Τι επάγγελμα είναι αυτό με απλά λόγια;
Έχεις αναρωτηθεί ποιος μελετά σε βάθος τα γονίδια και τις πρωτεΐνες για να κατανοήσει πώς λειτουργεί ο ανθρώπινος οργανισμός σε μοριακό επίπεδο;
Ο Ιατρός Λειτουργικής Γονιδιωματικής και Πρωτεωμικής είναι ο γιατρός-ερευνητής που ασχολείται με τη μελέτη της μοριακής οργάνωσης της ζωής. Ερευνά τη δομή, τη λειτουργία και τη ρύθμιση των γονιδίων και των πρωτεϊνών, με στόχο την κατανόηση των μηχανισμών των ασθενειών και την ανάπτυξη νέων διαγνωστικών και θεραπευτικών προσεγγίσεων.
Τι κάνει στην πράξη και πού δουλεύει;
Η εργασία του πραγματοποιείται σε εργαστήρια υψηλής τεχνολογίας.
Μελετά τη γονιδιακή ρύθμιση, τον γενετικό χάρτη του ανθρώπου και τη μοριακή ανάλυση γονιδιωμάτων. Πραγματοποιεί πειράματα, συχνά μακράς διάρκειας, αναλύει δείγματα DNA και πρωτεϊνών και καταγράφει δεδομένα σε εξειδικευμένα λογισμικά και βάσεις δεδομένων.
Χρησιμοποιεί εξοπλισμό αιχμής, όπως συστήματα φασματομετρίας μάζας, ηλεκτρονικά και φωτονικά μικροσκόπια, συστήματα προσδιορισμού αλληλουχίας DNA, τεχνικές ανάλυσης γονιδιακής έκφρασης και εξοπλισμό βιολογικής ασφάλειας.
Συνεργάζεται με μοριακούς βιολόγους, βιοχημικούς, γενετιστές και ειδικούς πληροφορικής, συμμετέχει σε ερευνητικά προγράμματα και συχνά ταξιδεύει για συνέδρια και επιστημονικές συνεργασίες.
Ταιριάζει σε εσένα αν…
Το επάγγελμα του Ιατρού Λειτουργικής Γονιδιωματικής και Πρωτεωμικής ταιριάζει σε νέους που:
έχουν έντονο ενδιαφέρον για την έρευνα και τη μοριακή ιατρική,
αγαπούν τη βιολογία, τη γενετική και τη βιοτεχνολογία,
διαθέτουν υπομονή και μεθοδικότητα,
μπορούν να εργάζονται σε ερευνητική ομάδα,
τηρούν κανόνες βιοηθικής και επιστημονικής δεοντολογίας.
Τι ΔΕΝ είναι αυτό το επάγγελμα
Δεν είναι κλασική κλινική ιατρική με καθημερινή επαφή με ασθενείς.
Δεν είναι εργασία χωρίς απαιτήσεις σε τεχνογνωσία και συνεχή επιμόρφωση.
Δεν είναι κατάλληλο για όσους δεν ενδιαφέρονται για εργαστηριακή έρευνα.
Δεν είναι επάγγελμα χωρίς ηθικές και κοινωνικές διαστάσεις.
Τι σπουδάζεις για να γίνεις Ιατρός Λειτουργικής Γονιδιωματικής και Πρωτεωμικής;
Απαιτούνται αρχικά σπουδές Ιατρικής σε Τμήμα Ιατρικής Α.Ε.Ι.
Για την άσκηση της ειδικότητας απαιτείται περαιτέρω εξειδίκευση και μεταπτυχιακές σπουδές στη Μοριακή Ιατρική, συχνά σε συνεργασία με Τμήματα Βιολογίας. Η άσκηση του επαγγέλματος προϋποθέτει άδεια από το Υπουργείο Υγείας.
Η εξειδίκευση περιλαμβάνει εντατική εκπαίδευση σε γονιδιωματική, πρωτεωμική, βιοπληροφορική και σύγχρονες τεχνικές μοριακής ανάλυσης.
Πού μπορείς να δουλέψεις μετά;
Ο Ιατρός Λειτουργικής Γονιδιωματικής και Πρωτεωμικής μπορεί να εργαστεί:
σε πανεπιστημιακά και ερευνητικά εργαστήρια,
σε νοσηλευτικά ιδρύματα και διαγνωστικά κέντρα,
σε ινστιτούτα βιοτεχνολογίας και εφαρμοσμένης γενετικής,
σε μονάδες προγεννητικής διάγνωσης, κυτταρογενετικής και εξωσωματικής γονιμοποίησης,
σε εθνικούς ή διεθνείς οργανισμούς που ασχολούνται με θέματα βιοηθικής και βιοϊατρικής έρευνας.
Μπορεί επίσης να ακολουθήσει ακαδημαϊκή σταδιοδρομία στη διδασκαλία και τη βιοϊατρική έρευνα.
