Αναδιάταξη του χάρτη των ΑΕΙ της χώρας: Με ποια κριτήρια θα γίνουν οι αλλαγές

Αναδιάταξη του χάρτη των ΑΕΙ της χώρας: Με ποια κριτήρια θα γίνουν οι αλλαγές

του Απόστολου Λακασά

Η Ελλάδα διαθέτει 23 πανεπιστήμια και ένα ΤΕΙ, με συνολικά 430 τμήματα. Ο ακαδημαϊκός χάρτης της χώρας μας είναι αποκαλυπτικός. Συνολικά 55 πόλεις –πρωτεύουσες νομών και κωμοπόλεις– διαθέτουν τουλάχιστον ένα τμήμα. Χρειάζεται όλα αυτά τα πανεπιστημιακά τμήματα η Ελλάδα, τη στιγμή μάλιστα κατά την οποία η προηγούμενη κυβέρνηση, λίγο πριν από τις εθνικές εκλογές του 2019 διά χειρός του τέως υπουργού Παιδείας κ. Κώστα Γαβρόγλου άλλαξε τον χαρακτήρα των ΤΕΙ, εντάσσοντάς τα σε κάποιο πανεπιστήμιο; Με τον τρόπο αυτό ουσιαστικά ακυρώθηκε η βαθμίδα της ανώτατης τεχνολογικής εκπαίδευσης, χωρίς καμία στρατηγική μελέτη, αλλά με κυρίαρχη τη μικροπολιτική στόχευση.

Η νυν ηγεσία του υπουργείου Παιδείας σχεδιάζει την αναδιάταξη του χάρτη της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, κατόπιν εισήγησης της Εθνικής Αρχής Ανώτατης Εκπαίδευσης (ΕΘΑΑΕ). «Το σχέδιο της αναδιάταξης δουλεύεται εδώ και καιρό», ανέφερε στην «Κ» υψηλόβαθμο στέλεχος του υπουργείου Παιδείας, ενώ αναμένεται να παρουσιαστεί μέσα στο πρώτο εξάμηνο του 2021, όταν και θα έχει ολοκληρωθεί ο νέος νόμος-πλαίσιο για τα ΑΕΙ. Επίσης, τον Ιανουάριο τα πανεπιστήμια πρέπει να υποβάλουν στην ΕΘΑΑΕ τις προγραμματικές τους συμφωνίες με το υπουργείο Παιδείας για την ανάπτυξή τους την επόμενη τετραετία. Σε αυτές θα περιλαμβάνεται και η εξέλιξη του αριθμού των εισακτέων τους και του προσωπικού τους μέχρι την ακαδημαϊκή χρόνια 2024-2025.

Ειδικότερα, βασικά κριτήρια για την επόμενη σελίδα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης είναι οι στρατηγικοί στόχοι της εθνικής οικονομίας, η συγκέντρωση σχολών με ομοειδές αντικείμενο στην ίδια Περιφέρεια, οι προηγούμενες αξιολογήσεις των τμημάτων ΑΕΙ αλλά και οι νέες που γίνονται. Ουσιαστικά, θα μετρηθεί εάν υπάρχει υπερπληθώρα σχολών σε κάποιους επιστημονικούς κλάδους ή έλλειψη σε κάποιους (τόσο με βάση και τις ανάγκες της εθνικής οικονομίας αλλά και της ολοκλήρωσης της ακαδημαϊκής φυσιογνωμίας κάθε ΑΕΙ). Επίσης, μεταξύ των κριτηρίων είναι οι ανάγκες της οικονομίας σε κάθε Περιφέρεια, αλλά και η γεωγραφική διασπορά των τμημάτων. Υπάρχουν τμήματα σε πόλεις που ανήκουν σε άλλη Περιφέρεια από εκείνη του πανεπιστημίου τους. Ενδεικτικά, το τμήμα στο Καρπενήσι της Στερεάς Ελλάδος ανήκει στο Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών. Αντίθετα, το τμήμα στη Λαμία (επίσης Περιφέρεια Στερεάς Ελλάδος) ανήκει στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας. Επίσης, το Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου το 2019 απέκτησε σχολή Μηχανικών στην Πάτρα, ενώ στην αχαϊκή πρωτεύουσα λειτουργεί Πολυτεχνική Σχολή εδώ και πέντε δεκαετίες.

