Τι επάγγελμα είναι αυτό με απλά λόγια;
Ποιος είναι εκείνος που δίνει «σάρκα και οστά» σε έναν φανταστικό ή πραγματικό χαρακτήρα και τον κάνει να ζωντανεύει μπροστά στο κοινό;
Ο Ηθοποιός είναι ο καλλιτέχνης που «ποιεί τα ήθη», δηλαδή ενσαρκώνει ανθρώπινους χαρακτήρες σε θεατρικά έργα, κινηματογραφικές ταινίες, τηλεοπτικές και ραδιοφωνικές παραγωγές. Μελετά σε βάθος τον ρόλο του, απομνημονεύει το κείμενο, κατανοεί τα κίνητρα και την ψυχοσύνθεση του χαρακτήρα και, μέσα από πρόβες και σκηνική δοκιμή, προσπαθεί να αποδώσει τόσο το πνεύμα του συγγραφέα όσο και τη σκηνοθετική προσέγγιση.
Η εικόνα της σκηνής και της δημοσιότητας είναι μόνο ένα μέρος της πραγματικότητας. Πίσω από τα φώτα υπάρχουν συνεχείς πρόβες, απορρίψεις, αναμονή και αβεβαιότητα.
Τι κάνει στην πράξη και πού δουλεύει;
Στην πράξη, ο ηθοποιός:
μελετά το έργο και αναλύει τον χαρακτήρα
συνεργάζεται στενά με σκηνοθέτη και θίασο
συμμετέχει σε καθημερινές και συχνά εντατικές πρόβες
εργάζεται τη φωνή, το σώμα και την εκφραστικότητά του
εμφανίζεται σε μία ή και δύο παραστάσεις ημερησίως (στο θέατρο)
Μπορεί να εργάζεται:
σε θεατρικές σκηνές
σε κινηματογραφικές και τηλεοπτικές παραγωγές
σε ραδιοφωνικά έργα
σε διαφημιστικές καμπάνιες
σε καλλιτεχνικές ή ψυχαγωγικές παραγωγές
Το ωράριο είναι συνήθως ασταθές. Οι πρόβες, οι παραστάσεις, τα γυρίσματα και οι μετακινήσεις δημιουργούν απαιτητικό και συχνά εξαντλητικό ρυθμό. Οι αμοιβές ποικίλλουν σημαντικά και η επαγγελματική σταθερότητα δεν είναι δεδομένη.
Ταιριάζει σε εσένα αν…
Ταιριάζει σε εσένα αν έχεις έντονη ανάγκη καλλιτεχνικής έκφρασης.
Αν μπορείς να εκτεθείς μπροστά σε κοινό χωρίς φόβο.
Αν αντέχεις την απόρριψη και την αβεβαιότητα.
Αν είσαι διατεθειμένος να δουλεύεις σκληρά για μεγάλο χρονικό διάστημα χωρίς άμεσα αποτελέσματα.
Τι ΔΕΝ είναι αυτό το επάγγελμα
Δεν είναι μόνο δημοσιότητα και αναγνώριση.
Δεν εξασφαλίζει σταθερό εισόδημα ή μόνιμη απασχόληση.
Δεν είναι κατάλληλο για άτομα που δυσκολεύονται να συνεργαστούν ή να πειθαρχήσουν σε σκηνοθετικές οδηγίες.
Δεν περιορίζεται στο «ταλέντο» – απαιτεί συστηματική εκπαίδευση και συνεχή άσκηση.
Τι σπουδάζεις για να γίνεις Ηθοποιός;
Θεωρητικές θεατρικές σπουδές παρέχονται στα Τμήματα Θεατρικών Σπουδών των Α.Ε.Ι., όπως στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών και στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης.
Ωστόσο, τα πανεπιστημιακά τμήματα έχουν κυρίως θεωρητικό και επιστημονικό προσανατολισμό και δεν παρέχουν πλήρη πρακτική κατάρτιση υποκριτικής.