Λίγες ερωτήσεις για να σκεφτείς
Σε ενδιαφέρει η έρευνα σε μοριακό επίπεδο;
Σου αρέσει να εργάζεσαι σε εργαστήριο με εξειδικευμένο εξοπλισμό;
Έχεις υπομονή για μακροχρόνια πειράματα και ανάλυση δεδομένων;
Μπορείς να συνεργάζεσαι με επιστήμονες διαφορετικών ειδικοτήτων;
Σε απασχολούν τα ηθικά ζητήματα της γενετικής έρευνας;
Θα σε ενδιέφερε να συμβάλλεις στην κατανόηση και αντιμετώπιση γενετικών ασθενειών;
Η περιγραφή που ακολουθεί έχει στόχο να σου δώσει ερεθίσματα για να αρχίσεις να σκέφτεσαι πώς αυτό το επάγγελμα συνδέεται με τον χαρακτήρα, τα ενδιαφέροντα και τον τρόπο που σου αρέσει να δουλεύεις.
Διάβασέ τη όχι για να αποφασίσεις άμεσα, αλλά για να γνωρίσεις καλύτερα τον εαυτό σου.
Περιγραφή Επαγγέλματος:
Αντικείμενο της εργασίας του είναι η μελέτη και η προσπάθεια αποκρυπτογράφησης της μοριακής και πολυκυτταρικής οργάνωσης της ζωής. Ειδικότερα, χρησιμοποιεί την ερευνητική μεθοδολογία και την ιατρική έρευνα προκειμένου να μελετήσει ποικίλα θέματα της γονιδιωματικής επιστήμης και να επιτύχει τη μοριακή ανάλυση των γονιδιωμάτων.
Παρακολουθεί τις εξελίξεις στη μοριακή βιολογία, τη βιοχημεία, τη νευροβιολογία, την ανοσολογία και τη μοριακή γενετική και επιχειρεί να εξετάσει και να καταγράψει τους παράγοντες που σχετίζονται με τη γονιδιακή ρύθμιση, το γενετικό χάρτη του ανθρώπου και την οργάνωση της ζωής. Έργο του αποτελεί η συμβολή στην έρευνα για την ανάλυση της γενετικής σύνθεσης των γονιδίων και τη χαρτογράφηση της θέσης τους σε κάθε χρωμόσωμα του οργανισμού.
Επίσης, μελετά τον τρόπο δράσης των φυσιολογικών και των μεταλλασσόμενων γονιδίων, πραγματοποιώντας μακρόχρονα πειράματα σε ζώα και καταγράφοντας πολύτιμα βιοϊατρικά στοιχεία σε βάσεις δεδομένων και κατάλληλο λογισμικό στον ηλεκτρονικό υπολογιστή. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η μελέτη των διαγονιδιακών οργανισμών και γι’ αυτό το λόγο ασχολείται και με την κατασκευή διαγονιδιακών εντόμων και θηλαστικών.
Για τη διευκόλυνση του έργου του χρησιμοποιεί ιατρικό εξοπλισμό υψηλής τεχνολογίας, όπως συστήματα φασματομετρίας μάζας για πρωτεωμική ανάλυση, ηλεκτρονικά μικροσκόπια σάρωσης και διέλευσης, φωτονικά μικροσκόπια, υπερφυγόκεντρους και ψυκτικές φυγόκεντρους, εξοπλισμό χρωματογραφίας μακρομορίων, συστήματα προσδιορισμού αλληλουχίας DNA και πρωτεϊνών, συστήματα ανάλυσης γονιδιακής έκφρασης με μικροσυστοιχίες DNA, συσκευές RCR με πολλαπλές κεφαλές και δυνατότητα ανάλυσης σε πραγματικό χρόνο.
Επίσης, έχει στη διάθεσή του θαλάμους κάθετης νηματικής ροής βιολογικής ασφάλειας τύπου ΙΙ και ΙΙΙ, μονάδες εκτροφής πειραματόζωων (ποντίκια, κουνέλια, δροσόφιλοι κ.ά.), καθώς και μεγάλο αριθμό ψυκτικών θαλάμων, καταψύξεων, υπερκαταψύξεων και θαλάμων σταθερών συνθηκών. Τέλος, για να οργανώνει το πολύτιμο πληροφοριακό υλικό που συλλέγει χρησιμοποιεί μικροϋπολογιστές, σταθμούς εργασίας και συνδεδεμένους με τοπικό δίκτυο μεγάλων ταχυτήτων και με το διαδίκτυο.
Συνθήκες Εργασίας:
Εργάζεται σε εργαστήρια υψηλής τεχνολογίας. Ο φόρτος εργασίας και η κλινική έρευνα για μακρό χρονικό διάστημα απαιτούν υπερωριακή απασχόληση και συνεργασία με άλλους επιστήμονες και ερευνητές, όπως μοριακούς βιολόγους, βιοχημικούς, νευροβιολόγους, γενετιστές και ειδικούς πληροφορικής.
Χειρίζεται πολύπλοκα μηχανήματα και εξειδικευμένα μικροσκόπια και επιβάλλεται να τηρεί όλους τους απαραίτητους κανόνες ασφάλειας και υγιεινής. Οφείλει να κρατάει πλήρες αρχείο με τα αποτελέσματα των ερευνών του και να αξιοποιεί τις πληροφορίες που συλλέγει για ιατρικούς και διαγνωστικούς σκοπούς.
