Τι επάγγελμα είναι αυτό με απλά λόγια;
Έχεις αναρωτηθεί ποιος γιατρός «διαβάζει» το DNA για να εντοπίσει την αιτία μιας νόσου;
Ο Ιατρός Προηγμένης Μοριακής Διαγνωστικής είναι ο γιατρός που αξιοποιεί τις σύγχρονες τεχνικές της μοριακής βιολογίας για να διαγνώσει ασθένειες σε γενετικό και κυτταρικό επίπεδο. Μελετά τη μοριακή βάση κυρίως κληρονομικών νοσημάτων και συμβάλλει στην επιλογή της κατάλληλης θεραπευτικής προσέγγισης.
Τι κάνει στην πράξη και πού δουλεύει;
Η εργασία του πραγματοποιείται σε εξειδικευμένα βιοϊατρικά εργαστήρια και σε χώρους ανάλυσης δεδομένων.
Εξετάζει δείγματα DNA και κυττάρων, αναλύει γονιδιακές μεταλλάξεις και εντοπίζει τα γενετικά χαρακτηριστικά που σχετίζονται με νοσήματα, όπως ο καρκίνος, τα αυτοάνοσα ή λοιμώδη νοσήματα. Αξιοποιεί τις αρχές της μοριακής βιολογίας, της βιοχημείας, της γονιδιωματικής και της ανοσολογίας για να τεκμηριώσει διαγνώσεις.
Χρησιμοποιεί εξοπλισμό υψηλής τεχνολογίας, όπως συστήματα ανάλυσης γονιδιακής έκφρασης, τεχνικές PCR σε πραγματικό χρόνο, ηλεκτροφόρηση, μικροσκόπια, εξοπλισμό κυτταροκαλλιεργειών και ειδικές συσκευές βιολογικής ασφάλειας. Παράλληλα, οργανώνει και επεξεργάζεται δεδομένα σε βάσεις μοριακής βιολογίας και βιοϊατρικής.
Συχνά συμμετέχει σε διεπιστημονικές ερευνητικές ομάδες, σε μακρόχρονες μελέτες και σε επιστημονικά συνέδρια στην Ελλάδα και το εξωτερικό.
Ταιριάζει σε εσένα αν…
Το επάγγελμα του Ιατρού Προηγμένης Μοριακής Διαγνωστικής ταιριάζει σε νέους που:
ενδιαφέρονται για τη γενετική και τη μοριακή ιατρική,
αγαπούν την εργαστηριακή έρευνα,
διαθέτουν μεθοδικότητα και υπομονή,
έχουν κριτική σκέψη και αναλυτική ικανότητα,
σέβονται τους κανόνες βιοηθικής και επιστημονικής δεοντολογίας.
Τι ΔΕΝ είναι αυτό το επάγγελμα
Δεν είναι κλασική κλινική ιατρική με καθημερινή εξέταση ασθενών.
Δεν είναι εργασία χωρίς τεχνολογικές απαιτήσεις.
Δεν είναι κατάλληλο για όσους δεν επιθυμούν πολύωρη εργαστηριακή απασχόληση.
Δεν είναι επάγγελμα χωρίς ευθύνη, καθώς αφορά ευαίσθητα γενετικά δεδομένα.
Τι σπουδάζεις για να γίνεις Ιατρός Προηγμένης Μοριακής Διαγνωστικής;
Απαιτούνται αρχικά σπουδές Ιατρικής σε Τμήμα Ιατρικής Α.Ε.Ι.
Ακολουθεί εξειδίκευση και μεταπτυχιακές σπουδές στη Μοριακή Ιατρική, σε συνεργασία συχνά με Τμήματα Βιολογίας. Η εκπαίδευση περιλαμβάνει εντατική κατάρτιση σε γονιδιωματική, κυτταρογενετική, μοριακή διαγνωστική και βιοπληροφορική.
Η συνεχής επιμόρφωση αποτελεί βασική προϋπόθεση για την άσκηση του επαγγέλματος.
Πού μπορείς να δουλέψεις μετά;
Ο Ιατρός Προηγμένης Μοριακής Διαγνωστικής μπορεί να εργαστεί:
σε πανεπιστημιακά και ερευνητικά εργαστήρια,
σε νοσηλευτικά και διαγνωστικά κέντρα,
σε ινστιτούτα βιοτεχνολογίας και εφαρμοσμένης γενετικής,
σε μονάδες προγεννητικής διάγνωσης, κυτταρογενετικής και εξωσωματικής γονιμοποίησης,
σε φορείς που ασχολούνται με ζητήματα βιοηθικής και δημόσιας πολιτικής στον τομέα της βιοϊατρικής.
Μπορεί επίσης να ακολουθήσει ακαδημαϊκή σταδιοδρομία στη διδασκαλία και τη βιοϊατρική έρευνα.
