Τι επάγγελμα είναι αυτό με απλά λόγια;
Έχεις σκεφτεί ποιος βρίσκεται πίσω από το γάλα, το τυρί, το κρέας ή το μαλλί που φτάνει στην αγορά;
Ο Κτηνοτρόφος είναι ο επαγγελματίας που αναλαμβάνει τη φύλαξη, την εκτροφή, τη φροντίδα και την αναπαραγωγή ζώων με σκοπό την πώληση τόσο των ίδιων των ζώων όσο και των προϊόντων τους (γάλα, κρέας, μαλλί, αυγά κ.ά.). Πρόκειται για ένα επάγγελμα που συνδυάζει πρακτική εργασία, επιχειρηματική διαχείριση και συνεχή φροντίδα ζωντανών οργανισμών, με καθημερινή ευθύνη και άμεση επαφή με τη φύση.
Τι κάνει στην πράξη και πού δουλεύει;
Η καθημερινότητα του κτηνοτρόφου είναι απαιτητική και πολυδιάστατη.
Φροντίζει για τη διατροφή και το πότισμα των ζώων, οργανώνοντας σωστά τις ζωοτροφές και τη θρεπτική τους σύνθεση ώστε να εξασφαλίζεται υγιής ανάπτυξη και αποδοτική παραγωγή.
Αναλαμβάνει το άρμεγμα (όπου απαιτείται), τον καθαρισμό και την απολύμανση των στάβλων και γενικά των χώρων σταύλισης, τη συντήρηση εργαλείων και εξοπλισμού, καθώς και τη γενικότερη υγιεινή του περιβάλλοντος.
Παρακολουθεί την υγεία των ζώων, αντιμετωπίζει μικροτραυματισμούς και συνεργάζεται στενά με κτηνίατρο και τεχνολόγο ζωικής παραγωγής για πρόληψη και θεραπεία ασθενειών.
Διαχειρίζεται την αναπαραγωγή, επιβλέπει τις γέννες και φροντίζει τα νεογέννητα ζώα, ιδιαίτερα στα θηλαστικά.
Σε εποχιακή βάση εκτελεί ειδικές εργασίες, όπως το κούρεμα των προβάτων, η συγκέντρωση και εμπορία μαλλιού ή η παραγωγή τυροκομικών και άλλων προϊόντων.
Στις σύγχρονες οργανωμένες μονάδες (ορνιθοτροφεία, χοιροστάσια, αγελαδοτροφεία κ.λπ.) πολλές διαδικασίες είναι μηχανοποιημένες, όμως η ανθρώπινη παρουσία και ο καθημερινός έλεγχος παραμένουν απαραίτητα.
Συνθήκες εργασίας
Η εργασία πραγματοποιείται κυρίως στην ύπαιθρο, υπό διαφορετικές καιρικές συνθήκες, με ακανόνιστο ωράριο. Τα ζώα χρειάζονται φροντίδα 365 ημέρες τον χρόνο, χωρίς αργίες. Η ημέρα ξεκινά συνήθως πολύ νωρίς και ολοκληρώνεται αργά.
Σε παραδοσιακή μορφή εκτροφής, ο κτηνοτρόφος βγάζει το κοπάδι για βοσκή και εκτίθεται σε καιρικές δυσκολίες. Σε οργανωμένες μονάδες, εργάζεται σε κλειστούς χώρους με έντονες οσμές και απαιτητικές συνθήκες υγιεινής.
Το επάγγελμα απαιτεί σωματική αντοχή (σήκωμα βαρών, πολύωρη ορθοστασία ή σκυφτή στάση), ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις υπάρχουν ανθυγιεινές συνθήκες και κίνδυνοι τραυματισμών.
Ταιριάζει σε εσένα αν…
Το επάγγελμα ταιριάζει σε νέους που:
αγαπούν τη φύση, την ύπαιθρο και τη συνεχή επαφή με τα ζώα,
έχουν υπομονή και αντοχή σε καθημερινή, απαιτητική και συχνά μονότονη εργασία,
διαθέτουν σωματική δύναμη και αντέχουν σε μεταβαλλόμενες καιρικές συνθήκες,
μπορούν να ακολουθούν οδηγίες ειδικών (κτηνιάτρων, γεωτεχνικών) και να τηρούν κανόνες υγιεινής,
έχουν βασικές μαθηματικές και υπολογιστικές δεξιότητες για σωστή ανάμιξη ζωοτροφών και υπολογισμό κόστους,
διαθέτουν υπευθυνότητα, καθαριότητα και οργανωτικότητα, ειδικά όταν διαχειρίζονται δική τους μονάδα.
