Τι επάγγελμα είναι αυτό με απλά λόγια;
Έχεις φανταστεί πώς είναι να εργάζεσαι στον βυθό της θάλασσας αναζητώντας φυσικά σφουγγάρια;
Ο Σφουγγαράς είναι ο επαγγελματίας δύτης που εντοπίζει, συλλέγει και επεξεργάζεται σφουγγάρια από τον θαλάσσιο βυθό. Πρόκειται για ένα παραδοσιακό επάγγελμα με βαθιές ρίζες σε νησιά όπως η Κάλυμνος, που συνδυάζει ναυτοσύνη, καταδυτικές δεξιότητες και σωματική αντοχή.
Τι κάνει στην πράξη και πού δουλεύει;
Στην πράξη, ο σφουγγαράς:
εντοπίζει περιοχές με σφουγγάρια χρησιμοποιώντας ηχοβολιστικά και άλλα όργανα,
καταδύεται σε βάθη έως 18 μέτρα για αρκετές ώρες ή σε μεγαλύτερα βάθη (50–60 μ.) για περιορισμένο χρόνο,
συλλέγει σφουγγάρια με ειδικά εργαλεία,
αναδύεται με αργούς ρυθμούς για ασφαλή αποσυμπίεση,
ταξινομεί και επεξεργάζεται τα σφουγγάρια πάνω στο σκάφος,
συμμετέχει στη λειτουργία και τον χειρισμό του εξοπλισμού του σπογγαλιευτικού σκάφους.
Ο εξοπλισμός του περιλαμβάνει μηχανοκίνητο σκάφος (συνήθως καΐκι), καταδυτική στολή, μάσκα, βαρίδια, σχοινιά, βαρούλκα, μηχάνημα παροχής αέρα και εργαλεία συλλογής.
Συνθήκες Εργασίας
Το επάγγελμα είναι δύσκολο και συχνά επικίνδυνο.
Η εργασία πραγματοποιείται στη θάλασσα, σε διαφορετικές καιρικές συνθήκες, με πρωινή κυρίως έναρξη. Το ωράριο δεν είναι σταθερό και συχνά απαιτούνται μετακινήσεις σε άλλες θαλάσσιες περιοχές για την αναζήτηση σφουγγαριών.
Η ομαδική συνεργασία πάνω στο σκάφος είναι απαραίτητη, καθώς η ασφάλεια εξαρτάται από την καλή συνεννόηση και τον σωστό χειρισμό του εξοπλισμού.
Ταιριάζει σε εσένα αν…
Το επάγγελμα του Σφουγγαρά ταιριάζει σε νέους που:
αγαπούν τη θάλασσα και τη ναυτική ζωή,
διαθέτουν άριστη φυσική κατάσταση και αντοχή,
μπορούν να διατηρούν αυτοσυγκέντρωση κάτω από το νερό,
λειτουργούν ομαδικά και με πειθαρχία,
έχουν μηχανικές και πρακτικές δεξιότητες,
δείχνουν σεβασμό προς το θαλάσσιο περιβάλλον,
αναλαμβάνουν ευθύνη σε απαιτητικές και επικίνδυνες συνθήκες.
Τι ΔΕΝ είναι αυτό το επάγγελμα
Δεν είναι εργασία γραφείου.
Δεν είναι κατάλληλο για άτομα με προβλήματα υγείας ή χαμηλή φυσική αντοχή.
Δεν είναι επάγγελμα με σταθερό ημερήσιο ωράριο.
Δεν είναι δραστηριότητα χωρίς ρίσκο – απαιτεί αυστηρή τήρηση κανόνων ασφαλείας.
Τι σπουδάζεις για να γίνεις Σφουγγαράς;
Απαιτείται:
δίπλωμα επαγγελματία δύτη από αναγνωρισμένη σχολή,
ναυτικό φυλλάδιο,
πιστοποιητικό υγείας από κρατικό νοσοκομείο,
άδεια δύτη από το Λιμεναρχείο.
Η Σχολή Δυτών Καλύμνου παρέχει εξειδικευμένη εκπαίδευση με διάρκεια 40 εργάσιμες ημέρες. Προβλέπονται συγκεκριμένες προϋποθέσεις ηλικίας και στρατιωτικών υποχρεώσεων, ενώ εναλλακτικά μπορεί κάποιος να αποκτήσει άδεια έπειτα από τριετή προϋπηρεσία δίπλα σε επαγγελματία σφουγγαρά και επιτυχία σε σχετικές εξετάσεις.
