Τι επάγγελμα είναι αυτό με απλά λόγια;
Έχεις αναρωτηθεί ποιος καλείται να απαντήσει τι ακριβώς συνέβη όταν ένας θάνατος δεν θεωρείται φυσιολογικός;
Ο Ιατροδικαστής είναι ο γιατρός που εφαρμόζει τις γνώσεις της ιατρικής για τη διαλεύκανση εγκλημάτων και ύποπτων θανάτων. Μετά από εισαγγελική παραγγελία, εξετάζει περιπτώσεις ανθρωποκτονιών, βιασμών, κακοποιήσεων και άλλων αξιόποινων πράξεων και αποφαίνεται, με επιστημονικά τεκμηριωμένο τρόπο, για τις συνθήκες κάτω από τις οποίες συνέβη ένα περιστατικό.
Τι κάνει στην πράξη και πού δουλεύει;
Η εργασία του πραγματοποιείται σε ιατροδικαστικές υπηρεσίες, νεκροτομεία, νοσοκομεία ή στον χώρο όπου διαπράχθηκε ένα έγκλημα.
Διενεργεί νεκροτομές, εξετάζει τραύματα και ευρήματα, αναλύει δείγματα και αξιοποιεί κάθε στοιχείο που μπορεί να οδηγήσει στη διαλεύκανση της υπόθεσης. Χρησιμοποιεί ιατρικά εργαλεία, αρχεία, φωτογραφικό και βιντεοληπτικό υλικό, τεχνικές αναπαράστασης προσώπου, ανάλυση DNA και άλλες σύγχρονες μεθόδους.
Συντάσσει ιατροδικαστική έκθεση με την οποία αποφαίνεται για την αιτία και τις συνθήκες θανάτου ή κακοποίησης. Συνεργάζεται με εισαγγελείς, δικαστές, αστυνομικούς και άλλους ειδικούς και συχνά καταθέτει ως μάρτυρας στο δικαστήριο.
Σε ορισμένες περιπτώσεις καλείται να επανεξετάσει υποθέσεις έπειτα από αίτημα συγγενών, όταν υπάρχουν αμφιβολίες για τα αίτια θανάτου.
Ταιριάζει σε εσένα αν…
Το επάγγελμα του Ιατροδικαστή ταιριάζει σε νέους που:
έχουν έντονο ενδιαφέρον για την ιατρική και την ανατομία,
διαθέτουν ψυχραιμία και συναισθηματική αντοχή,
είναι σχολαστικοί και παρατηρητικοί στη λεπτομέρεια,
έχουν υψηλό αίσθημα ευθύνης και εχεμύθειας,
μπορούν να συνεργάζονται με δικαστικές και αστυνομικές αρχές.
Τι ΔΕΝ είναι αυτό το επάγγελμα
Δεν είναι επάγγελμα χωρίς ψυχολογική πίεση.
Δεν είναι κατάλληλο για όσους δυσκολεύονται να διαχειριστούν εικόνες θανάτου ή κακοποίησης.
Δεν είναι εργασία με σταθερό ωράριο.
Δεν είναι απλή ιατρική πράξη, αλλά σύνθετη επιστημονική και νομική διαδικασία.
Τι σπουδάζεις για να γίνεις Ιατροδικαστής;
Απαιτούνται αρχικά σπουδές Ιατρικής σε Τμήμα Ιατρικής Α.Ε.Ι.
Στη συνέχεια ακολουθεί ειδίκευση στην Ιατροδικαστική, συνολικής διάρκειας πέντε (5) ετών, η οποία περιλαμβάνει:
ένα έτος Παθολογικής Ανατομικής (υποχρεωτικά ως πρώτο έτος),
τέσσερα έτη ειδικής εκπαίδευσης, με εκπαίδευση σε Ψυχιατρική, Παθολογία, Γενική Χειρουργική ή Ορθοπεδική και τριετή άσκηση σε Εργαστήριο Ιατροδικαστικής Α.Ε.Ι.
Η εκπαίδευση και η απόκτηση τίτλου ειδικότητας καθορίζονται από την ισχύουσα νομοθεσία.
Πού μπορείς να δουλέψεις μετά;
Ο Ιατροδικαστής μπορεί να εργαστεί:
στην Ιατροδικαστική Υπηρεσία του Υπουργείου Δικαιοσύνης, κατόπιν συμμετοχής σε προκηρύξεις του Δημοσίου,
σε νοσοκομεία και ιατρικά ιδρύματα,
σε πανεπιστήμια και ερευνητικά κέντρα,
στον ιδιωτικό τομέα ως ιατρός με εξειδίκευση.
