το άρθρο ενημερώθηκε στις 10.10.2026
Σε ποιον ταιριάζει το ΔΠΜΣ Διαχείριση Εκκλησιαστικών Κειμηλίων και Χριστιανικής Πολιτιστικής Κληρονομιάς;
Το ΔΠΜΣ «Διαχείριση Εκκλησιαστικών Κειμηλίων και Χριστιανικής Πολιτιστικής Κληρονομιάς» απευθύνεται κυρίως σε αποφοίτους Ιστορίας, Θεολογίας, Ιστορίας της Τέχνης, Αρχαιολογίας, Συντήρησης Αρχαιοτήτων και Έργων Τέχνης, Μουσειολογίας, Πολιτισμικών Σπουδών, Φιλολογίας, καθώς και σε αποφοίτους Παιδαγωγικών Τμημάτων και συναφών ανθρωπιστικών επιστημών. Το πρόγραμμα εστιάζει στη συστηματική καταγραφή, τεκμηρίωση, συντήρηση, διαχείριση και ανάδειξη εκκλησιαστικών κειμηλίων και στοιχείων της χριστιανικής πολιτιστικής κληρονομιάς, συνδυάζοντας ιστορική γνώση, μουσειολογικές πρακτικές, νομικά ζητήματα προστασίας και σύγχρονες μεθόδους πολιτιστικής διαχείρισης. Απευθύνεται σε όσους επιδιώκουν επιστημονική και επαγγελματική εξειδίκευση σε έναν ιδιαίτερα απαιτητικό και ευαίσθητο τομέα πολιτιστικής ευθύνης.
Ταιριάζει ιδιαίτερα σε όσους:
έχουν ενδιαφέρον για τη διαχείριση, προστασία και ανάδειξη εκκλησιαστικών κειμηλίων και μνημείων.
θέλουν να εξειδικευτούν σε ζητήματα τεκμηρίωσης, συντήρησης και μουσειακής παρουσίασης χριστιανικής πολιτιστικής κληρονομιάς.
επιθυμούν να κατανοήσουν σε βάθος τις ιστορικές, θεολογικές και καλλιτεχνικές διαστάσεις των εκκλησιαστικών αντικειμένων.
αναζητούν ένα πρόγραμμα που συνδυάζει θεωρητική κατάρτιση με εφαρμοσμένες πρακτικές πολιτιστικής διαχείρισης και προστασίας.
ενδιαφέρονται για επαγγελματική δραστηριοποίηση σε μουσεία, εκκλησιαστικούς φορείς, αρχεία, εφορείες αρχαιοτήτων ή οργανισμούς πολιτισμού.
θέλουν να αναπτύξουν δεξιότητες καταγραφής, αξιολόγησης, συντήρησης και ανάδειξης πολιτιστικών τεκμηρίων.
επιδιώκουν να ενισχύσουν το επιστημονικό και επαγγελματικό τους προφίλ σε έναν τομέα με υψηλή πολιτισμική, ιστορική και κοινωνική σημασία.
Το ΔΠΜΣ αποτελεί ιδιαίτερα κατάλληλη επιλογή για όσους στοχεύουν σε εξειδικευμένους ρόλους διαχείρισης, προστασίας και ανάδειξης της χριστιανικής πολιτιστικής κληρονομιάς σε εθνικό και διεθνές επίπεδο.
Συνεργαζόμενα τμήματα:
Τμήμα Χημείας (επισπεύδον) του Α.Π.Θ.
Τμήμα Κοινωνικής Θεολογίας και Χριστιανικού Πολιτισμού του Α.Π.Θ.
ΔΠΜΣ: «Διαχείριση Εκκλησιαστικών Κειμηλίων και Χριστιανικής Πολιτιστικής Κληρονομιάς»
Έδρα:
Διεύθυνση – Πόλη διεξαγωγής: Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης – Σχολή Θετικών Επιστημών – Τμήμα Χημείας – Κτίριο Γραμματειών Σχολής Θετικών Επιστημών, Τ.Κ. 54124, Θεσσαλονίκη.
