Τι επάγγελμα είναι αυτό με απλά λόγια;
Έχεις αναρωτηθεί ποιος άνθρωπος μελετά την περιοχή των Βαλκανίων, την ιστορία, τον πολιτισμό, τις σχέσεις και τα φαινόμενα που αφορούν αυτές τις χώρες;
Ο βαλκανιολόγος είναι ο επιστήμονας που εξετάζει σε βάθος την περιοχή των Βαλκανίων — την Ιστορία, την πολιτική, την κοινωνία, τον πολιτισμό και τις διεθνείς σχέσεις των χωρών που ανήκουν σε αυτήν τη γεωγραφική ενότητα. Στόχος του είναι να κατανοήσει τις ιδιαιτερότητες, τις εξελίξεις και τη δυναμική που χαρακτηρίζουν την ευρύτερη περιοχή.
Τι κάνει στην πράξη και πού δουλεύει;
Στην καθημερινή του εργασία ο βαλκανιολόγος πραγματοποιεί έρευνα σε πηγές, μελετά πολιτικά και κοινωνικά φαινόμενα, συγκρίνει διαφορετικές ιστορικές περιόδους και αναλύει τα δεδομένα που προκύπτουν. Συμμετέχει σε συνέδρια, γράφει επιστημονικές μελέτες, άρθρα και αναλύσεις, συνεργάζεται με οργανισμούς, πανεπιστήμια, think tanks και διεθνείς φορείς για να συμβάλει στη βαθύτερη κατανόηση της περιοχής και των σχέσεών της με τον υπόλοιπο κόσμο.
Ταιριάζει σε εσένα αν…
Το επάγγελμα του βαλκανιολόγου ταιριάζει σε νέους που έχουν μεγάλο ενδιαφέρον για την Ιστορία, την κοινωνία και τις διεθνείς σχέσεις, ειδικά στην περιοχή των Βαλκανίων.
Απευθύνεται σε όσους έχουν αναλυτική σκέψη, ικανότητα έρευνας, κριτική σκέψη και επιθυμία να κατανοούν βαθύτερα τα κοινωνικά, πολιτικά και πολιτιστικά φαινόμενα.
Τι ΔΕΝ είναι αυτό το επάγγελμα
Δεν είναι απλή «ανάγνωση» ή επιφανειακή γνώση για τις χώρες της περιοχής.
Δεν αφορά μόνο ταξίδια ή τουριστική εμπειρία στην περιοχή.
Δεν είναι κατάλληλο για όσους δεν απολαμβάνουν ενδελεχή μελέτη πηγών, συγκριτική ανάλυση ή επιστημονική έρευνα.
Τι σπουδάζεις για να γίνεις Βαλκανιολόγος;
Για να ακολουθήσει κάποιος αυτό το επάγγελμα, πρέπει να σπουδάσει σε τομείς όπως Ιστορία, Διεθνείς Σχέσεις, Πολιτικές Επιστήμες, Κοινωνιολογία ή γλωσσολογία, με εστίαση στα βαλκανικά ζητήματα. Κατάλληλο Τμήμα είναι και το Βαλκανικών Σλαβικών και Ανατολικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Μακεδονίας. Οι σπουδές μπορεί να περιλαμβάνουν εξειδικευμένα μαθήματα για την ιστορία και τις κοινωνίες των Βαλκανίων, μεταπτυχιακές σπουδές και έρευνα σε θέματα που αφορούν την περιοχή.
Πού μπορείς να δουλέψεις μετά τις σπουδές;
Ο βαλκανιολόγος μπορεί να εργαστεί σε πανεπιστήμια, ερευνητικά κέντρα, διεθνείς οργανισμούς, think tanks, δημόσιες υπηρεσίες εξωτερικής πολιτικής, μέσα ενημέρωσης ή εταιρείες συμβούλων που ασχολούνται με τις διεθνείς σχέσεις και τη γεωπολιτική. Μπορεί επίσης να συμβάλει στη δημόσια διαβούλευση ή στην εκπαίδευση γύρω από θέματα που αφορούν τα Βαλκάνια.
Μικρές ερωτήσεις για να σκεφτείς
Σε ενδιαφέρουν η Ιστορία και οι διεθνείς σχέσεις;
Θέλεις να κατανοήσεις βαθύτερα μια συγκεκριμένη περιοχή του κόσμου;
Μπορείς να αναλύεις πληροφορίες και να κρίνεις δεδομένα με ψυχραιμία;
Σε ελκύουν οι πολιτικές, κοινωνικές και πολιτιστικές εξελίξεις;
Θα σου άρεσε ένα επάγγελμα που συνδυάζει έρευνα, γραφή και διεθνή συνεργασία;
Η περιγραφή που ακολουθεί έχει στόχο να σου δώσει ερεθίσματα για να αρχίσεις να σκέφτεσαι πώς αυτό το επάγγελμα συνδέεται με τον χαρακτήρα, τα ενδιαφέροντα και τον τρόπο που σου αρέσει να δουλεύεις.
