Τι επάγγελμα είναι αυτό με απλά λόγια;
Ποιος μπορεί να «μετρήσει» τον χρόνο μέσα σε ένα πέτρωμα, ένα οστό ή ένα αρχαιολογικό εύρημα;
Ο ερευνητής ραδιοχρονολόγος χρησιμοποιεί επιστημονικές μεθόδους ραδιομετρικής χρονολόγησης (radiometric dating) για να προσδιορίσει την ηλικία αντικειμένων, ορυκτών, πετρωμάτων ή οργανικών καταλοίπων. Μελετώντας τη διάσπαση ραδιενεργών ισοτόπων και τον σταθερό ρυθμό μεταστοιχείωσής τους, υπολογίζει το χρονικό βάθος σχηματισμού ή ύπαρξης ενός δείγματος.
Η εργασία του συμβάλλει καθοριστικά στη γεωλογία, την αρχαιολογία, την παλαιοανθρωπολογία και τις περιβαλλοντικές επιστήμες, προσφέροντας αξιόπιστα δεδομένα για την ιστορία της Γης και του ανθρώπου.
Τι κάνει στην πράξη και πού δουλεύει;
Συλλέγει δείγματα από το πεδίο (π.χ. πετρώματα, οστά, ιζήματα), τα καθαρίζει από προσμίξεις και τα αναλύει σε εξειδικευμένα εργαστήρια. Με τη χρήση πολύπλοκων οργάνων, όπως φασματογράφων μάζας, μετρά την περιεκτικότητα ραδιενεργών στοιχείων και συγκρίνει τα αποτελέσματα με γνωστά πρότυπα χρονολόγησης.
Εφαρμόζει διαφορετικές μεθόδους, όπως ουρανίου/μολύβδου, καλίου/αργού ή άνθρακα-14, ανάλογα με το είδος και την ηλικία του δείγματος. Τα αποτελέσματα των αναλύσεων παρέχουν πληροφορίες για τον χρόνο σχηματισμού ενός πετρώματος, τις περιβαλλοντικές συνθήκες μιας γεωλογικής περιόδου ή τη χρονολόγηση αρχαιολογικών ευρημάτων.
Εργάζεται σε πανεπιστημιακά και ερευνητικά εργαστήρια, σε γεωλογικά ινστιτούτα, σε αρχαιομετρικά κέντρα, καθώς και σε φορείς που ασχολούνται με ενεργειακούς ή φυσικούς πόρους. Συχνά συνεργάζεται με γεωλόγους, αρχαιολόγους, φυσικούς, χημικούς και ανθρωπολόγους.
Ταιριάζει σε εσένα αν…
Ταιριάζει σε εσένα αν σε ενδιαφέρει η γεωλογική ιστορία της Γης και θέλεις να κατανοήσεις το παρελθόν μέσα από επιστημονικές μετρήσεις.
Αν έχεις κλίση στα μαθηματικά, στη φυσική και στις ακριβείς επιστήμες.
Αν σου αρέσει η εργαστηριακή έρευνα και η χρήση εξειδικευμένου εξοπλισμού υψηλής τεχνολογίας.
Αν διαθέτεις μεθοδικότητα, υπομονή και ακρίβεια στην ανάλυση δεδομένων.
Τι ΔΕΝ είναι αυτό το επάγγελμα
Δεν είναι απλή εργασία πεδίου χωρίς επιστημονική ανάλυση.
Δεν περιορίζεται μόνο σε αρχαιολογικά ευρήματα· αφορά και γεωλογικά και περιβαλλοντικά δεδομένα.
Δεν είναι κατάλληλο για άτομα που δεν αντέχουν τη λεπτομερή και απαιτητική εργαστηριακή διαδικασία.
Δεν προσφέρει άμεσα αποτελέσματα χωρίς πολύπλοκους υπολογισμούς και επεξεργασία στοιχείων.
Τι σπουδάζεις για να γίνεις Ερευνητής Ραδιοχρονολόγος;
Σπουδές προσφέρονται στα Τμήματα Γεωλογίας και Γεωπεριβάλλοντος των Α.Ε.Ι., καθώς και στα Τμήματα Φυσικής. Η εξειδίκευση στη ραδιομετρική χρονολόγηση αποκτάται κυρίως μέσω μεταπτυχιακών σπουδών και ερευνητικής δραστηριότητας.
Η γνώση μαθηματικών, φυσικής, χημείας και η εξοικείωση με στατιστικές και υπολογιστικές μεθόδους θεωρούνται απαραίτητες.