Τα επαγγελματικά δικαιώματα ρυθμίζονται από ειδικό κανονισμό και τη σχετική νομοθεσία.
Πού μπορείς να δουλέψεις;
Ο Σφουγγαράς μπορεί να εργαστεί:
σε σπογγαλιευτικά σκάφη,
στην επεξεργασία και εμπορία σφουγγαριών,
ως υποστηρικτικός δύτης σε θαλάσσιες εργασίες,
ως εκπαιδευτής σε σχολές δυτών (με την κατάλληλη εμπειρία).
Λίγες ερωτήσεις για να σκεφτείς
Νιώθεις άνετα και ασφαλής στο νερό;
Θα μπορούσες να εργαστείς σε ανοιχτή θάλασσα για μεγάλα χρονικά διαστήματα;
Διαθέτεις την αυτοπειθαρχία που απαιτεί η κατάδυση;
Σου αρέσει η πρακτική, χειρωνακτική εργασία;
Σε ελκύει ένα παραδοσιακό ναυτικό επάγγελμα με ιστορία;
Η περιγραφή που ακολουθεί έχει στόχο να σου δώσει ερεθίσματα για να αρχίσεις να σκέφτεσαι πώς αυτό το επάγγελμα συνδέεται με τον χαρακτήρα, τα ενδιαφέροντα και τον τρόπο που σου αρέσει να δουλεύεις.
Διάβασέ τη όχι για να αποφασίσεις άμεσα, αλλά για να γνωρίσεις καλύτερα τον εαυτό σου.
Περιγραφή Επαγγέλματος:
Ο σφουγγαράς αναζητά, εντοπίζει, ανασύρει και επεξεργάζεται σφουγγάρια που βρίσκει βυθό της θάλασσας. Παράλληλα δε, ασχολείται με την πώληση των σφουγγαριών, ενώ συχνή είναι και η ενασχόλησή του με το χειρισμό των βοηθητικών μηχανημάτων του σπογγαλιευτικού σκάφους για την παροχή βοήθειας στους σφουγγαράδες-δύτες.
Ειδικότερα, οι επαγγελματικές δραστηριότητες του σφουγγαρά αφορούν κυρίως την κατάδυση και την παραμονή τους 3-4 ώρες σε βάθος ως 18 μέτρα για τη συγκέντρωση σφουγγαριών ή κατάδυση σε βάθος μεταξύ 50-60 μέτρων και παραμονή 15 λεπτών για τη συγκέντρωση σφουγγαριών, την ανάδυση σε αργούς ρυθμούς για να επιτευχθεί αποσυμπίεση, την ταξινόμηση των σφουγγαριών και την αρχική επεξεργασία τους πάνω στο σκάφος.
Τα εργαλεία και οι ειδικοί εξοπλισμοί που χρειάζονται για τις επαγγελματικές δραστηριότητες του σφουγγαρά είναι το μηχανοκίνητο σκάφος, συνήθως καΐκι, η καταδυτική στολή, η μάσκα, τα σχοινιά, τα βαρούλκα, το ραντάρ, το ηχοβολιστικό, τα φτερά, τα βαρίδια, το λάστιχο, το μαρκούτσι, το μηχάνημα παραγωγής και παροχής αέρα και η ξύστρα για το ξερίζωμα των σφουγγαριών.
Συνθήκες Εργασίας:
Το επάγγελμα του σφουγγαρά είναι δύσκολο, απαιτητικό και συχνά επικίνδυνο, ο δε χώρος απασχόλησής του είναι οι θαλάσσιες περιοχές με σφουγγάρια, καθώς και το σπογγαλιευτικό σκάφος.
Συνήθως η αλιεία των σφουγγαριών αρχίζει τις πρωινές ώρες, ενώ οι συμπληρωματικές εργασίες γίνονται πάνω στο σκάφος. Το ωράριο εργασίας του δεν είναι σταθερό, εργάζεται ομαδικά και πολλές φορές επιβάλλεται η μετακίνησή του εκτός έδρας, με στόχο την εξεύρεση των σφουγγαριών.
