Τι επάγγελμα είναι αυτό με απλά λόγια;
Σου αρέσει να παρατηρείς πουλιά και να αναρωτιέσαι πώς ζουν, μετακινούνται και προσαρμόζονται στο περιβάλλον τους;
Ο Ορνιθολόγος είναι ο επιστήμονας που μελετά συστηματικά τα πτηνά: τη συμπεριφορά τους, την οικολογία τους, τη φυσιολογία, την ταξινόμηση και τη διατήρηση των πληθυσμών τους. Μέσα από την έρευνά του εξάγει συμπεράσματα για το παρόν και το μέλλον των ειδών, σε σχέση με το φυσικό και το ανθρωπογενές περιβάλλον.
Τι κάνει στην πράξη και πού εργάζεται;
Ο ορνιθολόγος μπορεί να εργάζεται:
στην ύπαιθρο, παρατηρώντας πληθυσμούς πτηνών στους φυσικούς τους βιότοπους,
σε μουσεία φυσικής ιστορίας,
σε πανεπιστήμια και ερευνητικά ιδρύματα,
σε οργανώσεις προστασίας της φύσης,
σε εργαστήρια ή πτηνοτροφικές μονάδες.
Στην ύπαιθρο:
παρατηρεί άμεσα τα πτηνά,
καταγράφει τη συμπεριφορά τους,
συλλέγει δείγματα τροφής ή εκκρίσεων,
τεκμηριώνει με φωτογραφικό και ηχητικό υλικό,
μελετά τις επιπτώσεις εποχικών αλλαγών ή κλιματικών μεταβολών.
Εξετάζει επίσης τις επιπτώσεις της ανθρώπινης δραστηριότητας, όπως η ρύπανση, οι αποψιλώσεις και η αποξήρανση υγροτόπων.
Σε πανεπιστήμια ή μουσεία ασχολείται με:
έρευνα και διδασκαλία,
συντήρηση εκθεμάτων,
συμμετοχή σε ερευνητικά προγράμματα.
Σε πτηνοτροφικές μονάδες μελετά θέματα αναπαραγωγής, υγείας και ανάπτυξης των πτηνών.
Συνθήκες εργασίας
Παρότι ένα μέρος της εργασίας είναι γραφείου (ανάλυση δεδομένων, συγγραφή μελετών), μεγάλο μέρος πραγματοποιείται στη φύση. Αυτό σημαίνει:
εργασία σε αντίξοες καιρικές συνθήκες,
ακανόνιστο ωράριο,
χρήση ειδικού εξοπλισμού παρατήρησης και καταγραφής,
ανάγκη για εργαστηριακή επεξεργασία δεδομένων σύμφωνα με διεθνή πρότυπα ασφάλειας.
Η εργασία απαιτεί φυσική αντοχή αλλά και επιστημονική ακρίβεια.
Ταιριάζει σε εσένα αν…
Το επάγγελμα του Ορνιθολόγου ταιριάζει σε νέους που:
αγαπούν βαθιά τη φύση και τα ζώα,
έχουν παρατηρητικότητα και υπομονή,
διαθέτουν μεθοδικότητα στην καταγραφή στοιχείων,
αντέχουν σε υπαίθριες και δύσκολες συνθήκες,
ενδιαφέρονται για την προστασία του περιβάλλοντος.
Τι ΔΕΝ είναι αυτό το επάγγελμα
Δεν είναι απλή ενασχόληση με τα πουλιά ως χόμπι.
Δεν είναι εργασία αποκλειστικά γραφείου.
Δεν είναι κατάλληλο για όσους δυσκολεύονται με τη μακρόχρονη έρευνα και τη συστηματική συλλογή δεδομένων.
Δεν προσφέρει εύκολη ή άμεση επαγγελματική αποκατάσταση χωρίς υψηλή εξειδίκευση.
