Επαγγελματικά Δικαιώματα
Ο όρος «επαγγελματικά δικαιώματα» αναφέρεται στο δικαίωμα πρόσβασης σε συγκεκριμένες νομοθετικά ρυθμιζόμενες επαγγελματικές δραστηριότητες. Η ουσία της έννοιας της νομοθετικά ρυθμιζόμενης επαγγελματικής δραστηριότητας αφορά αποκλειστικά στις δραστηριότητες εκείνες που εμπεριέχουν ανάληψη ευθύνης από τον επαγγελματία, έναντι δημόσιας αρχής.
Οι προϋποθέσεις για την πρόσβαση σε νομοθετικά ρυθμιζόμενη επαγγελματική δραστηριότητα καθορίζονται με Νόμους και Προεδρικά Διατάγματα. Στο πλαίσιο του καθορισμού των προϋποθέσεων για την άσκηση ενός επαγγέλματος καθορίζονται τα πεδία άσκησής του, οι βαθμίδες του επαγγέλματος (π.χ. τεχνίτης, αρχιτεχνίτης, εργοδηγός) και οι προϋποθέσεις για τη χορήγηση των σχετικών επαγγελματικών αδειών ανά πεδίο επαγγελματικής δραστηριότητας.
Η απόδοση επαγγελματικών δικαιωμάτων προϋποθέτει τη νομοθετική κατοχύρωση ενός επαγγέλματος.
Ένα επάγγελμα θεωρείται νομοθετικώς κατοχυρωμένο εάν για την άσκησή του απαιτούνται η κατοχή συγκεκριμένων (ακαδημαϊκών ή μη) τίτλων σπουδών και σε αρκετές περιπτώσεις η ιδιότητα μέλους της αντίστοιχης επαγγελματικής ένωσης. Η άδεια άσκησης επαγγέλματος είναι απαραίτητη μόνο για νομοθετικά κατοχυρωμένα επαγγέλματα.
O καθορισμός των επαγγελματικών δικαιωμάτων των κατόχων προσόντων αφορά μόνο στα ήδη νομοθετικά κατοχυρωμένα επαγγέλματα. Σε κάθε άλλη περίπτωση, δεν υφίσταται θέμα ρύθμισης επαγγελματικών δικαιωμάτων, τη στιγμή που κάθε επαγγελματική δραστηριότητα ασκείται ελεύθερα, με την κατοχή, ή και όχι, αντίστοιχου τίτλου σπουδών.
Επαγγελματική Κατοχύρωση
Μία ευρύτερη έννοια των Επαγγελματικών Δικαιωμάτων αποτελεί η έννοια της Επαγγελματικής Κατοχύρωσης πτυχιούχων ενός τμήματος της Ανώτατης Εκπαίδευσης. Ένα νομοθετικό κείμενο δηλαδή – συνήθως είναι Προεδρικό Διάταγμα (Π.Δ.) – το οποίο έχει συνταχθεί αφού έχει μελετηθεί σε βάθος το Πρόγραμμα Σπουδών ενός τμήματος και με βάση τα αναμενόμενα μαθησιακά αποτελέσματα, αναφέρεται στις επαγγελματικές εκείνες δραστηριότητες που μπορούν να εκτελέσουν με επιτυχία οι απόφοιτοι του.
Συνεπώς, όπως αντιλαμβάνεται κάθε πολίτης για κάθε Πανεπιστημιακό τμήμα που λειτουργεί (και όχι μόνο αλλά και τμήματα των Ι.Ε.Κ. & ΕΠΑ.Λ. ή άλλων σχολών) οφείλει η πολιτεία εάν φυσικά σέβεται την νέα γενιά, τους κόπους που καταβάλει αλλά και τις αγωνίες των γονιών τους, να έχε θεσπίσει και δημοσιεύσει ένα τέτοιο νομοθετικό κείμενο, για το σύνολο των σχολών και τμημάτων της δημόσιας εκπαίδευσης.
Δυστυχώς εδώ και δεκαετίες μόνο δύο στα τρία πανεπιστημιακά τμήματα διαθέτουν νομοθετικά κείμενα (ΦΕΚ) που αναφέρονται στην Επαγγελματική Κατοχύρωση των πτυχιούχων είτε από αμέλειες των πανεπιστημίων είτε από γραφειοκρατικά εμπόδια και συντεχνιακές πιέσεις φορέων και επαγγελματικών συλλόγων. Οι οδηγοί σπουδών και ανακοινώσεις στα site των σχολών δεν αποτελούν λύση, αφού δεν διαθέτουν καμία νομική ισχύ ακόμη και για εκείνα τα τμήματα τα οποία δεν οδηγούν σε θεσμοθετημένες και κατοχυρωμένες επαγγελματικές δραστηριότητες, που χρειάζονται δηλαδή άδεια άσκησης επαγγέλματος.
Το ζήτημα είναι τόσο σοβαρό που δεν αφορά μόνο νεοσύστατα τμήματα τα οποία έχουν δημιουργηθεί τα τελευταία χρόνια από την προσπάθεια συνεργασίας μεταξύ Πανεπιστημιακών και Τεχνολογικών Ιδρυμάτων σε κάποιες περιφέρειες και φυσικά δεν αναφερόμαστε μόνο σε προσλήψεις στο δημόσιο τομέα, που τα τελευταία χρόνια είναι ελάχιστες αλλά και στον ιδιωτικό τομέα απασχόλησης και συμβάλει σημαντικά στην Εθνική Οικονομία.