Τι ΔΕΝ είναι αυτό το επάγγελμα
Δεν είναι επάγγελμα «γραφείου» ή σταθερού ωραρίου.
Δεν προσφέρει εύκολη καθημερινότητα ή πολλές ημέρες ξεκούρασης — η φροντίδα των ζώων δεν σταματά σε γιορτές ή αργίες.
Δεν είναι κατάλληλο για όσους δυσκολεύονται σε σωματική εργασία ή σε περιβάλλον με έντονες οσμές και πρακτικές απαιτήσεις.
Σπουδές και κατάρτιση
Η ενασχόληση με την κτηνοτροφία βασίζεται κυρίως στην εμπειρία και στη διάθεση για εργασία.
Ωστόσο, σπουδές παρέχονται στα Επαγγελματικά Λύκεια (ΕΠΑ.Λ.) στην ειδικότητα Τεχνικός Ζωικής Παραγωγής, οι οποίες ενισχύουν τις γνώσεις σε θέματα εκτροφής, διατροφής, υγιεινής και βασικής διαχείρισης μονάδας.
Τομείς απασχόλησης και προοπτικές
Ο κτηνοτρόφος μπορεί να:
εργαστεί ως μισθωτός σε κτηνοτροφική μονάδα ή συνεταιρισμό,
δημιουργήσει δική του μικρή ή μεγαλύτερη μονάδα και να εμπορεύεται τα προϊόντα του,
συνεργαστεί με βιομηχανίες τροφίμων, γαλακτοβιομηχανίες ή επιχειρήσεις μεταποίησης.
Οι οικονομικές απολαβές ποικίλλουν σημαντικά: όσοι διαθέτουν δική τους οργανωμένη μονάδα και σωστή επιχειρηματική διαχείριση έχουν καλύτερες προοπτικές από όσους εργάζονται ως μισθωτοί.
Λίγες ερωτήσεις για να το σκεφτείς
Θα σου άρεσε να εργάζεσαι καθημερινά στη φύση, ανεξάρτητα από καιρό και εποχή;
Μπορείς να αναλάβεις την ευθύνη ζωντανών οργανισμών που χρειάζονται φροντίδα όλο τον χρόνο;
Αντέχεις σωματική κόπωση και απαιτητικό πρόγραμμα;
Σε ενδιαφέρει να συνδυάσεις πρακτική εργασία με μικρή επιχειρηματική δραστηριότητα;
Η περιγραφή που ακολουθεί έχει στόχο να σου δώσει ερεθίσματα για να αρχίσεις να σκέφτεσαι πώς αυτό το επάγγελμα συνδέεται με τον χαρακτήρα, τα ενδιαφέροντα και τον τρόπο που σου αρέσει να δουλεύεις.
Διάβασέ τη όχι για να αποφασίσεις άμεσα, αλλά για να γνωρίσεις καλύτερα τον εαυτό σου.
Ορισμός:
Ο κτηνοτρόφος φροντίζει ζώα με σκοπό την εμπορική εκμετάλλευση των ίδιων και των προϊόντων που προέρχονται από αυτά.
Περιγραφή:
Παλαιότερα, οι περισσότεροι κτηνοτρόφοι ήταν ανεξάρτητοι βοσκοί που ακολουθούσαν τα ζώα τους σε ανοικτά βοσκοτόπια. Συνήθως εξειδικεύονταν σε ένα είδος ζώου ως προβατοβοσκοί ή γιδοβοσκοί, χοιροβοσκοί, αγελαδοτρόφοι. Σήμερα, η κτηνοτροφία γίνεται κυρίως σε οργανωμένες κτηνοτροφικές μονάδες όπου οι κτηνοτρόφοι εξειδικεύονται στην εκτροφή ενός ζώου. Οι μονάδες παίρνουν το όνομα του ζώου (ορνιθοτροφεία, χοιροστάσια, αγελαδοτροφεία).
Ο κτηνοτρόφος ασχολείται με το άρμεγμα ή την αποκομιδή των αυγών, τον καθαρισμό των χώρων που ζουν τα ζώα, τη φύλαξη του κοπαδιού στα βοσκοτόπια και στις στάνες, την προστασία των ζώων από φωτιές ή θεομηνίες, το πότισμα των ζώων και την ανάμιξη ζωοτροφών με σκοπό τη δημιουργία του κατάλληλου συνδυασμού για την αποδοτικότερη εκτροφή τους. Ασχολείται επίσης με την περιποίηση των ζώων από αρρώστιες ή μικροτραυματισμούς.