Τηλέφωνα: 2310997680 Email: info@chem.auth.gr
Γνωστικό Αντικείμενο – Σκοπός :
Το Τμήμα Χημείας (επισπεύδον) της Σχολής Θετικών Επιστημών του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης σε συνεργασία με το Τμήμα Κοινωνικής Θεολογίας και Χριστιανικού Πολιτισμού της Θεολογικής Σχολής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης οργανώνει και λειτουργεί από το ακαδημαϊκό έτος 2022-2023 Διατμηματικό Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών με τίτλο «Διαχείριση Εκκλησιαστικών Κειμηλίων και Χριστιανικής Πολιτιστικής Κληρονομιάς/Interdepartmental Master’s Course on Management and Conservation of Ecclesiastical Relics and Christian Cultural Heritage», σύμφωνα με τις διατάξεις της απόφασης αυτής και τις διατάξεις του ν. 4485/2017 (Α’ 114).
Αντικείμενο του Δ.Π.Μ.Σ. είναι η Διαχείριση της Χριστιανικής Πολιτιστικής Κληρονομιάς Σκοπός του Δ.Π.Μ.Σ. είναι η ολοκληρωμένη εκπαίδευση στη διεπιστημονική μελέτη και διαχείριση αντικειμένων της εκκλησιαστικής και χριστιανικής πολιτισμικής κληρονομιάς, υπό το πρίσμα των θετικών (χημεία, φυσική, γεωλογία) και θεωρητικών (θεολογία, ιστορία) επιστημών. Ο σκοπός συνεπάγεται την δημιουργία επιστημονικού δυναμικού ικανού να αντιμετωπίσει τρέχοντα προβλήματα και να αναπτύξει νέα τεχνογνωσία και αποτελεσματική μεθοδολογία στο προαναφερόμενο γνωστικό πεδίο. Κύριο χαρακτηριστικό του Προγράμματος είναι η διεπιστημονικότητα όσον αφορά τους/τις διδάσκοντες/-ουσες, τα μαθησιακά αντικείμενα και την προσέγγιση των προβλημάτων.
Τίτλος Σπουδών:
Το Δ.Π.Μ.Σ. απονέμει Δίπλωμα Μεταπτυχιακών Σπουδών (Δ.Μ.Σ.) με τίτλο «Διαχείριση Εκκλησιαστικών Κειμηλίων και Χριστιανικής Πολιτιστικής Κληρονομιάς». Δεν υπάρχουν ειδικεύσεις.
Μαθησιακά αποτελέσματα του Προγράμματος Σπουδών:
Το Διατμηματικό Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «Διαχείριση Εκκλησιαστικών Κειμηλίων και Χριστιανικής Πολιτιστικής Κληρονομιάς» του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης παρέχει διεπιστημονική εξειδίκευση επιπέδου 7 στη μελέτη, στην επιστημονική τεκμηρίωση και στην υπεύθυνη διαχείριση αντικειμένων της εκκλησιαστικής και χριστιανικής πολιτιστικής κληρονομιάς. Συνδέει τη χημεία, τη φυσική και τη γεωλογία με τη θεολογία και την ιστορία, ώστε η ερμηνεία των κειμηλίων να λαμβάνει υπόψη τόσο τη σύσταση, τις τεχνικές κατασκευής και τις διεργασίες φθοράς όσο και το ιστορικό, καλλιτεχνικό και λειτουργικό τους πλαίσιο. Η μεταπτυχιακή διπλωματική εργασία υποστηρίζει την αυτοδύναμη διερεύνηση σύνθετων ζητημάτων, την κριτική σύνθεση ετερογενών τεκμηρίων και την ανάπτυξη επιστημονικά αιτιολογημένων προσεγγίσεων προστασίας και ανάδειξης.