Παράλληλα, ως ιατρός μπορεί να απασχοληθεί και σε άλλους φορείς του δημόσιου ή ιδιωτικού τομέα, καθώς και σε διεθνείς οργανισμούς, εφόσον πληροί τις σχετικές προϋποθέσεις.
Λίγες ερωτήσεις για να σκεφτείς
Μπορείς να παραμένεις ψύχραιμος σε δύσκολες και πιεστικές συνθήκες;
Σε ενδιαφέρει η ανατομία και η διερεύνηση των αιτίων ενός θανάτου;
Έχεις αντοχή σε εικόνες και καταστάσεις που προκαλούν έντονα συναισθήματα;
Διαθέτεις ακρίβεια και μεθοδικότητα στην ανάλυση στοιχείων;
Θα μπορούσες να καταθέτεις με σαφήνεια την επιστημονική σου άποψη σε δικαστήριο;
Σε ελκύει ένα επάγγελμα που συνδυάζει ιατρική γνώση και δικαστική διαδικασία;
Η περιγραφή που ακολουθεί έχει στόχο να σου δώσει ερεθίσματα για να αρχίσεις να σκέφτεσαι πώς αυτό το επάγγελμα συνδέεται με τον χαρακτήρα, τα ενδιαφέροντα και τον τρόπο που σου αρέσει να δουλεύεις.
Διάβασέ τη όχι για να αποφασίσεις άμεσα, αλλά για να γνωρίσεις καλύτερα τον εαυτό σου.
Περιγραφή επαγγέλματος:
Ο ιατροδικαστής συμβάλλει με το έργο του στη διαλεύκανση, κυρίως, ανθρωποκτονιών, βιασμών, θανάτων και άλλων αξιόποινων πράξεων, μετά από εισαγγελική παραγγελία. Πιο συγκεκριμένα, είναι το πρόσωπο που όλοι περιμένουν με αγωνία να αποφανθεί, όταν ένας θάνατος δεν θεωρείται φυσιολογικός και υποκρύπτει εγκληματική ενέργεια.
Για το σκοπό αυτό διενεργεί νεκροτομές, εξετάζει ευρήματα και αξιοποιεί κάθε στοιχείο που θα μπορούσε να τον οδηγήσει στη διαλεύκανση της υπόθεσης που έχει αναλάβει. Ακόμη, σκιαγραφεί τον δολοφόνο, κάνει την ανατομία του εγκλήματος και συντάσσει ιατροδικαστική έκθεση με την οποία αποφαίνεται για τις συνθήκες κάτω από τις οποίες διαπράχθηκε εγκληματική ενέργεια. Χρησιμοποιεί ιατρικά εργαλεία (νυστέρια κ.ά.), αρχεία, φωτογραφικό υλικό, βίντεο, αναπλάσεις προσώπων, DNA και άλλες σύγχρονες τεχνικές για τη διευκόλυνση του έργου του.
Πολλές φορές, οι απόψεις του δε συμπίπτουν με τις απόψεις άλλων συναδέλφων του, αναφορικά με την ίδια υπόθεση. Ξεκινώντας ο καθένας από άλλα ευρήματα, σε συνδυασμό με την πείρα του και το ένστικτό του, καταλήγει σε διαφορετικά συμπεράσματα. Συχνά καλείται να διερευνήσει μια υπόθεση από τους συγγενείς του νεκρού, οι οποίοι, είτε από ένστικτο είτε από πληροφορίες ή στοιχεία που διαθέτουν, αποκλείουν την αυτοκτονία ή το φυσιολογικό θάνατο.
Ο ιατροδικαστής θα εκτιμήσει αν οι αιτιάσεις τους έχουν αποδεικτική αξιοπιστία, και θα κινηθεί αναλόγως για την ερευνά του. Τέλος, κατά τη διεξαγωγή της έρευνας, συνεργάζεται με εισαγγελείς, δικαστές, αστυνομικούς και άλλους ειδικούς και συμμετέχει και ο ίδιος, ως μάρτυρας, στην εκδίκαση της υπόθεσης σε περίπτωση που οδηγηθεί στο δικαστήριο.
Συνθήκες Εργασίας:
Το επάγγελμα του ιατροδικαστή κατατάσσεται στα βαρύτερα και πλέον ανθυγιεινά επαγγέλματα. Το ωράριό του δεν είναι σταθερό και μάλιστα το υπερβαίνει πολύ συχνά αλλά αμείβεται πολύ καλά. Πολλές φορές χρειάζεται να επισκέπτεται το χώρο που έχει διαπραχθεί κάποιο έγκλημα προκειμένου να ερευνήσει τις συνθήκες θανάτου.