Η επαγγελματική εκπαίδευση παρέχεται κυρίως σε Ανώτερες Δραματικές Σχολές, όπως:
η Δραματική Σχολή του Εθνικό Θέατρο
η Δραματική Σχολή του Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος
αναγνωρισμένες Ανώτερες Ιδιωτικές Σχολές Δραματικής Τέχνης
Κατά τη διάρκεια των σπουδών διδάσκονται:
υποκριτική
φωνητική και ορθοφωνία
κινησιολογία και σωματική έκφραση
ιστορία θεάτρου
αυτοσχεδιασμός
σκηνική πράξη
Πού μπορείς να δουλέψεις μετά;
Στο θέατρο (κρατικό ή ιδιωτικό).
Στον κινηματογράφο και την τηλεόραση.
Στο ραδιόφωνο (θεατρικά έργα, αφήγηση).
Σε διαφημιστικές παραγωγές.
Σε καλλιτεχνικές ομάδες, μιούζικαλ και μουσικοθεατρικά σχήματα.
Η επαγγελματική πορεία εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από:
την προσωπική εξέλιξη και το ταλέντο
τη συνεχή εκπαίδευση
τη δικτύωση στον καλλιτεχνικό χώρο
την επιμονή και τη διαχείριση των απογοητεύσεων
Λίγες ερωτήσεις για να σκεφτείς
Αντέχεις να κρίνεται δημόσια η δουλειά σου;
Μπορείς να εκφράζεις έντονα συναισθήματα μπροστά σε κοινό;
Θα συνέχιζες να προσπαθείς ακόμη κι αν οι πρώτες προσπάθειες δεν είχαν επιτυχία;
Σε κινητοποιεί περισσότερο η δημιουργία παρά η ασφάλεια;
Η περιγραφή που ακολουθεί έχει στόχο να σου δώσει ερεθίσματα για να αρχίσεις να σκέφτεσαι πώς αυτό το επάγγελμα συνδέεται με τον χαρακτήρα, τα ενδιαφέροντα και τον τρόπο που σου αρέσει να δουλεύεις.
Διάβασέ τη όχι για να αποφασίσεις άμεσα, αλλά για να γνωρίσεις καλύτερα τον εαυτό σου.
Περιγραφή Επαγγέλματος:
Ο ηθοποιός είναι ο καλλιτέχνης που «ποιεί τα ήθη» δηλαδή υποδύεται ανθρώπινους χαρακτήρες σε θεατρικά και κινηματογραφικά έργα, σε τηλεοπτικές ή ραδιοφωνικές παραγωγές. Συνήθως, εργάζεται κυρίως κάτω από τις οδηγίες του σκηνοθέτη και μερικώς του σεναριογράφου, μελετά το ρόλο του, απομνημονεύει το κείμενο και υποβάλλεται σε πολλές και συχνά εντατικές δοκιμές πριν από την εμφάνιση, προσπαθώντας να αποδώσει το πνεύμα του θεατρικού συγγραφέα ή σεναριογράφου και τη σκηνοθετική άποψη γι’ αυτό.
Το φώτα της ράμπας ανέκαθεν τροφοδοτούσαν τις φιλοδοξίες και τα όνειρα των νέων. Ωστόσο, ηθοποιός δεν σημαίνει μόνο προσκήνιο, σημαίνει και παρασκήνιο. Αυτό είναι κατά κανόνα δύσκολο και αρκετές φορές απογοητευτικό.
Συνθήκες Εργασίας:
Ο ηθοποιός εργάζεται κάτω από άσχημες γενικά συνθήκες, δύσκολες και κοπιαστικές, με αμοιβές χαμηλές, που διαφέρουν ανάλογα με τη δραστηριότητα που αναπτύσσει κάθε φορά, ενώ συχνά αναγκάζεται να υποδυθεί ρόλους, που το ύφος και το περιεχόμενό τους δεν ανταποκρίνεται στην αισθητική του άποψη και τις καλλιτεχνικές του φιλοδοξίες.
