και μετάδοσης της σχολικής γνώσης.
Τέλος, εξετάζει τον κοινωνικό χαρακτήρα και τις συνέπειες των διαδικασιών επιλογής της εκπαιδευτικής γνώσης, της οργάνωσής της σε γνωστικά αντικείμενα καθώς και την ιεράρχηση και τη μετάδοσή της στα κοινωνικά υποκείμενα.
Συνθήκες Εργασίας:
Εργάζεται σε γραφείο και σχολική τάξη, όταν απασχολείται ως εκπαιδευτικός, με ωράριο που καθορίζεται από τη λειτουργία του σχολείου, ή ως υπάλληλος ακολουθώντας το ωράριο δημόσιων ή ιδιωτικών φορέων και οργανισμών.
Ως ερευνητής, εργάζεται σε γραφείο. Η εργασία του είναι πνευματική και μπορεί να εκτελείται σε ποικίλους χώρους, όπως σε βιβλιοθήκες, σε γραφεία ακαδημαϊκών χώρων ή στην κατοικία του, σε ωράρια που καθορίζει ο ίδιος.
Συχνά απαιτείται να μετακινείται στην Ελλάδα ή το εξωτερικό προκειμένου να ενημερώνεται για τις τελευταίες εξελίξεις στον τομέα του και να συμμετέχει σε επιστημονικά συνέδρια και έρευνες για την εκτέλεση μιας συγκεκριμένης εργασίας.
Ιδιαίτερα Προσωπικά Χαρακτηριστικά και Ικανότητες:
Χρειάζεται να διαθέτει ερευνητικό και αναλυτικό πνεύμα, δημιουργική και κριτική σκέψη, ευρύτητα ιδεών και επαγγελματική ευσυνειδησία και αντικειμενικότητα του.
Επίσης, η υπομονή, η επιμονή, η παρατηρητικότητα η προσοχή, η μεθοδικότητα, η οργάνωση και η συνέπεια είναι μερικά από τα ουσιαστικά προσόντα που πρέπει να διαθέτει. Ακόμα, είναι υποχρεωμένος, να τηρεί την επιστημονική δεοντολογία και πρακτική και να διαθέτει υψηλό αίσθημα καθήκοντος.
Η ανάγκη για συνεργασία με άλλους επιστήμονες προϋποθέτει ικανότητα στις διαπροσωπικές σχέσεις, επικοινωνιακές δεξιότητες και συνεχή ενημέρωση για τις σύγχρονες εξελίξεις στο αντικείμενο των δραστηριοτήτων του. Τέλος, η πολύ καλή γνώση εξειδικευμένων προγραμμάτων στον ηλεκτρονικό υπολογιστή και η άριστη γνώση ξένων γλωσσών διευκολύνουν την εργασία του.
Σπουδές:
Σπουδές παρέχονται στα Τμήματα Κοινωνιολογίας του Παντείου Πανεπιστημίου, του Πανεπιστημίου Κρήτης, του Πανεπιστημίου Αιγαίου και του Ε.Κ.Π.Α.
Οι απόφοιτοι των Τμημάτων Κοινωνιολογίας μπορούν να κάνουν μεταπτυχιακές σπουδές στο αντικείμενο των ενδιαφερόντων τους στην Ελλάδα ή στο εξωτερικό.
Τομείς Απασχόλησης:
Εργάζεται σε όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης, εκτός της πρωτοβάθμιας. Επίσης, μπορεί να εργαστεί σε Ερευνητικά Κέντρα και Ινστιτούτα, δημόσιες και ιδιωτικές υπηρεσίες, οργανισμούς, υπουργεία (π.χ., υπουργείο Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων), Τοπική Αυτοδιοίκηση, Μ.Μ.Ε., Κέντρα Συμβουλευτικής Νέων, διαφημιστικές εταιρείες, σωφρονιστικά καταστήματα, κ.ά.