Τι επάγγελμα είναι αυτό με απλά λόγια;
Έχεις αναρωτηθεί ποτέ πώς συνδέεται ο νόμος με την ανθρώπινη ψυχή;
Ο δικηγόρος με ειδίκευση στη Δικαστική Ψυχολογία και Ψυχιατρική είναι ο νομικός που συνδυάζει τη νομική επιστήμη με τη γνώση της ψυχολογίας και της ψυχιατρικής, για να εξετάσει πώς η ψυχική κατάσταση ενός ανθρώπου επηρεάζει την ποινική του ευθύνη. Ασχολείται με υποθέσεις όπου κρίσιμα ζητήματα είναι ο καταλογισμός, η μειωμένη ευθύνη, ο βρασμός ψυχής και οι ψυχικές διαταραχές που σχετίζονται με το έγκλημα.
Τι κάνει στην πράξη και πού δουλεύει;
Στην καθημερινή του εργασία, ο συγκεκριμένος δικηγόρος:
μελετά ποινικές υποθέσεις με έντονη ψυχολογική και ψυχιατρική διάσταση,
αξιολογεί αν ο κατηγορούμενος είχε πλήρη ή μειωμένη ικανότητα καταλογισμού,
αναπτύσσει νομική στρατηγική βασισμένη σε ψυχολογικά και ιατρικά δεδομένα,
συνεργάζεται στενά με ψυχιάτρους, ψυχολόγους και πραγματογνώμονες,
παρουσιάζει και τεκμηριώνει ενώπιον του δικαστηρίου επιχειρήματα που συνδέουν το δίκαιο με την ανθρώπινη συμπεριφορά.
Εργάζεται κυρίως στο δικηγορικό του γραφείο και στα δικαστήρια, αλλά και σε ερευνητικά ή θεσμικά περιβάλλοντα που σχετίζονται με την ποινική δικαιοσύνη.
Ταιριάζει σε εσένα αν…
Το επάγγελμα αυτό ταιριάζει σε νέους που:
έχουν έντονο ενδιαφέρον για τη σχέση νόμου και ανθρώπινης ψυχής,
μπορούν να συνδυάζουν νομική σκέψη με ψυχολογική ανάλυση,
αντέχουν τη συναισθηματική φόρτιση δύσκολων ποινικών υποθέσεων,
διαθέτουν ψυχραιμία, κριτική σκέψη και ισχυρή επιχειρηματολογία,
δεν φοβούνται να εργαστούν με σύνθετες και ευαίσθητες ανθρώπινες καταστάσεις.
Τι ΔΕΝ είναι αυτό το επάγγελμα
Δεν είναι απλή ή γενική δικηγορία.
Δεν βασίζεται μόνο στη νομική γνώση.
Δεν είναι κατάλληλο για όσους αποφεύγουν τη συναισθηματική ένταση.
Δεν προσφέρει γρήγορη ή εύκολη επαγγελματική καθιέρωση.
Τι σπουδάζεις για να ακολουθήσεις αυτή την ειδίκευση;
Απαιτούνται βασικές σπουδές Νομικής σε Α.Ε.Ι., άδεια άσκησης δικηγορίας και στη συνέχεια μεταπτυχιακές σπουδές στις Ποινικές ή Ποινικές και Εγκληματολογικές Επιστήμες, με έμφαση στη δικαστική ψυχολογία, την εγκληματολογία και την ποινική ψυχιατρική. Η συνεχής επιστημονική ενημέρωση είναι απολύτως απαραίτητη.
Πού μπορείς να δουλέψεις μετά τις σπουδές;
Μπορείς να εργαστείς ως εξειδικευμένος δικηγόρος, νομικός σύμβουλος σε σωφρονιστικά καταστήματα, αναμορφωτήρια, δημόσιους φορείς, ερευνητικά κέντρα ή πανεπιστήμια. Υπάρχουν επίσης δυνατότητες στον δικαστικό ή εισαγγελικό κλάδο, στη συγγραφή επιστημονικών έργων ή στην παροχή νομικών συμβουλών μέσω σύγχρονων ψηφιακών πλατφορμών.