Σπουδές
Οι περισσότεροι ορνιθολόγοι διαθέτουν βασικό πτυχίο στη Βιολογία, Ζωολογία, Οικολογία ή Διαχείριση Περιβάλλοντος.
Η ουσιαστική εξειδίκευση στην ορνιθολογία πραγματοποιείται συνήθως σε μεταπτυχιακό επίπεδο, με ερευνητική εργασία που αφορά τα πτηνά. Στο εξωτερικό, η Ορνιθολογία συχνά αποτελεί κατεύθυνση σπουδών στο πλαίσιο της Ζωολογίας.
Τομείς Απασχόλησης
Ο ορνιθολόγος μπορεί να εργαστεί:
σε υπουργεία και δημόσιες υπηρεσίες (π.χ. αγροτικής ανάπτυξης ή περιβάλλοντος),
σε πανεπιστήμια και ερευνητικά ιδρύματα,
σε μουσεία φυσικής ιστορίας,
σε οργανώσεις προστασίας της φύσης (εγχώριες ή διεθνείς),
σε ζωολογικούς κήπους και πάρκα περίθαλψης πτηνών,
σε περιβαλλοντικά προγράμματα και φορείς διαχείρισης προστατευόμενων περιοχών.
Λίγες ερωτήσεις για να σκεφτείς
Σε ενδιαφέρει η επιστημονική μελέτη της άγριας ζωής;
Απολαμβάνεις την παρατήρηση στη φύση;
Μπορείς να εργάζεσαι υπομονετικά για μεγάλο χρονικό διάστημα σε ένα ερευνητικό αντικείμενο;
Θα ήθελες να συμβάλεις στην προστασία των οικοσυστημάτων;
Η περιγραφή που ακολουθεί έχει στόχο να σου δώσει ερεθίσματα για να αρχίσεις να σκέφτεσαι πώς αυτό το επάγγελμα συνδέεται με τον χαρακτήρα, τα ενδιαφέροντα και τον τρόπο που σου αρέσει να δουλεύεις.
Διάβασέ τη όχι για να αποφασίσεις άμεσα, αλλά για να γνωρίσεις καλύτερα τον εαυτό σου.
Περιγραφή Επαγγέλματος:
Ο ορνιθολόγος ασχολείται με τη συστηματική μελέτη της συμπεριφοράς των πουλιών, την οικολογία, τη φυσιολογία, την ταξινόμηση και τη συντήρηση των πληθυσμών τους, εξάγοντας σημαντικά συμπεράσματα για το παρόν και το μέλλον τους σε σχέση με το οικοσύστημα που τα περιβάλλει, τόσο το φυσικό (βιότοποι), όσο και το τεχνητό (πτηνοτροφικές μονάδες, εργαστήρια μελέτης και αναπαραγωγής). Επομένως πρέπει να έχει γνώσεις ζωολογίας, εντομολογίας, βοτανικής και οικολογίας.
Μπορεί να εργάζεται στην ύπαιθρο, σε μουσεία φυσικής ιστορίας, σε πανεπιστήμια ή σε οργανώσεις προστασίας της φύσης. Συγκεκριμένα ο ορνιθολόγος υπαίθρου πραγματοποιεί επισκέψεις ή και παραμένει στους τόπους που αποτελούν καταφύγιο για τους πληθυσμούς των πτηνών που παρακολουθεί. Στην περίπτωση αυτή η εργασία του περιλαμβάνει άμεση παρατήρηση των πτηνών, συλλογή δειγμάτων τροφής και σωματικών εκκρίσεων, φωτογραφική και ηχητική τεκμηρίωση της συμπεριφοράς τους, τόσο της κοινωνικής, όσο και αυτής που εξαρτάται από τις φυσικές μεταβολές στον περιβάλλοντα χώρο, όπως οι αλλαγές των εποχών, ή η μεταβολή της θερμοκρασίας και της υγρασίας.