Πού μπορείς να δουλέψεις μετά;
Μπορείς να απασχοληθείς σε πανεπιστημιακά εργαστήρια, σε ερευνητικά ινστιτούτα γεωλογίας και ωκεανογραφίας, σε αρχαιομετρικά εργαστήρια, σε ενεργειακούς οργανισμούς, σε υπηρεσίες περιβάλλοντος και φυσικών πόρων, καθώς και σε εταιρείες γεωλογικών και τεχνικών μελετών.
Υπάρχει επίσης δυνατότητα απασχόλησης στη δευτεροβάθμια και τριτοβάθμια εκπαίδευση ή ως ελεύθερος επαγγελματίας με αντικείμενο γεωλογικές και αρχαιολογικές μελέτες.
Λίγες ερωτήσεις για να σκεφτείς
Σε ενθουσιάζει η ιδέα να «υπολογίζεις» την ηλικία της Γης και των αρχαιολογικών ευρημάτων;
Απολαμβάνεις τη συνδυαστική σκέψη μαθηματικών και φυσικής;
Μπορείς να εργάζεσαι με ακρίβεια σε σύνθετα εργαστηριακά περιβάλλοντα;
Θα σε ενδιέφερε να συμβάλεις στην κατανόηση της γεωλογικής και ανθρώπινης ιστορίας;
Η περιγραφή που ακολουθεί έχει στόχο να σου δώσει ερεθίσματα για να αρχίσεις να σκέφτεσαι πώς αυτό το επάγγελμα συνδέεται με τον χαρακτήρα, τα ενδιαφέροντα και τον τρόπο που σου αρέσει να δουλεύεις.
Διάβασέ τη όχι για να αποφασίσεις άμεσα, αλλά για να γνωρίσεις καλύτερα τον εαυτό σου.
Περιγραφή Επαγγέλματος:
Αντικείμενο της εργασίας του είναι η χρησιμοποίηση της ραδιομετρικής χρονολόγησης (radiometric dating) ή ραδιοχρονολόγησης ως μεθόδου έρευνας για τον προσδιορισμό της ηλικίας διάφορων αντικειμένων. Ο ερευνητής ραδιοχρονολόγος, ανάλογα με το αντικείμενο της εξειδίκευσής του και το φορέα στον οποίο απασχολείται επιχειρεί, με τον υπολογισμό του χρόνου που απαιτείται για τη μεταστοιχείωση ενός ραδιενεργού στοιχείου, να εκτιμήσει την ηλικία διαφόρων ορυκτών, πετρωμάτων, οστών κ.ά.
Η ραδιοχρονολόγηση αποτελεί αξιόπιστη μέθοδο γιατί ο ρυθμός με τον οποίο διασπώνται τα ραδιενεργά ισότοπα είναι σταθερός και δεν επηρεάζεται από κανένα χημικό ή φυσικό παράγοντα. Παρόλο που η βασική αρχή της ραδιοχρονολόγησης είναι σχετικά απλή, η όλη διαδικασία είναι αρκετά πολύπλοκη και απαιτεί τη χρήση ακριβών και εξειδικευμένων οργάνων, των φασματογράφων μάζας. Το πρώτο στάδιο που απαιτεί η διαδικασία χρονολόγησης είναι η συλλογή του δείγματος από το υλικό που θα μελετηθεί στο εργαστήριο και στη συνέχεια ο καθαρισμός του από περιττά στοιχεία.
Με βάση ειδικές συσκευές και πολύπλοκες μεθόδους υπολογίζει την περιεκτικότητα των ραδιενεργών στοιχείων των αντικειμένων που επεξεργάζεται συγκρίνοντας τις τιμές που βρίσκει με γνωστά χρονολογικά πρότυπα δειγμάτων για μεγαλύτερη αξιοπιστία. Σήμερα υπάρχουν πάνω από σαράντα μέθοδοι ραδιοχρονολόγησης. Από τις πιο γνωστές είναι οι μέθοδοι ουρανίου/μολύβδου και καλίου/αργού, που μπορούν να χρονολογήσουν δείγματα πετρωμάτων με ηλικία της τάξης δισεκατομμυρίων χρόνων.