Μικρές ερωτήσεις για να σκεφτείς
Σε ενδιαφέρει η ανθρώπινη συμπεριφορά πίσω από το έγκλημα;
Μπορείς να συνδυάζεις νομικά και ψυχολογικά δεδομένα;
Αντέχεις την επαφή με δύσκολες ποινικές υποθέσεις;
Σου ταιριάζει η βαθιά ανάλυση και όχι οι εύκολες απαντήσεις;
Είσαι διατεθειμένος να συνεχίσεις σπουδές και εξειδίκευση;
Η περιγραφή που ακολουθεί έχει στόχο να σου δώσει ερεθίσματα για να αρχίσεις να σκέφτεσαι πώς αυτό το επάγγελμα συνδέεται με τον χαρακτήρα, τα ενδιαφέροντα και τον τρόπο που σου αρέσει να δουλεύεις.
Διάβασέ τη όχι για να αποφασίσεις άμεσα, αλλά για να γνωρίσεις καλύτερα τον εαυτό σου.
Περιγραφή Επαγγέλματος:
Αντικείμενο της εργασίας του είναι η εξέταση ζητημάτων ψυχιατρικής που αφορούν στην εγκληματολογία και στο ποινικό δίκαιο, όπως η διάγνωση της ανικανότητας του πελάτη του για καταλογισμό ή της μειωμένης ικανότητας για καταλογισμό (άρθρα 34, 36 του Π.Κ.). Μελετά ιδιαίτερες πτυχές του εγκλήματος, όπως η ελευθερία βούλησης του θύτη, η επήρεια ψυχοτρόπων ουσιών στη διενέργεια αξιόποινης πράξης, οι βασικοί ψυχολογικοί παράγοντες που οδηγούν κάποιον στο έγκλημα, η κοινωνική αντίδραση στο έγκλημα κ.ά.
Μελετά τις υποθέσεις των πελατών του και αν κάποια από αυτές πρόκειται να εκδικαστεί, συλλέγει όλες τις πληροφορίες και τα στοιχεία του φακέλου της υπόθεσης για να σχηματίσει τη δικογραφία και να διατυπώσει επιχειρήματα για την υπεράσπιση του πελάτη του ή και για να ξεκινήσει νομικές ενέργειες. Αξιολογεί τα στοιχεία και αναπτύσσει στρατηγική και επιχειρήματα προκειμένου να πείσει το δικαστήριο για την αθωότητα του πελάτη του λόγω, για παράδειγμα, της ανικανότητάς του για καταλογισμό, τη διάπραξη εγκλήματος εν βρασμώ ψυχής, την ύπαρξη ψυχικών διαταραχών κ.ά.
Ακόμη, συνεργάζεται με ψυχιάτρους κι άλλους πραγματογνώμονες προκειμένου να διερευνήσει, για παράδειγμα, την αξιοπιστία των μαρτύρων και άλλων παραγόντων της ποινικής δίκης εφαρμόζοντας ψυχολογικές μεθόδους και ειδικά τεστ. Επιπλέον, ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η προσέγγιση και η κριτική ανάλυση των μεθόδων και των μέσων που χρησιμοποιήθηκαν κατά καιρούς ή χρησιμοποιούνται ακόμη για την αντιμετώπιση διαφόρων περιπτώσεων εγκλημάτων που συνδέονται και με ψυχολογικούς παράγοντες.
Έτσι, αντικείμενο της εργασίας του είναι η πραγματοποίηση ερευνών για τη σταδιακή διαμόρφωση, αλλά και τη σύγχρονη εξέλιξη των ποινών, όπως η θανατική ποινή, η στέρηση της ελευθερίας (π.χ., φυλάκιση) και η χρηματική ποινή, καθώς επίσης ο τρόπος έκτισης και ο σκοπός αυτών των ποινών στην Ελλάδα και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες.
Συνθήκες Εργασίας:
Εργάζεται στο γραφείου του, αλλά παρουσιάζεται και στα δικαστήρια υπεράσπιση των πελατών του. Εργάζεται μόνος του ή συνεργάζεται με άλλους εξειδικευμένους επαγγελματίες για να συλλέξει όλα τα απαραίτητα στοιχεία και τις πληροφορίες που χρειάζονται προκειμένου να υπερασπιστεί κατά τον καλύτερο δυνατό τρόπο τη θέση των πελατών του.
Πρόκειται για ένα επάγγελμα αρκετά δύσκολο και σύνθετο, αφού πρέπει να βρίσκεται συνεχώς σε ετοιμότητα και διαρκή ένταση. Οι υποθέσεις που αναλαμβάνει πρέπει να διεκπεραιώνονται εντός των προβλεπόμενων προθεσμιών και με αποτελεσματικό τρόπο, γεγονός που του προκαλεί αρκετό άγχος. Αν χρειαστεί, μετακινείται σε χώρους που σχετίζονται με την υπόθεση που έχει αναλάβει, για να σχηματίσει δική του γνώμη.