Πολλές φορές χρειάζεται να ταξιδεύει στην Ελλάδα και στο εξωτερικό προκειμένου να συμμετέχει σε ιατρικά συνέδρια και να ενημερώνεται για τις επιστημονικές εξελίξεις στον τομέα του.
Ιδιαίτερα Προσωπικά Χαρακτηριστικά και Ικανότητες:
Χρειάζεται να διαθέτει έντονο ενδιαφέρον για την έρευνα, ομαδικό πνεύμα, υπομονή, παρατηρητικότητα και μεθοδικότητα κατά την άσκηση της εργασίας του. Είναι ανάγκη, επίσης, να διακρίνεται από επαγγελματική ευσυνειδησία και ήθος.
Ακόμη, εκτός από την πολύ καλή γνώση ξένων γλωσσών και εξειδικευμένων προγραμμάτων στον ηλεκτρονικό υπολογιστή, πρέπει να χειρίζεται με επιδεξιότητα τα όργανα που είναι απαραίτητα για την εκτέλεση της εργασίας του.
Τέλος, καθώς συχνά χειρίζεται ευαίσθητα ζητήματα γύρω από την εξέλιξη του ανθρώπινου είδους και την ισορροπία της φύσης οφείλει να ακολουθεί του κώδικα δεοντολογίας και βιοηθικής και να ενημερώνεται συνεχώς για τις νέες επιστημονικές εξελίξεις στον τομέα του.
Σπουδές
Αρχικές Σπουδές στο επάγγελμα του Ιατρού (με ειδίκευση αργότερα στην ανωτέρω ειδικότητα) προσφέρονται στα αντίστοιχα τμήματα ιατρικής των Α.Ε.Ι. Διασύνδεση με το Ελληνικό Εκπαιδευτικό Σύστημα.
Για την άσκηση του επαγγέλματος χρειάζεται η άδεια από το υπουργείο Υγείας.
Σπουδές σε μεταπτυχιακό επίπεδο προσφέρονται σε Προγράμματα Μεταπτυχιακών Σπουδών από τα τμήματα Ιατρικής σε συνεργασία με τα τμήματα Βιολογίας στη Μοριακή Ιατρική.
Τομείς Απασχόλησης:
Μπορεί να απασχοληθεί σε εργαστήρια πανεπιστημιακών, νοσηλευτικών και ερευνητικών ιδρυμάτων (όπως στο Εργαστήριο Μοριακής Γενετικής του Ανθρώπου του Τμήματος Βιολογίας του Πανεπιστημίου Κρήτης), και σε σχετικά ερευνητικά προγράμματα σε ινστιτούτα και οργανισμούς του δημόσιου και ιδιωτικού τομέα που δραστηριοποιούνται σε ζητήματα μοριακής ιατρικής, εφαρμοσμένης γενετικής και μοριακών βιοεπιστημών (π.χ. Ινστιτούτο Βιοτεχνολογίας Κρήτης, Ινστιτούτο Ανθρωπολογίας και Ανθρωπογενετικής του Πανεπιστημίου του Μονάχου).
Ακόμη, μπορεί να σταδιοδρομήσει στη βιοϊατρική έρευνα και στη διδασκαλία στους παραπάνω τομείς αιχμής. Επίσης μπορεί να απασχοληθεί σε Μονάδες Προγεννητικής Διάγνωσης Κληρονομικών Ασθενειών, Μονάδες Κυτταρογενετικής, Μονάδες Εξωσωματικής Γονιμοποίησης κ.ά., σε δημόσια ή ιδιωτικά ιατρικά κέντρα και διαγνωστικά εργαστήρια.
Επιπλέον, μπορεί να απασχοληθεί στην Εθνική Επιτροπή Βιοηθικής που αποτελεί συμβουλευτικό όργανο της Πολιτείας (Ν.2667/1998, ΦΕΚ Α’ 281/1998) και έχει τις εξής αρμοδιότητες: α) Εξετάζει κάθε ηθικό, κοινωνικό ή νομικό ζήτημα σχετικό με τις εξελίξεις, ιδίως στη Βιολογία, τη Βιοτεχνολογία, την Ιατρική και τη Γενετική, β) διατυπώνει, σε συνεργασία με τα αρμόδια υπουργεία, προτάσεις συνολικής πολιτικής και συγκεκριμένων ενεργειών για ειδικά προβλήματα σε αυτά τα θέματα, γ) συνεργάζεται με διεθνείς οργανισμούς και παρεμφερή όργανα και μεριμνά για τη συμμετοχή της Ελλάδας σε διεθνείς εκδηλώσεις σχετικές με την έρευνα στους τομείς ενδιαφέροντός της και, τέλος, ενημερώνει τους πολίτες με κάθε πρόσφορο μέσο για θέματα που αφορούν την εξέλιξη των βιολογικών επιστημών και τις συνέπειες των εφαρμογών τους.