Ιδιαίτερα Προσωπικά Χαρακτηριστικά και Ικανότητες:
Για να ασκήσει κάποιος το επάγγελμα του σφουγγαρά, πρέπει να διαθέτει καλή φυσική κατάσταση και σωματική αντοχή, πολύ καλή υγεία και αυτοσυγκέντρωση κατά τη διάρκεια παραμονής του στο βυθό (αποφυγή απότομων κινήσεων και άσκοπων ενεργειών).
Βασικές προϋποθέσεις για την άσκηση του επαγγέλματος αυτού αποτελούν επίσης, το πνεύμα συνεργασίας, η επιδεξιότητα στην επεξεργασία του σφουγγαριού, η προσοχή, ο σεβασμός προς τη φύση και τη θάλασσα, η υπευθυνότητα κατά την εκτέλεση της εργασίας του, η υπολογιστική και η μηχανική ικανότητα, καθώς και η ικανότητα αντίληψης του θαλάσσιου χώρου.
Σπουδές:
Για την άσκηση του επαγγέλματος απαιτείται η λήψη διπλώματος δύτη που μπορεί να αποκτηθεί από κρατικές ή ιδιωτικές σχολές δυτών, καθώς και η κατοχή ναυτικού φυλλαδίου.
Ειδικότερα, ο Επαγγελματίας Σφουγγαράς-Δύτης πρέπει απαραιτήτως να έχει εκπαιδευτεί σε σχολή σφουγγαράδων-δυτών αναγνωρισμένη από το κράτος και να έχει επίπεδο γνώσεων τουλάχιστον Γυμνασίου, επιπροσθέτως δε, πρέπει να έχει παρακολουθήσει και επιμορφωτικά προγράμματα τόσο πρακτικού επιπέδου (χρήση μηχανημάτων και εργαλείων αλιείας), όσο και επιστημονικού – πολιτιστικού επιπέδου (ιστορία, θαλάσσια βιολογία, τέχνη).
Ο ενδιαφερόμενος για την άσκηση του επαγγέλματος του σφουγγαρά, μπορεί να φοιτήσει στη Σχολή Δυτών Καλύμνου, με διάρκεια φοίτησης τις 40 εργάσιμες ημέρες, με απαραίτητες προϋποθέσεις την εκπλήρωση των στρατιωτικών του υποχρεώσεων, την κατοχή ναυτικού φυλλαδίου και ηλικία από 18 έως 35 ετών ή εάν έχει υπηρετήσει ως κληρωτός ναύτης του Πολεμικού Ναυτικού και υπηρέτησε τη θητεία του στις Μονάδες Υποβρυχίων Καταστροφών, έχει το δικαίωμα να δώσει εξετάσεις στο Υπουργείο Εμπορικής Ναυτιλίας και να πάρει άδεια άσκησης του επαγγέλματος.
Το επάγγελμα του Σφουγγαρά μπορεί επίσης να ασκήσει και εκείνος που έχει εργαστεί επί τρία χρόνια κοντά σε κάποιον επαγγελματία σφουγγαρά-δύτη και να δώσει εξετάσεις στο Υπουργείο Εμπορικής Ναυτιλίας για να αποκτήσει άδεια άσκησης του επαγγέλματος.
Τα επαγγελματικά δικαιώματα του Επαγγελματία Σφουγγαρά-Δύτη προβλέπονται στο ΦΕΚ 978/28-11-95, Τεύχος β’, ενώ για την άσκηση του επαγγέλματος απαιτείται άδεια δύτη από το Λιμεναρχείο και πιστοποιητικό υγείας από Κρατικό Νοσοκομείο. Η άδεια άσκησης του Επαγγελματία Δύτη Σφουγγαριών χορηγείται μόνο από τη Σχολή Δυτών Καλύμνου.
Τομείς Απασχόλησης:
Ο σφουγγαράς μπορεί να απασχοληθεί σε σπογγαλιευτικά σκάφη, στην επεξεργασία σφουγγαριών, στην παροχή υποστήριξης σε άλλους δύτες, ή σε σχολές δυτών ως εκπαιδευτής. Οι υποχρεώσεις και τα δικαιώματα του επαγγέλματος καθορίζονται από το σπογγαλιευτικό κανονισμό και από το σωματείο Δυτών Καλύμνου.