Ο νέος χάρτης της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στη χώρα μας θα προκύψει και από την ακαδημαϊκή αξιολόγηση των ΑΕΙ, μεταξύ των οποίων και τα τμήματα που λειτούργησαν για πρώτη φορά κατά το ακαδημαϊκό έτος 2019-2020, τα οποία δημιουργήθηκαν χωρίς να προϋπάρχει επαρκές εκπαιδευτικό και διοικητικό προσωπικό.

Μάλιστα, πρέπει να σημειωθεί ότι το 2019 προβλέφθηκε η ίδρυση επιπλέον 37 τμημάτων για μετά το 2020, τα οποία τελικά δεν προχώρησαν ύστερα από απόφαση της νυν ηγεσίας του υπουργείου Παιδείας.

.

anadiataxi-toy-charti-ton-aei-tis-choras0

Ωστόσο, το ποσοστό των αποφοίτων λυκείου που εισάγονται στην ελληνική ανώτατη εκπαίδευση είναι γύρω στο 80%, σχεδόν διπλάσιο σε σύγκριση με ό,τι ισχύει διεθνώς. Η χώρα μας, από την άλλη, κατατάσσεται στην τελευταία θέση στην Ευρώπη στον δείκτη του ποσοστού αποφοίτων επί του συνόλου των φοιτητών, με μόλις έναν στους δέκα φοιτητές να αποφοιτά κάθε χρόνο, σε αντίθεση με την Ευρώπη όπου το αντίστοιχο ποσοστό είναι ένας στους τέσσερις. «Παράλληλα, το 43,3% των αποφοίτων της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης δεν απασχολείται σε θέσεις εργασίας που είναι ανάλογες των προσόντων. Την ίδια στιγμή, η επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση είναι ελλειμματική, με μόλις το 28% των σπουδαστών της ανώτερης δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης να την επιλέγει, όταν ο αντίστοιχος ευρωπαϊκός μέσος όρος είναι 47%», ανέφερε ο αρμόδιος για την ανώτατη εκπαίδευση υφυπουργός Παιδείας, Βασίλης Διγαλάκης.

Το πρώτο βήμα για να ανατραπεί αυτό το προβληματικό και αντιφατικό τοπίο είναι, σύμφωνα με τον κ. Διγαλάκη, «η στρατηγική διαμόρφωση του χάρτη της ανώτατης εκπαίδευσης, ώστε τα προγράμματα σπουδών να ανταποκρίνονται στις απαιτήσεις της αγοράς εργασίας και στις εξελίξεις της οικονομίας και της 4ης Βιομηχανικής Επανάστασης».

Οι αλλαγές στα ΑΕΙ θα δρομολογηθούν και μέσα από τις προγραμματικές συμφωνίες που θα συνάψουν με το υπουργείο Παιδείας και πρέπει να υποβάλουν τον Ιανουάριο, με στόχο να εφαρμοστούν από την επόμενη ακαδημαϊκή χρονιά. Τα πανεπιστήμια θα ορίζουν τον αριθμό των εισακτέων σε βάθος τετραετίας και θα χρηματοδοτούνται και με βάση την επίτευξη ποιοτικών στόχων, και όχι μόνο με αντικειμενικά κριτήρια όπως έως και το 2021. Δηλαδή το 80% της χρηματοδότησης των ΑΕΙ θα χορηγείται με βάση συγκεκριμένους, αντικειμενικούς δείκτες (π.χ. αριθμό εισακτέων, εκτιμώμενο κόστος ανά φοιτητή, διάρκεια προγραμμάτων σπουδών, εργαστήρια, διασπορά τμημάτων), ενώ το υπόλοιπο 20% θα χορηγείται με βάση τις επιδόσεις κάθε ΑΕΙ σε συγκεκριμένους δείκτες· μεταξύ αυτών είναι η επαγγελματική απορρόφηση των αποφοίτων, οι δράσεις εξωστρέφειας των ΑΕΙ, η αναλογία πτυχιούχων/εισερχόμενων φοιτητών, ο αριθμός των δημοσιεύσεων ανά καθηγητή, ο ρυθμός αποφοίτησης των φοιτητών, η πολιτική ενίσχυσης της απασχόλησης νέων ερευνητών και η δημιουργία θέσεων εργασίας στο ΑΕΙ.

.

Δείτε επίσης:

Ο Ακαδημαϊκός Χάρτης Περιέχει τις σχολές & τμήματα σε κάθε Πανεπιστήμιο, σε μορφή pdf, που ισχύει σήμερα (24.12.2020)

ΕΚΤΥΠΩΣΗ ΑΡΘΡΟΥ