Τέλος μελετά και τη συμπεριφορά που προκύπτει από αλλαγές στο περιβάλλον για τις οποίες είναι υπεύθυνος ο ανθρώπινος παράγοντας, όπως για παράδειγμα η ατμοσφαιρική ρύπανση, οι αποψιλώσεις δασών, και η αποξήρανση λιμνών.
Όταν εργάζεται σε μουσεία και σε πανεπιστήμια ασχολείται με τη συντήρηση των εκθεμάτων, τη διδασκαλία και την έρευνα. Τέλος, μπορεί να εργάζεται σε εργαστήρια και σε μεγάλες πτηνοτροφικές μονάδες όπου καλείται να μελετήσει και να βγάλει συμπεράσματα για θέματα που σχετίζονται με την αναπαραγωγή, την υγεία και την ανάπτυξη των πτηνών.
Συνθήκες Εργασίας:
Αν και η εργασία του ορνιθολόγου χαρακτηρίζεται κυρίως ως εργασία γραφείου, με συγκεκριμένο ωράριο και ενδεχομένως μερικές υπερωρίες, εντούτοις περνάει μεγάλο μέρος από τον εργασιακό του χρόνο κοντά στη φύση, συχνά κάτω από αντίξοες καιρικές συνθήκες, για να μπορέσει να παρακολουθήσει το αντικείμενο της ερευνάς του στο φυσικό του περιβάλλον, χρησιμοποιώντας τον απαραίτητο εξοπλισμό για την ασφαλή παραμονή του στην ύπαιθρο.
Στην περίπτωση αυτή το ωράριο εργασίας του είναι ακανόνιστο. Για την καταγραφή και την επεξεργασία του υλικού που έχει συλλέξει απαιτείται άρτια εξοπλισμένο εργαστήριο που να πληροί τους διεθνείς κανόνες ασφάλειας και υγιεινής.
Ιδιαίτερα Προσωπικά Χαρακτηριστικά και Ικανότητες:
Για να γίνει κάποιος ορνιθολόγος πρέπει πρώτα απ’ όλα να αγαπάει τη φύση. Ακόμη, χρειάζεται να διαθέτει παρατηρητηκότητα, μεθοδικότητα και υπομονή για τη συλλογή και την επεξεργασία των στοιχείων. Επιπλέον, πρέπει να αντέχει στις αντίξοες συνθήκες που ενδεχομένως θα αντιμετωπίσει κατά την παραμονή του στο ύπαιθρο.
Σπουδές:
Οι περισσότεροι ορνιθολόγοι έχουν βασικό πτυχίο ή μεταπτυχιακές σπουδές στην διαχείριση περιβάλλοντος, την οικολογία, τη ζωολογία ή τη βιολογία.
Ουσιαστικά όμως η ειδικότητα του ορνιθολόγου δεν νοείται παρά σαν εκπόνηση μεταπτυχιακής εργασίας, της οποίας το αντικείμενο είναι τα πτηνά. Στο εξωτερικό μπορεί κάποιος να σπουδάσει Ζωολογία, με την ορνιθολογία ως τμήμα του προγράμματος των σπουδών του και στη συνέχεια να κάνει εξειδίκευση στην ορνιθολογία.
Τομείς Απασχόλησης:
Ο ορνιθολόγος μπορεί να απασχοληθεί στο υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης, σε πανεπιστήμια και μουσεία, σε πτηνοτροφικές μονάδες για την παραγωγή πτηνών για κατανάλωση, ως φύλακας σταθμών ή παρατηρητηρίων, υπάλληλος σε εγχώριους και διεθνείς οργανισμούς προστασίας της φύσης ή των πτηνών, σε ιδιωτικές οργανώσεις, σε περιφερειακές αρχές πάρκων ή σχεδίων συντήρησης, σε ζωολογικούς κήπους, σε μουσεία, σε πάρκα περίθαλψης πτηνών και σε διάφορα περιβαλλοντικά προγράμματα που οργανώνονται από δημόσιους φορείς.