Τι επάγγελμα είναι αυτό με απλά λόγια;
Γιατί κάποιοι μαθητές έχουν περισσότερες ευκαιρίες από άλλους; Πώς το σχολείο επηρεάζει τις επιλογές, τις αξίες και το μέλλον μας;
Ο Κοινωνιολόγος με ειδίκευση στην Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης μελετά το σχολείο και το εκπαιδευτικό σύστημα όχι μόνο ως χώρους μάθησης, αλλά ως κοινωνικούς θεσμούς που επηρεάζουν τη ζωή των ανθρώπων και τη δομή της κοινωνίας. Αναλύει πώς η εκπαίδευση συνδέεται με την κοινωνική ανισότητα, την κοινωνική κινητικότητα, την οικονομία και την πολιτική.
Δεν εξετάζει μόνο τι διδάσκεται, αλλά ποιος το διδάσκεται, με ποιους όρους και με ποιες συνέπειες.
Τι κάνει στην πράξη και πού δουλεύει;
Στην πράξη:
μελετά τη δομή και τη λειτουργία του εκπαιδευτικού συστήματος,
εξετάζει τις ίσες (ή άνισες) ευκαιρίες στην εκπαίδευση,
αναλύει τη σχέση εκπαίδευσης και κοινωνικής διαστρωμάτωσης,
ερευνά το ρόλο του σχολείου στην κοινωνικοποίηση των νέων,
μελετά τα αναλυτικά προγράμματα, την αξιολόγηση και τη σχολική επιλογή,
συμμετέχει σε επιτροπές ή ομάδες χάραξης εκπαιδευτικής πολιτικής.
Συνεργάζεται με ιστορικούς, ψυχολόγους, οικονομολόγους, κοινωνικούς ανθρωπολόγους και εκπαιδευτικούς, προκειμένου να αξιολογήσει την αποτελεσματικότητα του εκπαιδευτικού συστήματος και να προτείνει βελτιώσεις.
Εργάζεται σε γραφείο, σε πανεπιστήμια, σε ερευνητικά ιδρύματα ή σε σχολική αίθουσα όταν ασκεί διδακτικό έργο. Συχνά συμμετέχει σε συνέδρια και ερευνητικά προγράμματα στην Ελλάδα και στο εξωτερικό.
Ταιριάζει σε εσένα αν…
Το επάγγελμα ταιριάζει σε νέους που:
ενδιαφέρονται για το πώς λειτουργεί το σχολείο ως κοινωνικός θεσμός,
προβληματίζονται για τις κοινωνικές ανισότητες στην εκπαίδευση,
θέλουν να συμβάλουν στη βελτίωση της εκπαιδευτικής πολιτικής,
διαθέτουν κριτική σκέψη και ερευνητική διάθεση,
λειτουργούν με υπευθυνότητα, αντικειμενικότητα και επιστημονική δεοντολογία.
Τι ΔΕΝ είναι αυτό το επάγγελμα
Δεν είναι απλώς το επάγγελμα του καθηγητή.
Δεν περιορίζεται στη διδασκαλία μαθημάτων.
Δεν αφορά μόνο την παιδαγωγική πράξη, αλλά τη συνολική κοινωνική λειτουργία της εκπαίδευσης.
Σπουδές
Σπουδές Κοινωνιολογίας παρέχονται στα Τμήματα:
του Παντείου Πανεπιστημίου,
του Πανεπιστημίου Κρήτης,
του Πανεπιστημίου Αιγαίου,
του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών.
Η εξειδίκευση στην Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης πραγματοποιείται κυρίως σε μεταπτυχιακό επίπεδο, σε Προγράμματα Μεταπτυχιακών Σπουδών που περιλαμβάνουν μαθήματα όπως Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης, Παγκοσμιοποίηση και Ανάπτυξη, Κοινωνικές Πρακτικές και Συγκρούσεις κ.ά.
Τομείς Απασχόλησης
Μπορεί να εργαστεί:
στη δευτεροβάθμια και τριτοβάθμια εκπαίδευση,
σε ερευνητικά κέντρα και ινστιτούτα,
σε δημόσιες και ιδιωτικές υπηρεσίες και οργανισμούς,
σε υπουργεία (π.χ. Παιδείας),
στην Τοπική Αυτοδιοίκηση,
σε Μ.Μ.Ε., κέντρα συμβουλευτικής νέων και κοινωνικές υπηρεσίες.
