Τι επάγγελμα είναι αυτό με απλά λόγια;
Ποιος σχεδιάζει την τακτική μιας ομάδας μπάσκετ, οργανώνει την προπόνηση και παίρνει τις κρίσιμες αποφάσεις από τον πάγκο;
Ο Προπονητής Καλαθοσφαίρισης (Μπάσκετ) είναι ο επαγγελματίας που αναλαμβάνει την προετοιμασία, την εκγύμναση και την καθοδήγηση μιας ομάδας μπάσκετ, τόσο στην προπόνηση όσο και κατά τη διάρκεια των αγώνων. Έχει την ευθύνη για τη φυσική κατάσταση, την τεχνική κατάρτιση και τη στρατηγική της ομάδας.
Τι κάνει στην πράξη και πού δουλεύει;
Αξιολογεί τη φυσική κατάσταση και τις τεχνικές δεξιότητες των αθλητών, σχεδιάζει το προπονητικό πρόγραμμα με βάση την ηλικία, το επίπεδο και τους στόχους της ομάδας και ελέγχει την πρόοδο της προπονητικής διαδικασίας.
Αναζητά και αναδεικνύει ταλέντα, εφαρμόζει σύγχρονες μεθόδους προπόνησης και προσαρμόζει την τακτική ανάλογα με τον αντίπαλο. Κατά τη διάρκεια του αγώνα καθοδηγεί από τον πάγκο, παίρνει γρήγορες αποφάσεις και εμψυχώνει τους παίκτες.
Συνεργάζεται με βοηθούς προπονητή, αθλητιάτρους, φυσικοθεραπευτές, εργοφυσιολόγους, ψυχολόγους, διαιτολόγους και άλλα μέλη της επιστημονικής ομάδας. Συχνά έρχεται σε επαφή με τα μέσα ενημέρωσης και εκπροσωπεί το σωματείο ή την ομοσπονδία.
Οι συνθήκες εργασίας περιλαμβάνουν προπονήσεις σε κλειστά ή ανοιχτά γήπεδα, ευέλικτο ωράριο και συχνές μετακινήσεις στην Ελλάδα και το εξωτερικό. Το επάγγελμα είναι απαιτητικό, με έντονη πίεση και ευθύνη για τα αποτελέσματα.
Ταιριάζει σε εσένα αν…
Το επάγγελμα του Προπονητή Καλαθοσφαίρισης ταιριάζει σε νέους:
που αγαπούν το μπάσκετ και γνωρίζουν σε βάθος το άθλημα,
διαθέτουν ηγετικές ικανότητες και έντονη προσωπικότητα,
μπορούν να οργανώνουν και να συντονίζουν μια ομάδα,
έχουν ψυχραιμία και παίρνουν γρήγορες αποφάσεις,
διακρίνονται για ήθος, υπευθυνότητα και αντικειμενικότητα
και μπορούν να εμπνέουν εμπιστοσύνη και αγωνιστικό πνεύμα.
Τι ΔΕΝ είναι αυτό το επάγγελμα
Δεν είναι απλώς «να δείχνεις ασκήσεις», αλλά στρατηγικός σχεδιασμός και διαχείριση ομάδας.
Δεν είναι κατάλληλο για άτομα που δυσκολεύονται να αντέξουν πίεση και δημόσια κριτική.
Δεν περιορίζεται στη φυσική άσκηση, αλλά περιλαμβάνει διοίκηση, επικοινωνία και συνεχή επιμόρφωση.
Δεν έχει σταθερό ωράριο, καθώς εξαρτάται από την αγωνιστική περίοδο και τις διοργανώσεις.
Τι σπουδάζεις για να γίνεις Προπονητής Μπάσκετ;
Η βασική εκπαίδευση παρέχεται στα Τμήματα Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού (ΤΕΦΑΑ), με ειδικότητα στην καλαθοσφαίριση ή στην προπονητική κατεύθυνση.
Υπάρχει επίσης η δυνατότητα φοίτησης στη Σχολή Προπονητών Καλαθοσφαίρισης της Εθνικής Ομοσπονδίας Καλαθοσφαίρισης (ΕΟΚ), με διπλώματα Α’, Β’ και Γ’ κατηγορίας. Οι προπονητές υποχρεούνται να παρακολουθούν επιμορφωτικά σεμινάρια για τη διατήρηση της άδειας άσκησης επαγγέλματος.
Πού μπορείς να δουλέψεις μετά;
Μπορεί να απασχοληθεί σε αθλητικές ομοσπονδίες, ενώσεις, σωματεία, αθλητικές ανώνυμες εταιρείες και τμήματα αμειβόμενων αθλητών. Επίσης, σε δημοτικά και ιδιωτικά γυμναστήρια, ιδιωτικές σχολές εκμάθησης μπάσκετ, αθλητικές κατασκηνώσεις και σχολεία.