Επίσης, η χρονολόγηση με άνθρακα -14 χρησιμοποιείται ευρέως στην αρχαιολογία για τον καθορισμό ηλικιών των προϊστορικών χρόνων καθώς και για γεωλογικές μελέτες που αφορούν την εποχή των παγετώνων. Από τα αποτελέσματα των αναλύσεων και των ερευνών του ειδικού επιστήμονα προκύπτουν πολύ χρήσιμες πληροφορίες για τον τρόπο σχηματισμού τους, τον τόπο προέλευσής τους και τις συνθήκες που επικρατούσαν σε μεγάλο χρονικό βάθος, γεγονός που συμβάλλει στην πρόοδο της γεωλογικής και αρχαιολογικής επιστήμης.
Συνθήκες Εργασίας:
Εργάζεται τόσο σε ειδικά εργαστήρια όσο και σε γραφείο, μόνος του ή σε συνεργασία με άλλους επιστήμονες, όπως εξειδικευμένους γεωλόγους, αρχαιολόγους, χημικούς, φυσικούς, ανθρωπολόγους κ.ά. Δουλεύει με βάση το ωράριο του φορέα στον οποίο απασχολείται, ενώ οι υπερωρίες είναι πιθανές στην περίπτωση φόρτου εργασίας ή προθεσμιών παράδοσης μελετών και προγραμμάτων χρονολόγησης αντικειμένων.
Όταν εργάζεται σε γραφείο, συντάσσει τις μελέτες του, γράφει αναφορές, αρθρογραφεί ή μελετά τη σύγχρονη βιβλιογραφία. Συχνά απαιτούνται μετακινήσεις και ταξίδια τόσο στην Ελλάδα όσο και στο εξωτερικό, για συμμετοχή σε διεθνή συνέδρια ή για συλλογή και επεξεργασία στοιχείων.
Ιδιαίτερα Προσωπικά Χαρακτηριστικά και Ικανότητες:
Ο ερευνητής ραδιοχρονολόγος πρέπει να είναι μεθοδικός, προσεκτικός, υπεύθυνος και συνεπής. Επίσης, πρέπει να αγαπά την έρευνα, να έχει ευαισθησία και ενδιαφέρον για θέματα που σχετίζονται με το περιβάλλον και τη γεωλογική ιστορία και να ενημερώνεται συνεχώς για τις σύγχρονες εξελίξεις στο αντικείμενό του.
Απαιτούνται γνώσεις μαθηματικών και ξένων γλωσσών και δεξιότητα στη χρήση εξειδικευμένων συσκευών εργαστηρίου και ειδικών προγραμμάτων στον ηλεκτρονικό υπολογιστή. Η ανάγκη για συνεργασία με άλλους επιστήμονες και η συμμετοχή σε επιστημονικά συνέδρια και μελέτες, προϋποθέτει ιδιαίτερη ευελιξία, προσαρμοστικότητα, επικοινωνιακές δεξιότητες και συνεχή αναζήτηση νέων δεδομένων στο επιστημονικό του πεδίο.
Σπουδές:
Σπουδές προσφέρονται στα τμήματα Γεωλογίας και Γεωπεριβάλλοντος των Α.Ε.Ι. Διασύνδεση με το Ελληνικό Εκπαιδευτικό Σύστημα.
Επίσης, σπουδές παρέχονται στα τμήματα Φυσικής των Α.Ε.Ι. Διασύνδεση με το Ελληνικό Εκπαιδευτικό Σύστημα.
Τομείς Απασχόλησης:
Μπορεί να εργαστεί σε εργαστήρια πανεπιστημίων, στο Ινστιτούτο Γεωλογικών και Μεταλλευτικών Ερευνών (ΙΓΜΕ), στο Εθνικό Κέντρο Θαλάσσιων Ερευνών (ΕΚΘΕ), στο Ινστιτούτο Ωκεανογραφικών και Αλιευτικών Ερευνών, στη ΔΕΗ, στο υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης, στο ΥΠΕΧΩΔΕ., στη Δημόσια Επιχείρηση Πετρελαίου (ΔΕΠ), στο Εθνικό Αστεροσκοπείο, στο Εργαστήριο Αρχαιομετρίας στο ΕΚΕΦΕ «Δημόκριτος» και άλλες υπηρεσίες του δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, όπως μεταλλευτικές ή λατομικές επιχειρήσεις, εταιρείες τεχνικών έργων και γεωλογικών ερευνών.
Ακόμα, μπορεί να εργαστεί ως καθηγητής στη δευτεροβάθμια και την τριτοβάθμια εκπαίδευση και στην κατάρτιση. Τέλος, μπορεί να εργαστεί και ως ελεύθερος επαγγελματίας αναλαμβάνοντας την εκπόνηση γεωλογικών και αρχαιολογικών μελετών.