Παράλληλα, πέρα από τις καθημερινές εργασίες υπάρχουν και ορισμένες εποχιακές, όπως το κούρεμα των προβάτων την άνοιξη, η συγκέντρωση και εμπορία του μαλλιού τους, η παραγωγή τυριού, αλλαντικών, καπνιστών ή άλλων προϊόντων. Σε οργανωμένες κτηνοτροφικές μονάδες πολλές εργασίες, όπως το τάισμα ή το άρμεγμα των ζώων, γίνονται με τη βοήθεια μηχανημάτων. Δεν παύει όμως να απαιτείται η τήρηση αυστηρού καθημερινού προγράμματος, με τη συμμετοχή των κτηνοτρόφων.
Ιδιαίτερα Προσωπικά Χαρακτηριστικά και Ικανότητες:
Η αγάπη για τη φύση, την ύπαιθρο και τη φροντίδα των ζώων, η υπομονή και η ευαισθησία, η σωματική αντοχή και η δύναμη, η αντοχή σε ουσίες που είναι πιθανό να προκαλέσουν αλλεργία, η ικανότητα να ακολουθεί οδηγίες και εντολές, οι χειρωνακτικές δεξιότητες, αποτελούν πολύ σημαντικά προσόντα για την ενασχόληση με την κτηνοτροφία αλλά και τις ευρύτερες κτηνοτροφικές εργασίες.
Παράλληλα δε, η μαθηματική και η υπολογιστική ικανότητα για τη σωστή πρόσμιξη των αναλογιών των τροφών σε θρεπτικές ουσίες και του υπολογισμού του κόστους εκτροφής και πώλησης, όταν ο ίδιος ο κτηνοτρόφος εκτελεί και χρέη εμπόρου των προϊόντων του, η συνέπεια, η προσοχή, η καθαριότητα, η τάξη, η υπευθυνότητα και η ευσυνειδησία, είναι απαραίτητα χαρακτηριστικά του κτηνοτρόφου, προκειμένου να διασφαλίζεται από τη μια μεριά η υγιεινή των ζώων και από την άλλη η προστασία της υγείας των καταναλωτών. Η μηχανική ικανότητα είναι επίσης απαραίτητη, δεδομένου ότι πολλές εργασίες έχουν μηχανοποιηθεί και αυτοματοποιηθεί στις μεγάλες οργανωμένες κτηνοτροφικές μονάδες.
Σπουδές:
Παλαιότερα, το σημαντικότερο προσόν για να γίνει κάποιος κτηνοτρόφος, ήταν η εμπειρία και η θέληση να ενασχοληθεί με το επάγγελμα, ανεξάρτητα αν ο επαγγελματίας είχε φοιτήσει ή όχι στην υποχρεωτική εκπαίδευση. Στην εποχή μας όμως, απαιτούνται περισσότερο πολύπλοκες και εξειδικευμένες γνώσεις, αφού η εκτροφή των ζώων βασίζεται σε επιστημονικές μεθόδους που συντελούν στην ταχύτερη ανάπτυξη των ζώων και στην αύξηση των προϊόντων που αυτά παράγουν.
Σπουδές παρέχονται στα Επαγγελματικά Λύκεια στην ειδικότητα Τεχνικός Ζωικής Παραγωγής.
Παράλληλα, παρέχονται σπουδές σε ανώτερο επίπεδο, όπως στα τμήματα Τεχνολόγων Γεωπόνων των Τ.Ε.Ι. στην κατεύθυνση Ζωικής Παραγωγής, ή των Πανεπιστημίων, στις Ανώτατες Γεωπονικές Σχολές.
Σπουδαιότητα:
Η αγάπη για τα ζώα, η υπομονή και η ευαισθησία για τη φροντίδα τους, είναι πολύ σημαντικά προσόντα για την ενασχόληση με την κτηνοτροφία, παρόλο που τα ζώα προορίζονται για εκμετάλλευση ή σφαγή. Οι χειρωνακτικές δεξιότητες είναι απαραίτητες, για όλες τις κτηνοτροφικές εργασίες.
