Τι επάγγελμα είναι αυτό με απλά λόγια;
Ποιος βοηθά άτομα και κοινότητες να αντιμετωπίσουν τις εξαρτήσεις και τα ψυχοκοινωνικά τους αίτια;
Ο Ψυχολόγος με ειδίκευση στην Κοινωνική Κλινική Ψυχολογία των Εξαρτήσεων είναι ο επιστήμονας που μελετά, διαγιγνώσκει και παρεμβαίνει σε προβλήματα εξάρτησης και ευρύτερα ψυχοκοινωνικά ζητήματα. Εστιάζει όχι μόνο στο άτομο, αλλά και στο κοινωνικό περιβάλλον μέσα στο οποίο αναπτύσσονται φαινόμενα όπως η κατάχρηση ουσιών, η παραβατικότητα ή ο κοινωνικός αποκλεισμός.
Τι κάνει στην πράξη και πού δουλεύει;
Αξιολογεί περιπτώσεις εξάρτησης από ουσίες.
Διερευνά τα ψυχολογικά και κοινωνικά αίτια των εξαρτήσεων.
Σχεδιάζει προγράμματα πρόληψης, θεραπείας και κοινωνικής επανένταξης.
Συντονίζει ομαδικές ψυχοθεραπευτικές παρεμβάσεις.
Εμψυχώνει και εκπαιδεύει ομάδες σε κοινοτικό επίπεδο.
Συνεργάζεται με ψυχιάτρους, κοινωνικούς λειτουργούς και άλλους φορείς.
Αξιολογεί την αποτελεσματικότητα κοινωνικών παρεμβάσεων.
Συνθήκες Εργασίας
Οι συνθήκες εργασίας εξαρτώνται από τον φορέα απασχόλησης.
Εργάζεται σε γραφείο, σε μονάδες απεξάρτησης ή σε κοινοτικά κέντρα.
Συχνά συμμετέχει σε ομαδικά θεραπευτικά προγράμματα.
Η υπερωριακή απασχόληση είναι συχνή.
Απαιτούνται μετακινήσεις για εφαρμογή κοινωνικών προγραμμάτων και συμμετοχή σε συνέδρια.
Το έργο του είναι απαιτητικό και συναισθηματικά φορτισμένο.
Ταιριάζει σε εσένα αν…
Το επάγγελμα του Ψυχολόγου με ειδίκευση στην Κοινωνική Κλινική Ψυχολογία των Εξαρτήσεων ταιριάζει σε νέους που ενδιαφέρονται για κοινωνικά ζητήματα και ανθρώπινες ευαλωτότητες,
διαθέτουν ενσυναίσθηση αλλά και επαγγελματικά όρια,
έχουν κριτική σκέψη και συνθετική ικανότητα,
μπορούν να εργάζονται ομαδικά και κοινοτικά,
σέβονται τη διαφορετικότητα και τον κώδικα δεοντολογίας,
επιδιώκουν συνεχή επιμόρφωση και προσωπική ανάπτυξη.
Τι ΔΕΝ είναι αυτό το επάγγελμα
Δεν είναι απλή συμβουλευτική χωρίς επιστημονική κατάρτιση.
Δεν περιορίζεται μόνο στη θεραπεία, αλλά περιλαμβάνει πρόληψη και κοινωνική παρέμβαση.
Δεν είναι κατάλληλο για όσους δυσκολεύονται να διαχειριστούν έντονα κοινωνικά και ψυχικά προβλήματα.
Δεν αντικαθιστά την ιατρική ειδικότητα του ψυχιάτρου.
Τι σπουδάζεις για να γίνεις Ψυχολόγος με ειδίκευση στην Κοινωνική Κλινική Ψυχολογία των Εξαρτήσεων;
Σπουδές πραγματοποιούνται στα Τμήματα Ψυχολογίας των Πανεπιστημίων.
Απαιτείται άδεια άσκησης επαγγέλματος ψυχολόγου.
Ακολουθούν μεταπτυχιακές σπουδές στην Κοινωνική Κλινική Ψυχολογία των Εξαρτήσεων ή συναφή πεδία.
Απαραίτητη είναι η πρακτική άσκηση σε μονάδες απεξάρτησης και κοινωνικές δομές.
