Τι επάγγελμα είναι αυτό με απλά λόγια;
Ποιος ελέγχει αν μια ιστορική πηγή είναι αξιόπιστη και πώς πρέπει να εκδοθεί σωστά για να χρησιμοποιηθεί από την επιστημονική έρευνα;
Ο Ιστορικός με Ειδίκευση στη Μεθοδολογία Κριτικής και Έκδοσης των Ιστορικών Πηγών είναι ο επιστήμονας που μελετά, αξιολογεί και τεκμηριώνει γραπτές πηγές (έγγραφα, χειρόγραφα, επιγραφές, παλαιότυπα κ.ά.), ώστε να διασφαλίζεται η αυθεντικότητα και η επιστημονική τους αξιοποίηση.
Τι κάνει στην πράξη και πού δουλεύει;
Ο συγκεκριμένος ιστορικός:
εξετάζει την αξιοπιστία και την αυθεντικότητα γραπτών πηγών,
συγκρίνει και αντιπαραβάλλει διαφορετικά τεκμήρια για να ελέγξει την αποδεικτική τους αξία,
μελετά τη χρονική απόσταση του συγγραφέα από το γεγονός και τις συνθήκες συγγραφής,
αξιοποιεί βοηθητικές επιστήμες της Ιστορίας (διπλωματική, φιλολογία, γλωσσολογία, αρχαιολογία κ.ά.),
επιμελείται την επιστημονική έκδοση ή επανέκδοση χειρογράφων και παλαιοτύπων.
Για παράδειγμα, στη μελέτη της Επανάστασης του 1821, αναλύει διαφορετικές κατηγορίες πηγών (έγγραφα, μαρτυρίες, συνθετικές εργασίες) και ελέγχει τη μεταξύ τους συμφωνία και αξιοπιστία, πριν διαμορφώσει τεκμηριωμένα συμπεράσματα.
Εργάζεται σε γραφείο, βιβλιοθήκες και αρχεία ή σε σχολική τάξη όταν ασκεί εκπαιδευτικό έργο. Συχνά μετακινείται στην Ελλάδα ή στο εξωτερικό για έρευνα σε αρχειακό υλικό και συμμετέχει σε επιστημονικά συνέδρια.
Ταιριάζει σε εσένα αν…
Το επάγγελμα αυτό ταιριάζει σε νέους που:
έχουν αναλυτική και συνθετική σκέψη,
αγαπούν την ιστορική έρευνα και τη μελέτη πηγών,
διαθέτουν υπομονή και μεθοδικότητα,
επιδιώκουν την αντικειμενικότητα και την τεκμηριωμένη γνώση,
δίνουν σημασία στη λεπτομέρεια και την ακρίβεια.
Τι ΔΕΝ είναι αυτό το επάγγελμα
Δεν περιορίζεται στην απλή αφήγηση ιστορικών γεγονότων.
Δεν βασίζεται σε προσωπικές απόψεις ή ιδεολογικές ερμηνείες χωρίς τεκμήρια.
Δεν αφορά μόνο τη συγγραφή βιβλίων, αλλά κυρίως την επιστημονική τεκμηρίωση.
Δεν είναι εργασία ρουτίνας· απαιτεί συστηματική έρευνα και κριτική αξιολόγηση.
Τι σπουδάζεις για να γίνεις Ιστορικός με Ειδίκευση στη Μεθοδολογία Κριτικής και Έκδοσης των Ιστορικών Πηγών;
Οι σπουδές προσφέρονται σε μεταπτυχιακό επίπεδο σε Προγράμματα Μεταπτυχιακών Σπουδών στο γνωστικό αντικείμενο «Μεθοδολογία Κριτικής και Έκδοσης των Ιστορικών Πηγών».
Συνήθως προηγείται προπτυχιακό πτυχίο σε Ιστορία ή συναφές αντικείμενο. Η γνώση ξένων γλωσσών και η εξοικείωση με ηλεκτρονικά εργαλεία έρευνας αποτελούν σημαντικά προσόντα.