Παράλληλα, η ευσυνειδησία είναι αναγκαία, ειδικότερα σήμερα που η εκτροφή των ζώων βασίζεται στις σωστές ποσότητες κατάλληλων τροφών όπως σόγιας, καλαμποκιού, τριφυλλιού, αλλά και σε πρόσθετα αντιβιοτικά ή ορμόνες και βιταμίνες, που σε λανθασμένες ποσότητες είναι επιζήμιες για την υγεία των ζώων και των καταναλωτών ζωικών προϊόντων. Για το λόγο αυτό, χρειάζεται μαθηματική ικανότητα για τη σωστή πρόσμιξη των αναλογιών. Παράλληλα, η μηχανική ικανότητα είναι επίσης απαραίτητη, δεδομένου ότι πολλές εργασίες έχουν μηχανοποιηθεί.
Ειδικότερα, σε μεγάλες οργανωμένες κτηνοτροφικές μονάδες οι περισσότερες εργασίες έχουν αυτοματοποιηθεί. Η υπολογιστική ικανότητα είναι επίσης χρήσιμη, όταν ο ίδιος ο κτηνοτρόφος εκτελεί και χρέη εμπόρου των προϊόντων του, ώστε να μπορεί να υπολογίζει σωστά το κόστος εκτροφής και να πετυχαίνει κέρδος.
Περιβάλλον ενασχόλησης:
Οι κτηνοτρόφοι εργάζονται στο δημόσιο τομέα ως εξειδικευμένα στελέχη του Υπουργείου Γεωργίας, θέση για την οποία απαιτείται πτυχίο Α.Ε.Ι. ανάλογης σχολής. Στον ιδιωτικό τομέα ο κτηνοτρόφος μπορεί να απασχοληθεί ως εκτροφέας σε κτηνοτροφική μονάδα, ή συνεταιρισμό.
Η απόκτηση σχετικού πτυχίου είναι σημαντικό προσόν. Στο ελεύθερο επάγγελμα, υπάρχουν ανεξάρτητοι κτηνοτρόφοι, που όμως σιγά-σιγά, στρέφονται σε οργανωμένες κτηνοτροφικές μονάδες. Βέβαια, δεν αποκλείεται κάποιος να δημιουργήσει μια μικρή ατομική κτηνοτροφική μονάδα και να εμπορεύεται τα προϊόντα του σε μεγαλύτερες επιχειρήσεις.
Επαγγελματικές συνθήκες:
Στην περίπτωση που ο κτηνοτρόφος είναι ανεξάρτητος και βγάζει το κοπάδι του για ελεύθερη βοσκή, τότε πολλές φορές έχει να αντιμετωπίσει τις καιρικές συνθήκες. Στη διάρκεια της εργασίας του, ο κτηνοτρόφος είναι αναγκασμένος να δουλεύει σε ανθυγιεινές συνθήκες και να αναπνέει δυσάρεστες οσμές ιδίως κατά τον καθαρισμό των χώρων των ζώων.
Κατά το τάισμα των ζώων, χρειάζεται να σηκώνει σάκους με την τροφή ή κουβάδες με νερό, ενώ πολλές εργασίες πρέπει να γίνονται σκυφτά, όπως για παράδειγμα το άρμεγμα. Επιπλέον, τα ζώα χρειάζονται καθημερινή φροντίδα σε όλη τη διάρκεια του χρόνου και δεν υπάρχουν αργίες ή εορτές, ενώ οι εργασίες ξεκινούν συνήθως πολύ νωρίς το πρωί και τελειώνουν αργά.
Στην περίπτωση οργανωμένων κτηνοτροφικών μονάδων, όπου η εκτροφή των ζώων γίνεται σε κλειστούς και περιορισμένους χώρους, ο καιρός δεν δημιουργεί συνήθως πρόβλημα, αν και οι δυσμενείς συνθήκες (δυσάρεστες οσμές), εξακολουθούν να υπάρχουν και σε αυτή την περίπτωση. Παράλληλα, πολλές εργασίες, όπως το τάισμα ή το άρμεγμα, γίνονται μηχανοποιημένα, αλλά, παρόλα αυτά απαιτείται η ατομική παρουσία του κτηνοτρόφου και η άμεση επαφή με τα ζώα.
Γενικά σχόλια:
Το επάγγελμα του κτηνοτρόφου, ένα από τα πιο δύσκολα επαγγέλματα, ασκείται μόνο από ανθρώπους που αγαπούν τη φύση, τα ζώα, την ύπαιθρο, διαθέτουν υπομονή και σωματική αντοχή.
Η συνέπεια, η υπευθυνότητα και η ευσυνειδησία είναι απαραίτητα χαρακτηριστικά του επαγγελματία κτηνοτρόφου, προκειμένου να διασφαλίζεται από τη μια μεριά η υγιεινή των ζώων και από την άλλη η προστασία της υγείας των καταναλωτών.