Λίγες ερωτήσεις για να σκεφτείς
Σε ενδιαφέρει να μελετάς το DNA και τα γονίδια;
Σου αρέσει η εργαστηριακή έρευνα με σύγχρονο εξοπλισμό;
Μπορείς να αναλύεις σύνθετα επιστημονικά δεδομένα;
Έχεις υπομονή για μακροχρόνια πειράματα;
Σε απασχολούν τα ηθικά ζητήματα της γενετικής;
Θα ήθελες να συμβάλλεις στη διάγνωση και κατανόηση κληρονομικών νοσημάτων;
Η περιγραφή που ακολουθεί έχει στόχο να σου δώσει ερεθίσματα για να αρχίσεις να σκέφτεσαι πώς αυτό το επάγγελμα συνδέεται με τον χαρακτήρα, τα ενδιαφέροντα και τον τρόπο που σου αρέσει να δουλεύεις.
Διάβασέ τη όχι για να αποφασίσεις άμεσα, αλλά για να γνωρίσεις καλύτερα τον εαυτό σου.
Περιγραφή Επαγγέλματος:
Αντικείμενο της εργασίας του είναι η ιατρική μελέτη της μοριακής οργάνωσης της ζωής ως βάση για τη διάγνωση ανθρώπινων νόσων. Ειδικότερα, ο γιατρός προηγμένης μοριακής διαγνωστικής χρησιμοποιεί τη μέθοδο της έρευνας προκειμένου να εξετάσει και να καταγράψει τις αρχές και τη μοριακή βάση κληρονομικών κυρίως νοσημάτων.
Χρησιμοποιεί τη διεπιστημονική βάση της σύγχρονης μοριακής βιολογίας και τα επιτεύγματα της βιοχημείας, της νευροβιολογίας, της γονιδιωματικής, της ανοσολογίας και της μοριακής γενετικής στην προσπάθειά του να μελετήσει τον τρόπο δράσης των ελαττωματικών ή των μεταλλασσόμενων γονιδίων που ευθύνονται για πολλές ασθένειες, όπως ο καρκίνος, η ρευματοειδής αρθρίτιδα, το aids κ.ά.
Παρατηρώντας και εντοπίζοντας τα γενετικά χαρακτηριστικά των ασθενών κυττάρων είναι σε θέση να προχωρά σε στη διάγνωση της νόσου και να επιλέγει την κατάλληλη θεραπεία για την ανακούφιση και τη βελτίωση της υγείας των ασθενών.
Για το σκοπό αυτό χρησιμοποιεί ιατρικό εξοπλισμό υψηλής τεχνολογίας, όπως ηλεκτρονικά μικροσκόπια σάρωσης και διέλευσης, φωτονικά μικροσκόπια, υπερφυγόκεντρους και ψυκτικές φυγόκεντρους, εξοπλισμό χρωματογραφίας μακρομορίων, εξοπλισμό ηλεκτροφόρησης και ηλεκτρομεταφοράς μακρομορίων, εξοπλισμό για κυταρροκαλλιέργειες και διαμολύνσεις κυττάρων με DNA, εξοπλισμό για χρήση ραδιοϊσοτόπων και τεχνικών αυτοραδιογραφίας, συστήματα ανάλυσης γονιδιακής έκφρασης με μικροσυστοιχίες DNA, συσκευές RCR με πολλαπλές κεφαλές και δυνατότητα ανάλυσης σε πραγματικό χρόνο κ.ά.
Επίσης, έχει στη διάθεσή του θαλάμους κάθετης νηματικής ροής βιολογικής ασφάλειας τύπου ΙΙ και ΙΙΙ, μονάδες εκτροφής πειραματόζωων (ποντίκια, κουνέλια, δροσόφιλοι κ.ά.), καθώς και μεγάλο αριθμό ψυκτικών θαλάμων, καταψύξεων, υπερκαταψύξεων και θαλάμων σταθερών συνθηκών. Τέλος, για να οργανώνει το πολύτιμο πληροφοριακό υλικό που συλλέγει χρησιμοποιεί μικροϋπολογιστές, βάσεις δεδομένων μοριακής βιολογίας και βιοϊατρικής, σταθμούς εργασίας και σέρβερ συνδεδεμένους με τοπικό δίκτυο μεγάλων ταχυτήτων και με το διαδίκτυο.
Συνθήκες Εργασίας:
Εργάζεται τόσο σε εξειδικευμένα βιοϊατρικά εργαστήρια όσο και σε γραφείο, όπου επεξεργάζεται τα δεδομένα και καταγράφει τα αποτελέσματα των ερευνών του. Το ωράριό του προσαρμόζεται στις ανάγκες παρακολούθησης των κλινικών ερευνών και των πειραμάτων, και περιλαμβάνει πολλές υπερωρίες και φόρτο εργασίας.
Συνήθως αποτελεί μέλος διεπιστημονικής ομάδας που αναλαμβάνει τη διεξαγωγή μακρόχρονων ερευνών στον τομέα της μοριακής διαγνωστικής και γενετικής. Επίσης, χειρίζεται πολύπλοκα μηχανήματα και εξειδικευμένα μικροσκόπια και επιβάλλεται να τηρεί όλους τους απαραίτητους κανόνες ασφάλειας και υγιεινής.