Λίγες ερωτήσεις για να σκεφτείς
Σε ενδιαφέρει να κατανοήσεις πώς το σχολείο επηρεάζει την κοινωνία;
Θα ήθελες να συμβάλεις στη διαμόρφωση πιο δίκαιων εκπαιδευτικών πολιτικών;
Σε προβληματίζει η σχέση εκπαίδευσης και κοινωνικής ανισότητας;
Η περιγραφή που ακολουθεί έχει στόχο να σου δώσει ερεθίσματα για να αρχίσεις να σκέφτεσαι πώς αυτό το επάγγελμα συνδέεται με τον χαρακτήρα, τα ενδιαφέροντα και τον τρόπο που σου αρέσει να δουλεύεις.
Διάβασέ τη όχι για να αποφασίσεις άμεσα, αλλά για να γνωρίσεις καλύτερα τον εαυτό σου.
Περιγραφή Επαγγέλματος:
Ο Κοινωνιολόγος με ειδίκευση στην Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης μελετά την εκπαίδευση ως κοινωνική διαδικασία παραγωγής και μετάδοσης γνώσεων και αναλύει τους εκπαιδευτικούς θεσμούς σε σχέση με τους άλλους κοινωνικούς θεσμούς και το κοινωνικό σύνολο μέσα στο οποίο λειτουργούν.
Ειδικότερα, εξετάζει τον τρόπο με τον οποίο οργανώνεται και λειτουργεί το εκπαιδευτικό σύστημα σε μια κοινωνία, τους κοινωνικούς σκοπούς και τους στόχους που εξυπηρετεί και τα μέσα που χρησιμοποιεί για να τους πετύχει. Ιδιαίτερο αντικείμενο της έρευνάς του αποτελούν θέματα όπως η εκπαίδευση και η κοινωνικοποίηση των ατόμων, οι ίσες ευκαιρίες στην εκπαίδευση, η επιλογή γνώσεων, η σχέση ανάμεσα στην εκπαίδευση και την κοινωνική διαστρωμάτωση, η επιλογή παιδείας (κουλτούρας), η εκπαίδευση ως μηχανισμός στην υπηρεσία του κράτους, η λειτουργία του σχολείου, ο κοινωνικός ρόλος του, το περιεχόμενο των αναλυτικών προγραμμάτων, η κοινωνική σύνθεση του σχολικού πληθυσμού κ.ά.
Συνεργάζεται με άλλους ειδικούς (Ιστορικούς, Κοινωνικούς Ανθρωπολόγους, Ψυχολόγους, Οικονομολόγους κ.ά.), προκειμένου να διερευνήσει την αποτελεσματικότητα της λειτουργίας του εκπαιδευτικού συστήματος ως θεσμού για την κοινωνική ενσωμάτωση, τις δυνατότητες προσαρμογής του στις ανάγκες της οικονομίας, τα προβλήματα που δημιουργεί η αύξηση των διπλωματούχων, η σχολική επιλογή (αξιολόγηση) ως παράγοντας αναπαραγωγής των κοινωνικών ανισοτήτων κ.ά.
Τέλος, με βάση τις διάφορες έρευνές του στο χώρο της εκπαίδευσης (π.χ., ανάλυση του ρόλου εκπαιδευτικού συστήματος), μπορεί να συμμετέχει σε ειδικές επιτροπές προκειμένου να βοηθήσει στη χάραξη γενικότερης πολιτικής στα θέματα της εκπαίδευσης (π.χ., δημιουργία νέων αναλυτικών προγραμμάτων σπουδών κ.ά.).
Συνθήκες Εργασίας:
Εργάζεται σε γραφείο και σχολική τάξη, όταν απασχολείται ως εκπαιδευτικός, με ωράριο που καθορίζεται από τη λειτουργία του σχολείου, ή ως ιδιωτικός υπάλληλος, ακολουθώντας το ωράριο ιδιωτικών επιχειρήσεων και οργανισμών.
Ως ερευνητής, εργάζεται σε γραφείο. Η εργασία είναι πνευματική και μπορεί να διεξάγεται σε ποικίλους χώρους, όπως σε βιβλιοθήκες, σε πανεπιστήμια σε ωράρια που καθορίζει ο ίδιος.
Συχνά απαιτείται να μετακινείται στην Ελλάδα ή το εξωτερικό προκειμένου να ενημερώνεται για τις τελευταίες εξελίξεις στον τομέα του, να συμμετέχει σε επιστημονικά συνέδρια και έρευνες σχετικές με τους εκπαιδευτικούς θεσμούς και να συνεργάζεται με άλλους επιστήμονες (Εκπαιδευτικούς, Ιστορικούς, Ψυχολόγους κ.ά.).