Διάβασέ τη χωρίς άγχος, όχι για να αποφασίσεις, αλλά για να γνωρίσεις καλύτερα τον εαυτό σου.
Περιγραφή Επαγγέλματος:
Η έρευνα, η μελέτη και η ανάλυση της πολιτικής, κοινωνικής, οικονομικής και πολιτισμικής αλληλεπίδρασης των βαλκανικών λαών, ιδίως κατά τη μεταπολεμική περίοδο, καθώς και της θέσης τους στο ευρωπαϊκό και το παγκόσμιο σύστημα διακυβέρνησης αποτελεί το κύριο αντικείμενο της εργασίας του.
Πιο συγκεκριμένα, ο Βαλκανιολόγος διερευνά τον τρόπο με τον οποίο ο Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος προσδιόρισε τις μετέπειτα διπλωματικές, οικονομικές, πολιτικές και κοινωνικές εξελίξεις των βαλκανικών κρατών και επέφερε τεράστιες και πολυεπίπεδες μεταβολές τόσο στο εσωτερικό των κρατών αυτών όσο και στις μεταξύ τους σχέσεις. Ιδιαίτερο αντικείμενο ερευνάς του αποτελούν θέματα, όπως οι εθνοτικές διαφορές που εκδηλώθηκαν στη διάρκεια της κατοχής και τα συνακόλουθα προβλήματα συνοχής των βαλκανικών κρατών, οι οικονομικές καταστροφές και η μεταπολεμική ανασυγκρότηση, η εξάρτηση από τις Μεγάλες Δυνάμεις, το πολιτικό στίγμα αριστεράς και δεξιάς, ο συμβολικός ρόλος της Αντίστασης και του δωσιλογισμού, η κληρονομιά του εβραϊκού ολοκαυτώματος κ.α.
Ακόμη, ο συγκεκριμένος ειδικός ασχολείται με την ανάλυση της οικονομικής κυρίως και της θεσμικής δευτερευόντως προόδου που έχουν επιτύχει οι βαλκανικές οικονομίες προς την κατεύθυνση της ένταξης τους στην Ε.Ε., καθώς και τις άμεσες επιπτώσεις από την (πλήρη) ένταξη τους στην Ε.Ε. Επίσης, εξετάζει τον ρόλο που μπορεί να διαδραματίσει η Ελλάδα στη διαδικασία αυτή, καθώς και τις πιθανές επιπτώσεις της Ν.Α. διεύρυνσης για την ελληνική οικονομία. Επιπρόσθετα, ο Βαλκανιολόγος εξετάζει την παρουσία των κρατών των Βαλκανίων στη σύγχρονη διεθνή ζωή, όπως αυτή προκύπτει από τις μεταξύ τους διμερείς σχέσεις καθώς και τη συμμετοχή τους σε διεθνείς οργανισμούς περιφερειακής (βαλκανικής), ευρύτερης ευρωπαϊκής και οικουμενικής εμβέλειας.
Τέλος, μελετά και αναλύει μια σειρά από άλλα θέματα, όπως ο ρόλος του Διεθνούς Δικαίου στην επίλυση των διεθνών κρίσεων στα Βαλκάνια, το επιχειρησιακό περιβάλλον και οι προοπτικές επιχειρηματικής δραστηριότητας στον βαλκανικό χώρο, η δυνατότητα Διαβαλκανικής και Παρευξείνιας οικονομικής συνεργασίας, η μακροοικονομική πολιτική των βαλκανικών χωρών, η αρχιτεκτονική κληρονομιά στα μεταπολεμικά Βαλκάνια κ.ά.
Συνθήκες Εργασίας:
Εργάζεται σε συνθήκες γραφείου και σχολικής τάξης, όταν απασχολείται ως εκπαιδευτικός με ωράριο που καθορίζεται από τη λειτουργία του σχολείου ή ως ερευνητής, σε χώρους γραφείων ή βιβλιοθηκών σε ωράρια που καθορίζει ο ίδιος. Συχνά απαιτείται να μετακινείται στην Ελλάδα ή το εξωτερικό προκειμένου να ενημερώνεται για τις τελευταίες εξελίξεις στον τομέα του αλλά και να αξιοποιεί αρχεία και άλλες πρωτογενείς πηγές πληροφόρησης γύρω από θέματα εθνικού, βαλκανικού, ευρωπαϊκού και παγκόσμιου ενδιαφέροντος.
Τέλος, συμμετέχει σε επιστημονικά συνέδρια και έρευνες και συνεργάζεται με άλλους διεπιστημονικούς επαγγελματίες (Ιστορικούς, Λαογράφους, Εθνολόγους κ.ά.) για την εκτέλεση ενός συγκεκριμένου έργου.
Ιδιαίτερα Προσωπικά Χαρακτηριστικά και Ικανότητες:
Η αγάπη για το διάβασμα, η κριτική ικανότητα, η αναλυτική και συνθετική σκέψη, το ανοιχτό μυαλό, η ερευνητική διάθεση, η παρατηρητικότητα, η πρωτοτυπία σκέψης, η συνέπεια, η επιστημονική περιέργεια και η ιδιαίτερη μεθοδικότητα είναι απαραίτητα χαρακτηριστικά για την άσκηση του επαγγέλματος.