Ανάλογα με τις σπουδές και την εμπειρία του, μπορεί να εργαστεί σε ερευνητικά κέντρα, σε πανεπιστήμια, σε εταιρείες αθλητικών ειδών ή να δραστηριοποιηθεί ως ελεύθερος επαγγελματίας (π.χ. personal training ή ίδρυση γυμναστηρίου).
Λίγες ερωτήσεις για να σκεφτείς
Σου αρέσει να ηγείσαι και να παίρνεις αποφάσεις σε κρίσιμες στιγμές;
Αντέχεις την πίεση του αποτελέσματος και της δημόσιας έκθεσης;
Έχεις βαθιά γνώση και πάθος για το μπάσκετ;
Μπορείς να εμπνέεις και να ενισχύεις το ηθικό μιας ομάδας;
Η περιγραφή που ακολουθεί έχει στόχο να σου δώσει ερεθίσματα για να αρχίσεις να σκέφτεσαι πώς αυτό το επάγγελμα συνδέεται με τον χαρακτήρα, τα ενδιαφέροντα και τον τρόπο που σου αρέσει να δουλεύεις.
Διάβασέ τη όχι για να αποφασίσεις άμεσα, αλλά για να γνωρίσεις καλύτερα τον εαυτό σου.
Περιγραφή Επαγγέλματος:
Αντικείμενο της εργασίας του είναι η προετοιμασία, η εκγύμναση και η καθοδήγηση της ομάδας τόσο έξω όσο και μέσα στον αγωνιστικό χώρο. Ειδικότερα, ο προπονητής ασχολείται με την εκτίμηση της φυσικής κατάστασης και της τεχνικής κατάρτισης των αθλητών, την εκπόνηση του προπονητικού προγράμματος που θα εφαρμόσει με βάση εφικτούς στόχους και τη χρήση κατάλληλων μέσων και μεθόδων, καθώς και με το συνολικό έλεγχο της προπονητικής διαδικασίας.
Επίσης, έργο του αποτελεί η αναζήτηση ταλέντων και η εφαρμογή καινοτόμων προγραμμάτων με βάση την ηλικία, το επίπεδο και τις ικανότητες των αθλητών που προπονεί. Ακόμη, καθήκον του είναι να διαφυλάττει το καλό όνομα της ομοσπονδίας και του αθλητικού σωματείου στο οποίο ανήκει και του αθλητισμού γενικότερα και να αντιμετωπίζει με σοβαρότητα και υπευθυνότητα τα μέσα μαζικής ενημέρωσης.
Παράλληλα, έχει την υποχρέωση να χρησιμοποιεί μέσα μεταφοράς (ξηράς, θαλάσσης, αέρος) που καθορίζει η εταιρεία. Για την εκτέλεση του έργου συνεργάζεται με βοηθούς προπονητή, μεταφραστές, αθλητιάτρους, ορθοπεδικούς, αθλητικούς ψυχολόγους, φυσικοθεραπευτές, εργοφυσιολόγους, διαιτολόγους κ.ά.
Συνθήκες Εργασίας:
Οι συνθήκες καθορίζονται από τις ανάγκες και τις μεθόδους της προπόνησης, που διεξάγεται τόσο σε κλειστούς όσο και σε ανοιχτούς χώρους (γήπεδα). Το ωράριό του προσαρμόζεται στις ανάγκες των προπονήσεων και των αγωνιστικών υποχρεώσεων της ομάδας που προπονεί, ανάλογα με την αθλητική περίοδο.
Επίσης, απαιτείται να μετακινείται συχνά στο εξωτερικό, ανάλογα με την κατηγορία της ομάδας του και το αγωνιστικό της πρόγραμμα. Σε γενικές γραμμές πρόκειται για ένα ιδιαίτερα απαιτητικό επάγγελμα, που έχει μεγάλη ευθύνη και αρκετό άγχος.
Ιδιαίτερα Προσωπικά Χαρακτηριστικά και Ικανότητες:
Η πολύχρονη ενασχόληση με το μπάσκετ και η άριστη γνώση των «μυστικών» του, αποτελούν βασικές προϋποθέσεις για την άσκηση του επαγγέλματος. Ο προπονητής μπάσκετ πρέπει να διαθέτει καλή σωματική και ψυχική υγεία, έντονη προσωπικότητα, ήθος, ηγετικές ικανότητες, επικοινωνιακές δεξιότητες, ομαδικό πνεύμα, όπως και την ικανότητα να εμπνέει και να πείθει.
Πρέπει να είναι αντικειμενικός, παρατηρητικός, συνεπής, να διαθέτει υπομονή, επιμονή και να διακρίνεται για την οξυδέρκεια, την υπευθυνότητα και την ψυχραιμία του. Ακόμη πρέπει να διαθέτει την ικανότητα να αξιολογεί τις δυνατότητες και να αξιοποιεί στο έπακρο τα προσόντα των αθλητών που προπονεί.