Πρόκειται για ένα αγχογόνο και ιδιαίτερα δύσκολο επάγγελμα, καθώς είναι αναγκασμένος να εξετάζει νεκρούς ή ανθρώπους που έχουν υποστεί βιασμό ή οποιαδήποτε άλλη κακοποίηση, σεξουαλική ή μη. Γι’ αυτό το λόγο χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή στην τήρηση αυστηρών μέτρων ασφάλειας και υγιεινής στους θαλάμους των νεκροτομείων ή άλλων χώρων.
Ιδιαίτερα Προσωπικά Χαρακτηριστικά και Ικανότητες:
Πρέπει να διαθέτει υψηλό αίσθημα ευθύνης, επαγγελματική ευσυνειδησία, υπομονή, επιμονή και εχεμύθεια. Ακόμη, πρέπει να είναι ψύχραιμος, παρατηρητικός, μεθοδικός και σχολαστικός. Η σωματική και ψυχική αντοχή, η αποφασιστικότητα και οι γνώσεις ανατομίας είναι απαραίτητα προσόντα για την άσκηση του επαγγέλματός του.
Τέλος, η ανάγκη για συνεργασία με τις δικαστικές ή τις αστυνομικές αρχές και η συμμετοχή σε επιστημονικά συνέδρια, προϋποθέτουν ικανότητα στις διαπροσωπικές σχέσεις, επικοινωνιακές δεξιότητες και συνεχή ενημέρωση για τις σύγχρονες εξελίξεις στο αντικείμενό του.
Σπουδές:
Αρχικές Σπουδές στο επάγγελμα του Ιατρού (με ειδίκευση αργότερα στην ειδικότητα της ιατροδικαστικής) προσφέρονται στα αντίστοιχα τμήματα ιατρικής των Α.Ε.Ι. Διασύνδεση με το Ελληνικό Εκπαιδευτικό Σύστημα.
Απόκτηση της ειδικότητας
Σύμφωνα με την Υπουργική Απόφαση Γ5α/Γ.Π.οικ. 64843 (ΦΕΚ 4138 τ.Β΄/20.09.2018) με θέμα: Σύσταση, μετονομασία ιατρικών ειδικοτήτων, καθορισμός χρόνου και περιεχομένου άσκησης για την απόκτηση τίτλου ειδικότητας, ο χρόνος ειδίκευσης και το περιεχόμενο για την απόκτηση της ανωτέρω ιατρικής ειδικότητας ορίζεται ως εξής:
ΙΑΤΡΟΔΙΚΑΣΤΙΚΗ
ΣΥΝΟΛΙΚΟΣ ΧΡΟΝΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: πέντε (5) έτη, ως ακολούθως:
Βασική Εκπαίδευση
Ένα (1) έτος Παθολογική Ανατομική (1ο χρόνο άσκησης στην ειδικότητα υποχρεωτικά)
Ειδική Εκπαίδευση: τέσσερα (4) έτη
Τέσσερις (4) μήνες Ψυχιατρική
Τέσσερις (4) μήνες Παθολογία
Τέσσερις (4) μήνες Γενική Χειρουργική ή Ορθοπεδική
Τρία (3) έτη Εργαστήριο Ιατροδικαστικής Α.Ε.Ι.
Τομείς Απασχόλησης:
Ο ιατροδικαστής μπορεί να εργαστεί στην Ιατροδικαστική Υπηρεσία του υπουργείου Δικαιοσύνης κατόπιν συμμετοχής του σε προκηρύξεις του Δημοσίου. Οι πτυχιούχοι των τμημάτων Ιατρικής μπορούν να απασχοληθούν τόσο στο δημόσιο, όσο και στον ιδιωτικό τομέα, σε νοσοκομεία, σε κλινικές, σε ιατρικά κέντρα, ή ως ελεύθεροι επαγγελματίες, ενώ παράλληλα κατέχουν και μία έμμισθη θέση, που μπορεί να είναι στο δημόσιο ή στον ευρύτερο τομέα του δημοσίου, σε πανεπιστήμια, σε δήμους, σε κοινωφελή ιδρύματα, τράπεζες, ασφαλιστικούς οργανισμούς (ΙΚΑ, Ο.Α.Ε., κ.ά.), ή ως γιατροί σε διεθνείς μη κερδοσκοπικούς οργανισμούς (UNICEF, Γιατροί χωρίς σύνορα κ.ά.).