Ακόμη, ο συγκεκριμένος ειδικός χρειάζεται να διαθέτει πολύ καλές γνώσεις ιστορίας, κοινωνικής και πολιτιστικής ανθρωπολογίας, εθνογραφίας, κοινωνιολογίας και αρχαιολογίας και να διακρίνεται από ευελιξία σκέψης, οξυδέρκεια, δημιουργικότητα, προσαρμοστικότητα, αντικειμενικότητα υπευθυνότητα και αμεροληψία.
Στην περίπτωση της ενασχόλησης με τη διδασκαλία, η μεταδοτικότητα, η υπομονή και η κατανόηση θεωρούνται απαραίτητα προσόντα, όπως επίσης και η ευγένεια, η προσήνεια, η ικανότητα επικοινωνίας, αλλά και το πνεύμα ομαδικότητας και συνεργασίας. Η γνώση ξένων γλωσσών και η χρήση ηλεκτρονικού υπολογιστή θεωρούνται σήμερα χρήσιμα εφόδια για την άσκηση του επαγγέλματος.
Σπουδές:
Σπουδές παρέχονται στο Τμήμα Βαλκανικών Σλαβικών και Ανατολικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Μακεδονίας
Τομείς Απασχόλησης και Προοπτικές Αγοράς Εργασίας:
Στο πλαίσιο του βαλκανικού και ανατολικού ανοίγματος της Ελλάδος, οι προοπτικές απασχόλησης των πτυχιούχων του μεταπτυχιακού τμήματος Βαλκανικών Σπουδών είναι ευρύτατες τόσο στο δημόσιο όσο και τον ιδιωτικό τομέα. Στον δημόσιο τομέα, οι γνώστες των βαλκανικών θεμάτων και μάλιστα των βαλκανικών γλωσσών είναι απαραίτητοι για τη στελέχωση όχι μόνον ορισμένων Υπουργείων (Εξωτερικών, Μακεδονίας-Θράκης και Αιγαίου) αλλά και των ακριτικών Νομαρχιών ολόκληρης της χώρας καθώς και όσων άλλων φορέων της Τοπικής Αυτοδιοίκησης έχουν αυτόνομες επαφές με τις γειτονικές χώρες.
Το ίδιο ισχύει για όσους άλλους φορείς του Δημοσίου (π.χ. Γενικές Γραμματείες, ΔΕΚΟ και ΝΠΔΔ) έχουν συστηματικές επαφές με ομόλογα νομικά πρόσωπα του εξωτερικού. Στον ιδιωτικό τομέα, οι αγγελίες αναζήτησης στελεχών για βαλκανικές και άλλες ανατολικές επιχειρήσεις είναι ορατές στον καθημερινό τύπο και πολλαπλασιάζονται καθώς εντείνονται οι τραπεζικές επιχειρήσεις, αναπτύσσονται τα μέσα μαζικής επικοινωνίας και οι λοιπές διακρατικές οικονομικές δραστηριότητες.
Επίσης, σοβαρός είναι ο κύκλος των εργασιών που αναπτύσσεται γύρω από τα ευρωπαϊκά προγράμματα διασυνοριακής συνεργασίας, κατασκευής διαδικτύων και βελτίωσης των επαφών μεταξύ των βαλκανικών κρατών ή της Ανατολικής και της Δυτικής Ευρώπης. Προφανώς οι πτυχιούχοι Βαλκανικών Σπουδών, γνώστες πληθώρας σχετικών αντικειμένων, πρόκειται να είναι περιζήτητοι ως στελέχη στο χώρο αυτό (ως ανταποκριτές, σύμβουλοι επιχειρήσεων κ.ά.). Ακόμη, στο πλαίσιο της υποδοχής Βαλκανίων και άλλων οικονομικών μεταναστών η έλλειψη στελεχών με επιστημονικές γνώσεις για το υπόβαθρο των ανθρώπων που υποδέχεται η Ελλάδα είναι προφανής.
Στο χώρο αυτό οι θέσεις εργασίας θα πρέπει να εντοπισθούν σε όσους δημόσιους και ιδιωτικούς φορείς σχετίζονται με την υποδοχή νομίμων και παρανόμων μεταναστών, από τις διωκτικές αρχές, το Υπουργείο Δημοσίας Τάξεως και τις υπηρεσίες ασφαλείας του κράτους, τις τελωνειακές και λιμενικές αρχές έως τις υπηρεσίες περίθαλψης, εκπαίδευσης, τους ασφαλιστικούς οργανισμούς και όσους άλλους φορείς προγραμματίζουν και υλοποιούν προγράμματα ένταξης προσφύγων. Η πολυπολιτισμική Μέση Εκπαίδευση αποτελεί επίσης μια σοβαρή προοπτική που πρέπει να διερευνηθεί.