Τις περισσότερες φορές, αν όχι όλες, ο ηθοποιός είναι υποχρεωμένος σε συνεχή άσκηση (φωνητικής, σωματικής άθλησης και χορού, τραγουδιού κ.λπ.), καθώς και σε επανειλημμένες δοκιμές του κάθε ρόλου, ενώ εργάζεται χωρίς ωράριο και με σπάνιες ημέρες αργίας, προσπαθώντας να ανταποκριθεί σε πολλαπλά καθήκοντα που αναλαμβάνει, τόσο για την προώθηση της καλλιτεχνικής του σταδιοδρομίας όσο και για λόγους βιοπορισμού.
Οι ηθοποιοί για παράδειγμα που εργάζονται στο θέατρο, έχουν καθημερινά, πέραν των άλλων δραστηριοτήτων τους, να δώσουν μία ή δύο θεατρικές παραστάσεις.
Ιδιαίτερα Προσωπικά Χαρακτηριστικά και Ικανότητες:
Ο ενδιαφερόμενος γι’ αυτό το επάγγελμα πρέπει να διαθέτει ιδιαίτερη καλλιτεχνική κλίση και υποκριτικό ταλέντο, καθαρή φωνή και καλή άρθρωση, καλή μνήμη, σωματική αντοχή, εκφραστικότητα προσώπου και σώματος, αισθητική αντίληψη, καλή και επιμελημένη εμφάνιση και έντονη σκηνική παρουσία.
Επίσης απαιτείται να είναι συνεπής, συνεργάσιμος και να διακρίνεται για τις επικοινωνιακές του ικανότητες αφού έως ένα βαθμό η επαγγελματική του σταδιοδρομία εξαρτάται από τις καλές δημόσιες σχέσεις που δημιουργεί στους καλλιτεχνικούς και ενίοτε κοσμικούς κύκλους.
Σπουδές:
Θεατρικές σπουδές σε θεωρητικό επίπεδο μπορούν να γίνουν στα τμήματα Θεατρικών Σπουδών των Πανεπιστημίων. Διασύνδεση με το Ελληνικό Εκπαιδευτικό Σύστημα.
Πρέπει να τονιστεί ιδιαίτερα ότι τα παραπάνω τμήματα των Θεατρικών Σπουδών, δεν παρέχουν συστηματική πρακτική εκπαίδευση για την επαγγελματική κατάρτιση ηθοποιών, σκηνοθετών, σκηνογράφων κλπ., αλλά αποστολή τους είναι η θεμελίωση και καλλιέργεια θεατρικής μόρφωσης και η προαγωγή της θεατρικής επιστήμης. Όσοι επιθυμούν πρακτική κατάρτιση στο χώρο του θεάτρου παραπέμπονται στις υπάρχουσες Δραματικές Σχολές που παρέχουν την αντίστοιχη εκπαίδευση, ή στο Τμήμα Θεάτρου του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (κατεύθυνση σκηνογραφίας – ενδυματολογίας ή υποκριτικής, με προαπαιτούμενο μάθημα).
Στις σπουδές της υποκριτικής τέχνης που παρέχονται στις ανώτερες δραματικές σχολές, η φοίτηση διαρκεί τρία χρόνια, οι δε υποψήφιοι διαγωνίζονται σε γραπτές και προφορικές εξετάσεις και υποβάλλονται σε έλεγχο υγείας και αρτιμέλειας.
Οι Ανώτερες Σχολές Δραματικής Τέχνης, οι οποίες λειτουργούν στην Ελλάδα είναι οι εξής:
α. Οι Σχολές του Εθνικού Θεάτρου και του Κρατικού Θεάτρου Βορείου Ελλάδος.
β. Αναγνωρισμένες Ανώτερες Ιδιωτικές Σχολές Δραματικής Τέχνης.
Τομείς Απασχόληση:
Ο ηθοποιός μπορεί να εργαστεί στο θέατρο, τον κινηματογράφο, την τηλεόραση, το ραδιόφωνο, σε καφεθέατρα, σε κέντρα διασκέδασης, ενώ η διαφήμιση, ιδίως η τηλεοπτική και ραδιοφωνική, είναι επίσης ένας χώρος, που μπορεί να απασχοληθεί.