Η συνεχής επιμόρφωση και η προσωπική ανάπτυξη αποτελούν βασικές προϋποθέσεις.
Πού μπορείς να δουλέψεις;
Σε ψυχιατρικά νοσοκομεία και κέντρα ψυχικής υγείας.
Σε μονάδες απεξάρτησης και κλινικές αποτοξίνωσης.
Σε ιδρύματα κοινωνικής πρόνοιας.
Σε μη κυβερνητικούς οργανισμούς.
Σε ερευνητικά κέντρα και πανεπιστήμια.
Στο Υπουργείο Υγείας ή σε φορείς κοινωνικής πολιτικής.
Ως ελεύθερος επαγγελματίας.
Η Κοινωνική Κλινική Ψυχολογία των Εξαρτήσεων συμβάλλει ουσιαστικά στην αντιμετώπιση σύνθετων κοινωνικών προβλημάτων, ενισχύοντας την πρόληψη, τη θεραπεία και την κοινωνική επανένταξη ατόμων που βιώνουν εξαρτήσεις.
Λίγες ερωτήσεις για να σκεφτείς
Σε ενδιαφέρει η αντιμετώπιση κοινωνικών προβλημάτων όπως οι εξαρτήσεις;
Μπορείς να εργάζεσαι σε ομαδικά και κοινοτικά πλαίσια;
Έχεις αντοχή σε συναισθηματικά απαιτητικές καταστάσεις;
Σου αρέσει να σχεδιάζεις και να αξιολογείς προγράμματα παρέμβασης;
Θα ήθελες να συμβάλεις στην κοινωνική επανένταξη ευάλωτων ομάδων;
Η περιγραφή που ακολουθεί έχει στόχο να σου δώσει ερεθίσματα για να αρχίσεις να σκέφτεσαι πώς αυτό το επάγγελμα συνδέεται με τον χαρακτήρα, τα ενδιαφέροντα και τον τρόπο που σου αρέσει να δουλεύεις.
Διάβασέ τη όχι για να αποφασίσεις άμεσα, αλλά για να γνωρίσεις καλύτερα τον εαυτό σου.
Αντικείμενο της εργασίας του είναι η μελέτη, η καταγραφή, η διάγνωση και η αντιμετώπιση ψυχοκοινωνικών προβλημάτων, με έμφαση στην εξάρτηση από φαρμακευτικές ουσίες. Ειδικότερα, εστιάζει στις γενεσιουργές αιτίες ποικίλων ψυχοκοινωνικών προβλημάτων, όπως η κατάχρηση ψυχοτρόπων – εξαρτησιογόνων ουσιών, η εφηβική κρίση, η νεανική παραβατικότητα, ο γεροντικός αλκοολισμός ως απόρροια της γενικότερης κοινωνικής κρίσης.
Σχεδιάζει προγράμματα κοινωνικής παρέμβασης σε ομαδικό / κοινοτικό επίπεδο, σε διαφορετικά πλαίσια και προς διαφορετικές κατευθύνσεις, στοχεύοντας στην ενεργητική συμμετοχή της κοινότητας στην επίλυση δικών της προβλημάτων. Ο ίδιος αναλαμβάνει το ρόλο του εμψυχωτή και του εκπαιδευτή σε συνθήκες ομαδικής ψυχοθεραπείας με βάση τις αρχές της Ανθρωπιστικής Ψυχολογίας / Ψυχοθεραπείας κατά τον Rogers.
Για τη διευκόλυνση του πολυσήμαντου έργου του και την αποτελεσματική αντιμετώπιση των παραπάνω ψυχοκοινωνικών προβλημάτων με άξονες την πρόληψη, τη θεραπεία και την αποκατάσταση (σε μικρο-και μακρο-επίπεδο) συνεργάζεται με ψυχιάτρους, νευρολόγους, κοινωνικούς λειτουργούς, πολιτειακούς παράγοντες κ.λπ.
Συνθήκες Εργασίας:
Ανάλογα με το φορέα απασχόλησής του καθορίζονται το ωράριο και οι επιμέρους δραστηριότητές του. Σε γενικές γραμμές εργάζεται σε γραφείο, όπου σχεδιάζει, εφαρμόζει και αξιολογεί κοινωνικά και ερευνητικά προγράμματα σε σχέση με ποικίλες κοινωνικές διαστάσεις της έννοιας των εξαρτήσεων.