Πού μπορείς να δουλέψεις μετά;
Μπορεί να εργαστεί:
ως ερευνητής σε πανεπιστήμια, ινστιτούτα και μορφωτικά ιδρύματα,
σε βιβλιοθήκες, αρχεία, μουσεία και πολιτιστικούς οργανισμούς,
ως επιμελητής ιστορικών εκδόσεων,
ως εκπαιδευτικός στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση,
στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, εφόσον διαθέτει διδακτορικό δίπλωμα.
Λίγες ερωτήσεις για να σκεφτείς
Σε ενδιαφέρει να «αποκωδικοποιείς» παλαιά έγγραφα;
Απολαμβάνεις τη σύγκριση διαφορετικών πηγών για να βγάλεις ασφαλή συμπεράσματα;
Θα ήθελες να συμβάλεις στην επιστημονική αποκατάσταση ιστορικών κειμένων;
Έχεις υπομονή για έρευνα σε αρχεία και βιβλιοθήκες;
Σε ελκύει η ακαδημαϊκή έρευνα και η επιμέλεια ιστορικών εκδόσεων;
Η περιγραφή που ακολουθεί έχει στόχο να σου δώσει ερεθίσματα για να αρχίσεις να σκέφτεσαι πώς αυτό το επάγγελμα συνδέεται με τον χαρακτήρα, τα ενδιαφέροντα και τον τρόπο που σου αρέσει να δουλεύεις.
Διάβασέ τη όχι για να αποφασίσεις άμεσα, αλλά για να γνωρίσεις καλύτερα τον εαυτό σου.
Περιγραφή Επαγγέλματος:
Η μελέτη και η έρευνα του τρόπου τεκμηρίωσης, της κριτικής και της έκδοσης γραπτών πηγών (έγγραφα, κείμενα, επιγραφές, παλαιότυπα κ.ά.), διάφορων ιστορικών περιόδων αποτελεί το κύριο αντικείμενο της εργασίας του.
Πιο συγκεκριμένα, ο ιστορικός με ειδίκευση στη μεθοδολογία κριτικής και έκδοσης των ιστορικών πηγών ασχολείται με την κριτική και τον έλεγχο της αξιοπιστίας των διάφορων πηγών προκειμένου να φωτίσει με τον πιο αντικειμενικό τρόπο την ιστορική περίοδο που μελετά. Όλες οι γραπτές πηγές δεν έχουν την ίδια αξία και η αξιοπιστία τους εξαρτάται από την προσωπικότητα του συγγραφέα, το χαρακτήρα της συγγραφής, τη χρονική απόσταση από το γεγονός που ιστορείται κ.ά.
Για το σκοπό αυτό, ο συγκεκριμένος επιστήμονας πρέπει να αξιοποιεί τις πληροφορίες που συλλέγει από το ανεξάντλητο αποθεματικό των γραπτών πηγών, αφού τις αντιπαραβάλει με άλλες για να ελέγχει την αυθεντικότητα και την αποδεικτική τους ιστορική αξία. Για παράδειγμα, για τη μελέτη της Επανάστασης του 1821 αξιοποιεί τις διαφορετικές κατηγορίες πηγών (συνθετικές εργασίες, έγγραφα, χειρόγραφα κ.ά.), που ιστορούν τα γεγονότα και δίνουν χρήσιμες πληροφορίες για την πολιτική κατάσταση στην Ελλάδα, για τις ιδέες των πολιτικών προσώπων, για τις προστριβές και τις διαφορές αντιλήψεων εκείνης της εποχής κ.ά.
Ακόμη, για τη σύνθεση ενός ιστορικού θέματος αξιοποιεί τις τεχνικές των βοηθητικών επιστημών της ιστορίας (αρχαιολογία, διπλωματική, φιλολογία, γλωσσολογία κ.ά.), που «εργάζονται» για την τεκμηρίωση του συγκεκριμένου θέματος. Τέλος, ασχολείται με τους τρόπους έκδοσης και επανέκδοσης χειρογράφων, εγγράφων και παλαιοτύπων προκειμένου να αξιοποιούνται με ορθό και επιστημονικό τρόπο από την ιστορική έρευνα.