Ιδιαίτερα Προσωπικά Χαρακτηριστικά και Ικανότητες:
Εκτός από τη θεωρητική εκπαίδευση, πρέπει να είναι ευαίσθητος, υπεύθυνος, προσεκτικός και αντικειμενικός όταν αναλύει εκπαιδευτικά θέματα. Είναι υποχρεωμένος να τηρεί την επιστημονική δεοντολογία και πρακτική, να είναι διακριτικός, εχέμυθος, σοβαρός και να διαθέτει κριτική σκέψη.
Η κατανόηση των εκπαιδευτικών θεσμών, η διερεύνηση και η αιτιολόγησή τους, καθώς και η αναζήτηση τρόπων για τον έλεγχό τους απαιτούν υπευθυνότητα, οργάνωση, συνέπεια, νηφαλιότητα, ερευνητικό πνεύμα, παρατηρητικότητα, ευελιξία, υπομονή, ακρίβεια, επιμονή και ιδιαίτερη μεθοδικότητα.
Από τη στιγμή που η επιστήμη της Κοινωνιολογίας είναι άμεσα συνδεδεμένη με άλλες ανθρωπιστικές επιστήμες, όπως η Ιστορία, η Φιλοσοφία, η Οικονομία, η Ψυχολογία κ.ά., είναι χρήσιμο να γνωρίζει και να ενημερώνεται για θέματα που αφορούν τους τομείς αυτούς, αλλά και να συνεργάζεται με τους αντίστοιχους επιστήμονες, ώστε να αποκτά μια ολοκληρωμένη και τεκμηριωμένη άποψη για το αντικείμενο της επιστημονικής του έρευνας.
Η ανάγκη για συνεργασία με άλλους επιστήμονες προϋποθέτει ικανότητα στις διαπροσωπικές σχέσεις, επικοινωνιακές δεξιότητες και ενημέρωση για τις σύγχρονες εξελίξεις στο αντικείμενό του. Στην περίπτωση της ενασχόλησής του με τη διδασκαλία, η μεταδοτικότητα, η υπομονή και η κατανόηση θεωρούνται απαραίτητα προσόντα, όπως επίσης και η ευγένεια, η προσήνεια, η ικανότητα επικοινωνίας, αλλά και το πνεύμα ομαδικότητας και συνεργασίας.
Τέλος, η πολύ καλή γνώση εξειδικευμένων προγραμμάτων στον ηλεκτρονικό υπολογιστή και η άριστη γνώση ξένων γλωσσών διευκολύνουν τη δουλειά του.
Σπουδές:
Σπουδές παρέχονται στα Τμήματα Κοινωνιολογίας του Παντείου Πανεπιστημίου, του Πανεπιστημίου Κρήτης, του Πανεπιστημίου Αιγαίου και του Ε.Κ.Π.Α.
Επιπλέον, σε μεταπτυχιακό επίπεδο προσφέρονται Προγράμματα Μεταπτυχιακών Σπουδών, στη γνωστική περιοχή της Κοινωνικής Οργάνωσης και Κοινωνική Μεταβολή, και Πολιτισμός: Κοινωνικές Πρακτικές και Συγκρούσεις, όπου διδάσκονται μαθήματα, όπως Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης, Παγκοσμιοποίηση και Ανάπτυξη, Η Κοινωνία της Πληροφορίας: Κοινωνιολογικές Προσεγγίσεις, Όψεις της Σύγχρονης Ελληνικής Κοινωνίας, Νέες Τεχνολογίες: Πολιτικές και Κοινωνικές Επιπτώσεις κ.ά.
Τομείς Απασχόλησης:
Εργάζεται σε όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης, εκτός της πρωτοβάθμιας. Επίσης, μπορεί να εργαστεί σε Ερευνητικά Κέντρα και Ινστιτούτα, δημόσιες και ιδιωτικές υπηρεσίες, οργανισμούς, υπουργεία (π.χ., υπουργείο Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων), Τοπική Αυτοδιοίκηση, Μ.Μ.Ε., Κέντρα Συμβουλευτικής Νέων, διαφημιστικές εταιρείες, κοινωνικές υπηρεσίες, σωφρονιστικά καταστήματα κ.ά.
)