Τέλος η ικανότητα να παίρνει πρωτοβουλίες, γρήγορες αποφάσεις, να εμψυχώνει και να καθοδηγεί από τον «πάγκο» τους παίχτες της ομάδας του, κατά τη διάρκεια του αγώνα, είναι προσόντα που τον χαρακτηρίζουν.
Σπουδές:
Η εκπαίδευση των προπονητών αθλημάτων γίνεται στα τμήματα Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού των Α.Ε.Ι. Διασύνδεση με το Ελληνικό Εκπαιδευτικό Σύστημα.
Με κύρια ή πρώτη ειδικότητα το άθλημα της καλαθοσφαίρισης, ενώ υπάρχει και η δυνατότητα ειδίκευσης στην «Προπονητική», όπου η φοίτηση διαρκεί οκτώ εξάμηνα και απαιτείται πρακτική εξάσκηση.
Επίσης, μπορεί κανείς να φοιτήσει στη Σχολή Προπονητών Καλαθοσφαίρισης της Εθνικής Ομοσπονδίας Καλαθοσφαίρισης και να λάβει δίπλωμα Α’, Β’ και Γ’ κατηγορίας.
Με κανονισμό του Ελληνικού Κέντρου Αθλητικής Έρευνας και Τεχνολογίας (ΕΚΑΕΤ) ρυθμίζονται τα θέματα που αφορούν στη λειτουργία και το πρόγραμμα της Σχολής αυτής, τα προσόντα του εκπαιδευτικού προσωπικού, τα προσόντα των υποψήφιων προπονητών, το επίπεδο των σπουδών και την κατάταξη των αποφοίτων σε κατηγορίες, καθώς και κάθε άλλο συναφές θέμα. Επιπλέον, οι προπονητές καλαθοσφαίρισης οποιασδήποτε κατηγορίας υποχρεούνται να παρακολουθούν τα σεμινάρια, διαλέξεις και ημερίδες επιμόρφωσης που οργανώνονται από τα αρμόδια όργανα, ενώ τα σωματεία οφείλουν να διευκολύνουν τους προπονητές τους, προκειμένου να συμμετέχουν σε αυτές τις δραστηριότητες.
Η άδεια άσκησης επαγγέλματος προπονητή ανακαλείται προσωρινά για μία αγωνιστική περίοδο, με απόφαση του αρμόδιου υπουργού ύστερα από εισήγηση της ΕΟΚ εάν δεν παρακολούθησε αδικαιολόγητα ένα τουλάχιστον από τα σεμινάρια που διοργανώνει ο ΣΕΠΚ στη διάρκεια μιας τριετίας.
Τομείς Απασχόλησης:
Σύμφωνα με τον Κανονισμό Προπονητών Καλαθοσφαίρισης, προπονητή έχουν υποχρέωση να απασχολούν: α) οι αθλητικές ομοσπονδίες και οι αθλητικές ενώσεις, β) οι αθλητικές ανώνυμες εταιρείες και τα τμήματα αμειβόμενων αθλητών, γ) τα αθλητικά σωματεία τα οποία καλλιεργούν ομαδικό άθλημα και συμμετέχουν σε πρωταθλήματα εθνικών κατηγοριών και σε τοπικό πρωτάθλημα πρώτης κατηγορίας και δ) τα αθλητικά σωματεία που καλλιεργούν ατομικό άθλημα και έχουν στη δύναμή τουςαθλητές ηλικίας κάτω των δεκαοκτώ ετών.
Επίσης, ανάλογα με το επίπεδο των σπουδών του, μπορεί να εργαστεί σε αθλητικούς συλλόγους και οργανισμούς, στο υπουργείο Υγείας και στο υπουργείο Αθλητισμού, σε ερευνητικά κέντρα και ινστιτούτα της Ελλάδας και του εξωτερικού, σε δημοτικά και ιδιωτικά γυμναστήρια, σε ιδιωτικές σχολές εκμάθησης αθλημάτων, σε βιομηχανίες και εταιρείες αθλητικών ειδών, σε ιδιωτικές και κρατικές κατασκηνώσεις, σε ιδιωτικά σχολεία, αλλά μπορεί ακόμη να ασχοληθεί και με την εξατομικευμένη εκγύμναση (personal training) ατόμων κάθε ηλικίας.
Επιπλέον, μπορεί να απασχοληθεί σε σχολές προπονητών και σε πανεπιστημιακά ιδρύματα ή να ανοίξει δικό του γυμναστήριο. Οι απολαβές είναι πολύ καλές και αποτελούν ισχυρό κίνητρο για την ενασχόληση με το επάγγελμα, καθώς οι προπονητές είναι δυνατό να λαμβάνουν πρόσθετα επιδόματα ανάλογα με τις αποδόσεις των αθλητών και τις διακρίσεις της ομάδας που προπονούν.