Με την επιτυχή ολοκλήρωση του Προγράμματος Σπουδών, ο απόφοιτος ή η απόφοιτη είναι σε θέση:
Επιστημονικό πεδίο UNESCO ISCED-F: Ιστορία και αρχαιολογία
Γνώσεις
- να αναλύει σε προχωρημένο επίπεδο την ιστορική εξέλιξη της χριστιανικής πολιτιστικής κληρονομιάς και να συσχετίζει τις μεταβολές της λατρευτικής ζωής, της εκκλησιαστικής τέχνης και των θεσμών με τα υλικά τεκμήρια που διασώζονται,
- να ερμηνεύει τη θεολογική, λειτουργική και συμβολική σημασία εικόνων, ιερών σκευών, χειρογράφων και άλλων εκκλησιαστικών κειμηλίων και να αποτιμά τη σημασία του αρχικού περιβάλλοντος χρήσης τους,
- να αναγνωρίζει και να συγκρίνει τις βασικές κατηγορίες υλικών της εκκλησιαστικής τέχνης, όπως μέταλλα, κεραμικά, λίθους, ξύλο, υφάσματα και ζωγραφικά στρώματα, συνδέοντας τη χημική τους σύσταση με τη συμπεριφορά τους στον χρόνο,
- να αναλύει τις φυσικοχημικές διεργασίες διάβρωσης, οξείδωσης, υδρόλυσης, φωτοχημικής αλλοίωσης και βιολογικής φθοράς και να εξηγεί την επίδραση περιβαλλοντικών παραμέτρων στη διατήρηση κειμηλίων,
- να ερμηνεύει τις αρχές της ενόργανης χημικής ανάλυσης και της φυσικής εξέτασης πολιτιστικών αντικειμένων και να αξιολογεί τη διαγνωστική συμβολή μη καταστρεπτικών και μικροκαταστρεπτικών μεθόδων,
- να συσχετίζει τη γεωλογική προέλευση και τις ορυκτολογικές ιδιότητες φυσικών υλικών με τεχνικές κατασκευής και μηχανισμούς φθοράς εκκλησιαστικών μνημείων και αντικειμένων,
- να διακρίνει τις αρχές προληπτικής συντήρησης, ενεργητικής επέμβασης και μακροχρόνιας παρακολούθησης και να αξιολογεί τους κινδύνους που συνεπάγεται η ακατάλληλη μεταχείριση ιστορικών υλικών,
- να αναλύει τις μεθόδους ιστορικής, αρχειακής, επιγραφικής και τεχνοϊστορικής τεκμηρίωσης και να εξηγεί πώς συνδυάζονται με τα εργαστηριακά ευρήματα για την ερμηνεία της προέλευσης ενός κειμηλίου,
- να αξιολογεί τις βασικές αρχές μουσειολογικής τεκμηρίωσης, συλλογών και πολιτιστικής διαχείρισης και να συσχετίζει την επιστημονική καταγραφή με την ασφαλή φύλαξη, την πρόσβαση και την ανάδειξη,
- να ερμηνεύει τις αρχές προστασίας της πολιτιστικής κληρονομιάς, την επιστημονική δεοντολογία και την ανάγκη σεβασμού της θρησκευτικής χρήσης και της ιστορικής αυθεντικότητας κατά τη λήψη αποφάσεων,
- να συνθέτει δεδομένα θετικών και ανθρωπιστικών επιστημών για να εξηγεί την αλληλεπίδραση τεχνικής κατασκευής, ιστορικής διαδρομής, λειτουργικής σημασίας και υλικής κατάστασης των εκκλησιαστικών τεκμηρίων.