Οφείλει να κρατάει πλήρες αρχείο με τα αποτελέσματα των ερευνών του και να αξιοποιεί τις πληροφορίες που συλλέγει για ιατρικούς και διαγνωστικούς σκοπούς. Πολλές φορές χρειάζεται να ταξιδεύει στην Ελλάδα και στο εξωτερικό προκειμένου να συμμετέχει σε ιατρικά συνέδρια, όπου πραγματοποιεί ανακοινώνεις των ερευνών του και ενημερώνεται για τις εξελίξεις στον τομέα του.
Ιδιαίτερα Προσωπικά Χαρακτηριστικά και Ικανότητες:
Χρειάζεται να διαθέτει ερευνητικό πνεύμα, μεθοδικότητα, υπομονή, παρατηρητικότητα, κριτική ικανότητα και υπευθυνότητα κατά την άσκηση της εργασίας του. Είναι ανάγκη, επίσης, να διακρίνεται από συνέπεια, επαγγελματική ευσυνειδησία και ήθος.
Ακόμη, εκτός από την πολύ καλή γνώση ξένων γλωσσών και εξειδικευμένων προγραμμάτων στον ηλεκτρονικό υπολογιστή, πρέπει να χειρίζεται με επιδεξιότητα τα ιατρικά όργανα και τις ειδικές συσκευές που είναι απαραίτητες για την εκτέλεση της εργασίας του.
Τέλος, καθώς συχνά χειρίζεται ευαίσθητα ζητήματα γύρω από την εξέλιξη του ανθρώπινου είδους και την ισορροπία της φύσης οφείλει να ακολουθεί τον κώδικα δεοντολογίας και βιοηθικής και να ενημερώνεται συνεχώς για τις νέες επιστημονικές εξελίξεις στον τομέα του.
Σπουδές:
Αρχικές Σπουδές στο επάγγελμα του Ιατρού (με ειδίκευση αργότερα στην ανωτέρω ειδικότητα) προσφέρονται στα αντίστοιχα τμήματα ιατρικής των Α.Ε.Ι. Διασύνδεση με το Ελληνικό Εκπαιδευτικό Σύστημα.
Σπουδές σε μεταπτυχιακό επίπεδο προσφέρονται από τα τμήματα Ιατρικής σε συνεργασία με τα τμήματα Βιολογίας σε Προγράμματα Μεταπτυχιακών Σπουδών στη Μοριακή Ιατρική.
Τομείς Απασχόλησης:
Μπορεί να απασχοληθεί σε εργαστήρια πανεπιστημιακών, νοσηλευτικών και ερευνητικών ιδρυμάτων (όπως στο Εργαστήριο Μοριακής Γενετικής του Ανθρώπου του Τμήματος Βιολογίας του Πανεπιστημίου Κρήτης), και σε σχετικά ερευνητικά προγράμματα σε ινστιτούτα και οργανισμούς του δημόσιου και ιδιωτικού τομέα που δραστηριοποιούνται σε ζητήματα μοριακής διαγνωστικής, εφαρμοσμένης ιατρικής και μοριακών βιοεπιστημών (π.χ. Ινστιτούτο Βιοτεχνολογίας Κρήτης, Ινστιτούτο Ανθρωπολογίας και Ανθρωπογενετικής του Πανεπιστημίου του Μονάχου).
Ακόμη, μπορεί να σταδιοδρομήσει στη βιοϊατρική έρευνα και στη διδασκαλία στους παραπάνω τομείς αιχμής. Επίσης μπορεί να απασχοληθεί σε Μονάδες Προγεννητικής Διάγνωσης Κληρονομικών Ασθενειών, Μονάδες Κυτταρογενετικής, Μονάδες Εξωσωματικής Γονιμοποίησης κ.ά., σε δημόσια ή ιδιωτικά ιατρικά κέντρα και διαγνωστικά εργαστήρια.
Επιπλέον, μπορεί να απασχοληθεί στην Εθνική Επιτροπή Βιοηθικής που αποτελεί συμβουλευτικό όργανο της Πολιτείας (Ν.2667/1998, ΦΕΚ Α’ 281/1998) και έχει τις εξής αρμοδιότητες: α) Εξετάζει κάθε ηθικό, κοινωνικό ή νομικό ζήτημα σχετικό με τις εξελίξεις, ιδίως στη Βιολογία, τη Βιοτεχνολογία, την Ιατρική και τη Γενετική, β) διατυπώνει, σε συνεργασία με τα αρμόδια υπουργεία, προτάσεις συνολικής πολιτικής και συγκεκριμένων ενεργειών για ειδικά προβλήματα σε αυτά τα θέματα, γ) συνεργάζεται με διεθνείς οργανισμούς και παρεμφερή όργανα και μεριμνά για τη συμμετοχή της Ελλάδας σε διεθνείς εκδηλώσεις σχετικές με την έρευνα στους τομείς ενδιαφέροντός της και, τέλος, ενημερώνει τους πολίτες με κάθε πρόσφορο μέσο για θέματα που αφορούν την εξέλιξη των βιολογικών επιστημών και τις συνέπειες των εφαρμογών τους.
(πηγή: Ο.Α.Ε.Δ.)