Συνθήκες Εργασίας:
Ο ιστορικός με ειδίκευση στη μεθοδολογία κριτικής και έκδοσης των ιστορικών πηγών εργάζεται σε γραφείο και σχολική τάξη, όταν απασχολείται ως εκπαιδευτικός, με ωράριο που καθορίζεται από τη λειτουργία του σχολείου, ή ως ερευνητής, σε γραφεία ή σε βιβλιοθήκες, σε ωράρια που καθορίζει ο ίδιος.
Συχνά απαιτείται να μετακινείται στην Ελλάδα ή, το εξωτερικό προκειμένου να ενημερώνεται για τις τελευταίες εξελίξεις στον τομέα του αλλά και να αξιοποιεί αρχεία και άλλες πρωτογενείς πηγές γύρω από την ιστορική περίοδο που ερευνά. Τέλος, συμμετέχει σε επιστημονικά συνέδρια και έρευνες και συνεργάζεται με άλλους επιστήμονες (γλωσσολόγους, φιλολόγους, αρχαιολόγους κ.ά.) για την εκτέλεση μιας συγκεκριμένης εργασίας.
Ιδιαίτερα Προσωπικά Χαρακτηριστικά και Ικανότητες:
Στα χαρακτηριστικά της προσωπικότητάς του περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, η αναλυτική και συνθετική σκέψη, η ερευνητική διάθεση, η αγάπη για τη μελέτη της ιστορίας, των ιστορικών γεγονότων και του πολιτισμού των λαών, η παρατηρητικότητα, η συνέπεια, η επιστημονική περιέργεια και η μεθοδικότητα.
Πρέπει να είναι αφοσιωμένος στην αναζήτηση της αλήθειας, να αποφεύγει τις διαδόσεις και τις διαστρεβλώσεις των γεγονότων, να δείχνει αντικειμενικότητα και να εξετάζει όλες τις ιστορικές πηγές. Είναι, επίσης, απαραίτητο, να μελετά τα έργα και τις μεθόδους των παλαιότερων ιστοριογράφων, ώστε να χρησιμοποιεί το παρελθόν σαν κλειδί για να κατανοήσει το παρόν. Η γνώση της θεωρίας και των προσεγγίσεων των συγγενών ανθρωπιστικών επιστημών, όπως της αρχαιολογίας, της κοινωνιολογίας, της ανθρωπολογίας ή της εθνογραφίας, μπορεί να εμπλουτίσει ποιοτικά το επιστημονικό του έργο.
Στην περίπτωση της ενασχόλησης με τη διδασκαλία της γλώσσας, η μεταδοτικότητα, η υπομονή και η κατανόηση θεωρούνται απαραίτητα προσόντα, όπως επίσης και η ευγένεια, η προσήνεια, η ικανότητα επικοινωνίας, αλλά και το πνεύμα ομαδικότητας και συνεργασίας. Η γνώση ξένων γλωσσών και η χρήση ηλεκτρονικού υπολογιστή θεωρούνται χρήσιμα εφόδια για την άσκηση του επαγγέλματος.
Σπουδές:
Σπουδές προσφέρονται σε μεταπτυχιακό επίπεδο σε Προγράμματα Μεταπτυχιακών Σπουδών, στο γνωστικό αντικείμενο «Μεθοδολογία Κριτικής και Έκδοσης των Ιστορικών Πηγών».
Τομείς Απασχόλησης:
Εργάζεται ως ερευνητής σε βιβλιοθήκες, οργανισμούς, πανεπιστημιακούς χώρους, ινστιτούτα μελετών και μορφωτικά ιδρύματα, αρχεία, μουσεία, πινακοθήκες κ.ά. Ακόμη, μπορεί να εργαστεί ως επιμελητής ιστορικών μελετών και εκδόσεων ή ως εκπαιδευτικός στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση και κατάρτιση ή στην τριτοβάθμια εκπαίδευση αν διαθέτει διδακτορικό.