Δεξιότητες
- να σχεδιάζει ολοκληρωμένο πρωτόκολλο εξέτασης και τεκμηρίωσης εκκλησιαστικού κειμηλίου, διατυπώνοντας σαφή ερευνητικά ερωτήματα και επιλέγοντας μεθόδους κατάλληλες για την υλική και ιστορική του ιδιαιτερότητα,
- να πραγματοποιεί συστηματική οπτική και μακροσκοπική παρατήρηση, να καταγράφει μορφολογικά χαρακτηριστικά και ίχνη φθοράς και να οργανώνει συγκρίσιμα δεδομένα σε δελτία τεκμηρίωσης,
- να επιλέγει και να ερμηνεύει αποτελέσματα ενόργανων αναλυτικών και απεικονιστικών τεχνικών, σταθμίζοντας την αναλυτική ευαισθησία, τους περιορισμούς δειγματοληψίας και την ανάγκη προστασίας του αντικειμένου,
- να διερευνά τους μηχανισμούς αλλοίωσης οργανικών και ανόργανων υλικών, συνδυάζοντας δεδομένα χημικής σύστασης, μικροκλίματος, ιστορικών επεμβάσεων και συνθηκών αποθήκευσης,
- να αξιολογεί κινδύνους από υγρασία, θερμοκρασία, φωτισμό, ρύπους, μηχανικές καταπονήσεις και βιολογικούς παράγοντες και να προτείνει τεκμηριωμένα μέτρα προληπτικής προστασίας,
- να συσχετίζει βιβλιογραφικές, αρχειακές, ιστορικές και θεολογικές πηγές με εργαστηριακά δεδομένα για την τεκμηρίωση της χρονολόγησης, της χρήσης και της τεχνολογίας κατασκευής κειμηλίων,
- να καταρτίζει δομημένα αρχεία και ψηφιακές εγγραφές τεκμηρίωσης, ενσωματώνοντας περιγραφικά μεταδεδομένα, φωτογραφίες, αποτελέσματα εξετάσεων και ιστορικό συντήρησης με δυνατότητα ιχνηλασιμότητας,
- να συγκρίνει εναλλακτικές στρατηγικές διατήρησης και διαχείρισης συλλογών και να αιτιολογεί τις προτεραιότητες παρέμβασης με βάση την κατάσταση διατήρησης, την αξία και τη χρήση των αντικειμένων,
- να σχεδιάζει επιστημονικά τεκμηριωμένες προτάσεις έκθεσης, φύλαξης ή ανάδειξης χριστιανικών τεκμηρίων, συνδυάζοντας απαιτήσεις συντήρησης, ιστορικής ερμηνείας και σεβασμού της λατρευτικής λειτουργίας,
- να συνεργάζεται με χημικούς, συντηρητές, ιστορικούς, θεολόγους και άλλους ειδικούς, να συνθέτει διαφορετικά ευρήματα και να παρουσιάζει κοινά τεκμηριωμένες προτάσεις διαχείρισης,
- να σχεδιάζει και να εκπονεί αυτοτελή μεταπτυχιακή έρευνα, αξιοποιώντας διεθνή βιβλιογραφία, σαφή μεθοδολογία, κριτική αξιολόγηση τεκμηρίων και υπεύθυνη παρουσίαση συμπερασμάτων.