Ακόμη, χρειάζεται να έρχεται σε επαφή με ανθρώπους που έχουν διαπράξει εγκλήματα και άλλες αξιόποινες πράξεις, γεγονός που μπορεί να αποτελεί μια πηγή επιπλέον άγχους και πρόσθετων δυσκολιών.
Ιδιαίτερα Προσωπικά Χαρακτηριστικά και Ικανότητες:
Πρέπει να διαθέτει οξύνοια, διορατικότητα, αυτοπεποίθηση, ψυχραιμία και μεγάλη ευχέρεια στον προφορικό αλλά και στο γραπτό λόγο. Επίσης, πρέπει να εμπνέει εμπιστοσύνη, να είναι δραστήριος, μεθοδικός, επινοητικός και να διακρίνεται για την αναλυτική και συνθετική του σκέψη.
Οι εγκυκλοπαιδικές γνώσεις, η φαντασία, οι γνώσεις ψυχολογίας καθώς και οι επικοινωνιακές ικανότητες, τον βοηθούν πολλές φορές στην άσκηση των καθηκόντων του. Επίσης, πρέπει να διαθέτει ακέραιο χαρακτήρα, επιμονή, υπομονή, ψυχική αλλά και σωματική αντοχή. Τέλος, απαραίτητη θεωρείται η δεξιότητα στην χρήση Η/Υ καθώς και η γνώση ξένων γλωσσών.
Ο Δικηγόρος της ειδίκευσης αυτής, πέραν των ιδιαίτερων προσωπικών χαρακτηριστικών και ικανοτήτων που πρέπει να διαθέτει είναι απαραίτητο να πραγματοποιήσει σχετικές μεταπτυχιακές σπουδές.
Σπουδές:
Νομικές σπουδές μπορούν να γίνουν στα τμήματα Νομικής των Α.Ε.Ι. Διασύνδεση με το Ελληνικό Εκπαιδευτικό Σύστημα.
Οι πτυχιούχοι μπορούν να προχωρήσουν σε μεταπτυχιακές σπουδές, σε Προγράμματα Μεταπτυχιακών Σπουδών στις Ποινικές Επιστήμες, ή Ποινικές και Εγκληματολογικές Επιστήμες .
Στα ανωτέρω μεταπτυχιακά προγράμματα σπουδών διδάσκονται εξειδικευμένα μαθήματα, όπως Ποινικό Δίκαιο, Ποινική Δικονομία, Ειδικοί Ποινικοί Νόμοι, Οικονομικό Ποινικό Δίκαιο, Εγκληματολογία – Σωφρονιστική κ.ά.
Τομείς Απασχόλησης:
Εργάζεται ως νομικός σύμβουλος σε σωφρονιστικά καταστήματα, σε αναμορφωτήρια ανηλίκων, σε ερευνητικά κέντρα, σε πανεπιστημιακά ιδρύματα, σε δημόσιες υπηρεσίες, σε ΝΠΔΔ, και ΝΠΙΔ, στην Τοπική Αυτοδιοίκηση, σε συνδικάτα ή άλλες οργανώσεις. Ακόμη, μπορεί να εργαστεί ως ελεύθερος επαγγελματίας διατηρώντας μόνος του ή σε συνεργασία με άλλους συναδέλφους του δικηγορικό γραφείο, διεκπεραιώνοντας τις υποθέσεις των πελατών του.
Ακόμη, μπορεί να εργαστεί στο δικαστικό ή εισαγγελικό κλάδο, μετά από σχετικές εξετάσεις ή διαγωνισμούς που προκηρύσσει το υπουργείο Δικαιοσύνης. Επίσης, μπορεί να αναπτύξει συνεργασία με εκδοτικούς οίκους και να ασχοληθεί με τη συγγραφή νομικών βιβλίων αναφορικά με τη δικαστική ψυχολογία και τη λειτουργία του συστήματος της ποινικής δικαιοσύνης.
Ακόμα, μπορεί να εργαστεί ως νομικός σύμβουλος σε διαδικτυακό δικηγορικό γραφείο, παρουσιάζοντας υποδείγματα δικογράφων on line και παρέχοντας νομικές συμβουλές. Τέλος, μπορεί να εργαστεί ως εκπαιδευτικός μετά από παρακολούθηση παιδαγωγικών μαθημάτων.