Για να γίνουν κατανοητά τα παραπάνω σας παρουσιάζουμε κάποια ενδεικτικά παραδείγματα, από καταξιωμένα πανεπιστημιακά τμήματα ή επαγγέλματα :
{0284} : Βιοχημείας και Βιοτεχνολογίας (Λάρισα) – Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας
Επαγγελματική Κατοχύρωση των πτυχιούχων του τμήματος Βιοχημείας και Βιοτεχνολογίας της Σχολής Επιστημών Υγείας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, με το Π.Δ.104 (ΦΕΚ 130 τ.Α’/05.08.2009)
Αξίζει να σημειωθεί ότι σύμφωνα με το Π.Δ. 148 (ΦΕΚ 193 τ.Α΄/13.12.2017) οι απόφοιτοι του τμήματος «Βιοχημείας και Βιοτεχνολογίας» του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας ανεξαρτήτως του έτους αποφοίτησής τους εντάσσονται στον κλάδο εκπαιδευτικού προσωπικού της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, ΠΕ04.04 Βιολόγων.
Επίσης, αξίζει να σημειωθεί ότι οι πτυχιούχοι του τμήματος έχουν το δικαίωμα να αιτηθούν την απόκτηση του τίτλου της ειδικότητας της Εργαστηριακής Γενετικής χωρίς εξετάσεις εφόσον πληρούν τις εξής προϋποθέσεις, οι οποίες ορίζονται στο ΦΕΚ Εκπαίδευσης στην Ειδικότητα της Εργαστηριακής Γενετικής σύμφωνα με το ΦΕΚ 2661 τ.Β’/01.07.2019.
Συνεπώς όπως προκύπτει από τα ανωτέρω οι φοιτητές και οι πτυχιούχοι γνωρίζουν με ακρίβεια τις επαγγελματικές δραστηριότητες που μπορούν να ασκήσουν μετά την αποφοίτησης τους από το τμήμα.
{0367} : Τεχνών Ήχου και Εικόνας (Κέρκυρα) – Ιόνιο Πανεπιστήμιο
Δεν υπάρχει κάποιο σχετικό κείμενο στην Εφημερίδα της Κυβέρνησης.
{0102} : Φιλοσοφίας (Πάτρα) – Πανεπιστήμιο Πατρών
Επαγγελματική Κατοχύρωση των πτυχιούχων του τμήματος Φιλοσοφίας της Σχολής Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Πατρών με το Π.Δ. 55/10-2-2004 (Φ.Ε.Κ. 46 τ. Α’/11.02.2004).
Τέλος τα Παλιά τμήματα Κοινωνικής Εργασίας των Τ.Ε.Ι.
Καθορισμός Επαγγελματικών Δικαιωμάτων των τμημάτων Κοινωνικής Εργασίας: Π.Δ. 50 (ΦΕΚ 23 τ.Α’/26.01.1989)
Ενώ οι Κοινωνικοί Λειτουργοί μεταξύ άλλων είχαν και το τομέα του Επαγγελματικού Προσανατολισμού ως κοινωνικοί επιστήμονες με βάση το Π.Δ. 50 (ΦΕΚ 23 τ.Α’/26.01.1989), η Πολιτεία θέσπισε επιπλέον κριτήρια και διαδικασίες για το Σύστημα Πιστοποίησης επάρκειας Προσόντων Συμβούλων Σταδιοδρομίας / Επαγγελματικού Προσανατολισμού με την Κ.Υ.Α. Αριθμ. 13173/2022 (ΦΕΚ 617 τ.Β’/14.02.2022). Συνεπώς τους αφαιρέθηκε μία επαγγελματική κατοχυρωμένη δραστηριότητα τους.
Επαγγέλματα:
Μηχανικοί: Κοινές δραστηριότητες μηχανικής, Πολιτικός Μηχανικός, Αρχιτέκτονας Μηχανικός, Μηχανολόγος Μηχανικός, Αγρονόμος -Τοπογράφος Μηχανικός, Ηλεκτρολόγος Μηχανικός, Χημικός Μηχανικός, Μηχανικός Μεταλλείων και Μεταλλουργός, Ναυπηγός Μηχανικός, Ηλεκτρονικός Μηχανικός, Μηχανικός Χωροταξίας, Πολεοδομίας και Ανάπτυξης, Μηχανικός Περιβάλλοντος, Μηχανικός Ορυκτών Πόρων, Μηχανικός Παραγωγής και Διοίκησης,
Ρύθμιση του επαγγέλματος του μηχανικού με καθορισμό των επαγγελματικών δικαιωμάτων για κάθε ειδικότητα Μηχανικού με το Π.Δ. 99 (ΦΕΚ 187 τ.Α΄/05.11.2018).
Κρεοπώλης:
Όροι και προϋποθέσεις επαγγελματικής εκπαίδευσης των υποψηφίων κρεοπωλών με το Π.Δ. 126 (ΦΕΚ 111 τ.Α’/ 06.04.2000).
Υ.Γ. Στην Τράπεζα Πληροφοριών μπορείτε να αναζητήσετε και να δείτε τόσο τα Επαγγελματικά Δικαιώματα για όλα τα Επαγγέλματα καθώς και τα τμήματα που διαθέτουν Επαγγελματική Κατοχύρωση των πτυχιούχων τους.