Πολλές φορές χρειάζεται να μετακινείται στην Ελλάδα ή το εξωτερικό προκειμένου να συμμετέχει σε συνέδρια και να ενημερώνεται για τα αποτελέσματα σύγχρονων ψυχοκοινωνικών ερευνών στο αντικείμενο των επαγγελματικών του δραστηριοτήτων.
Συνεργάζεται με άλλους επιστήμονες του χώρου για την υλοποίηση διάφορων προγραμμάτων κοινωνικής παρέμβασης, ενώ είναι συχνή και η υπερωριακή απασχόληση.
Ιδιαίτερα Προσωπικά Χαρακτηριστικά και Ικανότητες:
Προϋπόθεση για την άσκηση του επαγγέλματος αφενός η ευαισθητοποίηση όσον αφορά στις προσωπικές αξίες, πιστεύω και προκαταλήψεις απέναντι στους πληθυσμούς – στόχο και αφετέρου η προσωπική ανάπτυξη και η ανάπτυξη κοινωνικών δεξιοτήτων, που επιτυγχάνεται μέσα από βιωματική εκπαίδευση και συνεχή προσπάθεια.
Η υψηλή επιστημονική του κατάρτιση, το ερευνητικό ενδιαφέρον, το υψηλό αίσθημα ευθύνης, η συνθετική του ικανότητα και η κριτική σκέψη χαρακτηρίζουν την προσωπικότητά του. Επίσης, πρέπει να διαθέτει υψηλό πνευματικό επίπεδο, ευρύτητα πνεύματος, δημιουργικότητα, μεθοδικότητα και συνέπεια.
Ακόμη, η ικανότητα για ανάληψη πρωτοβουλιών, η υπευθυνότητα, ο σεβασμός στη διαφορετικότητα, η εχεμύθεια, η τήρηση του κώδικα δεοντολογίας και το επιστημονικό ήθος αποτελούν βασικές προϋποθέσεις για την άσκηση του επαγγέλματος. Τέλος, η δυνατότητα συχνών μετακινήσεων για τη διεξαγωγή των ερευνών του και την εφαρμογή κοινωνικών προγραμμάτων και οι επικοινωνιακές δεξιότητες διευκολύνουν τη δουλειά του.
Σπουδές:
Σπουδές Ψυχολογίας μπορούν να γίνουν στα τμήματα Ψυχολογίας των Πανεπιστημίων. Διασύνδεση με το Ελληνικό Εκπαιδευτικό Σύστημα.
Σπουδές σε μεταπτυχιακό επίπεδο παρέχονται σε σχετικά Προγράμματα Μεταπτυχιακών Σπουδών, όπως για παράδειγμα αυτό του τμήματος Ψυχολογίας του Α.Π.Θ. στο γνωστικό αντικείμενο: «Κοινωνική Κλινική Ψυχολογία των Εξαρτήσεων και Ψυχοκοινωνικών Προβλημάτων».
Τομείς Απασχόλησης:
Μπορεί να απασχοληθεί τόσο στο δημόσιο όσο και στον ιδιωτικό τομέα, σε ψυχιατρικά νοσοκομεία, σε μονάδες απεξάρτησης, σε κλινικές αποτοξίνωσης, σε κέντρα ψυχικής υγείας, σε θεραπευτήρια ψυχικών παθήσεων, σε Ιδρύματα Κοινωνικής Πρόνοιας, ή ως ελεύθερος επαγγελματίας.
Ακόμη, μπορεί να εργαστεί σε ερευνητικά κέντρα, σε Πανεπιστημιακά Ιδρύματα, στο υπουργείο Υγείας, σε μη κυβερνητικούς οργανισμούς και σε ιδιωτικούς φορείς που ασχολούνται με το σχεδιασμό, την υλοποίηση, την παρακολούθηση και την αξιολόγηση προγραμμάτων κοινωνικής παρέμβασης για την αντιμετώπιση των εξαρτήσεων, την ευαισθητοποίηση του κοινωνικού συνόλου κ.λπ.