Ικανότητες
- να διαμορφώνει ολοκληρωμένη επιστημονική κρίση για σύνθετα προβλήματα διατήρησης εκκλησιαστικών κειμηλίων, συνδυάζοντας υλικές αναλύσεις, ιστορική ερμηνεία και θεολογική κατανόηση χωρίς να υποβαθμίζει καμία από τις επιμέρους διαστάσεις,
- να αναλαμβάνει ευθύνη για τον σχεδιασμό και την τεκμηρίωση διεπιστημονικών διαδικασιών εξέτασης και διαχείρισης, αναγνωρίζοντας τα όρια της προσωπικής του εξειδίκευσης και την ανάγκη συνεργασίας με αρμόδιους επαγγελματίες,
- να λαμβάνει αιτιολογημένες αποφάσεις σε συνθήκες αβεβαιότητας ή ελλιπών δεδομένων, σταθμίζοντας την επιστημονική αξιοπιστία, τον κίνδυνο μη αναστρέψιμης βλάβης και την αρχή της ελάχιστης επέμβασης,
- να συνθέτει διαφορετικές επιστημονικές προσεγγίσεις και να διαμεσολαβεί δημιουργικά μεταξύ εργαστηριακών, ιστορικών, εκκλησιαστικών και μουσειακών φορέων κατά την αντιμετώπιση κοινών προβλημάτων,
- να υπερασπίζεται την αυθεντικότητα, την ακεραιότητα και τον σεβασμό του θρησκευτικού χαρακτήρα των αντικειμένων, ενσωματώνοντας δεοντολογικά κριτήρια στην τεκμηρίωση και στην πολιτιστική τους αξιοποίηση,
- να αξιολογεί τις μακροχρόνιες συνέπειες επιλογών συντήρησης, μετακίνησης, αποθήκευσης και έκθεσης και να εισηγείται βιώσιμες πρακτικές διαχείρισης με γνώμονα τις επόμενες γενιές,
- να οργανώνει και να συντονίζει ερευνητικές ή τεκμηριωτικές εργασίες με διαφανή κατανομή αρμοδιοτήτων, σαφή επιστημονικά κριτήρια και υπεύθυνη διαχείριση των παραγόμενων δεδομένων,
- να μεταφέρει σύνθετα επιστημονικά πορίσματα σε ειδικούς, εκκλησιαστικούς διαχειριστές και ευρύτερο κοινό, προσαρμόζοντας την παρουσίαση χωρίς να αλλοιώνει την ακρίβεια ή τα όρια της τεκμηρίωσης,
- να αναγνωρίζει νέες ερευνητικές ανάγκες και να αναπτύσσει τεκμηριωμένες προτάσεις διεπιστημονικής διερεύνησης, αξιοποιώντας κριτικά τις εξελίξεις στις επιστήμες των υλικών και στη μελέτη της πολιτιστικής κληρονομιάς,
- να συνεχίζει αυτοδύναμα την επιστημονική του ανάπτυξη, να επανεξετάζει κριτικά τις μεθόδους και τις παραδοχές του και να συμβάλλει στην υπεύθυνη προστασία της χριστιανικής πολιτιστικής κληρονομιάς.
Σημείωση τεκμηρίωσης: Η παρουσίαση βασίζεται στον ισχύοντα Κανονισμό Σπουδών. Η επιλογή, η ομαδοποίηση και η διατύπωση των μαθησιακών αποτελεσμάτων αποτελούν συνθετική επεξεργασία του mysep, σύμφωνα με το Ελληνικό Πλαίσιο Προσόντων και τους περιγραφικούς δείκτες του Δουβλίνου.
Διάρκεια σπουδών :
Η ελάχιστη χρονική διάρκεια για την απονομή του Διπλώματος Μεταπτυχιακών Σπουδών (Δ.Μ.Σ.) ορίζεται σε τρία (3) ακαδημαϊκά εξάμηνα, στα οποία περιλαμβάνεται και ο χρόνος εκπόνησης της Μεταπτυχιακής Διπλωματικής Εργασία.
Γλώσσα Διδασκαλίας: Η γλώσσα διδασκαλίας του Δ.Π.Μ.Σ. και η γλώσσα εκπόνησης της Μεταπτυχιακής Διπλωματικής Εργασίας θα είναι η ελληνική.
Δίδακτρα: Δεν προβλέπονται τέλη φοίτησης.
Κατηγορίες και αριθμός εισακτέων:
Στο Πρόγραμμα γίνονται δεκτοί/-ές πτυχιούχοι πρώτου κύκλου σπουδών (240 μονάδες ECTS) Τμημάτων Χημείας, Θεολογίας, Ιστορίας, Αρχαιολογίας, Φιλολογίας, Φυσικής, Γεωλογίας, Βιολογίας, Χημικών Μηχανικών, Αρχαιολογίας, Διαχείρισης, Επιστήμης Συντήρησης, Συντήρησης ή άλλων συναφών κλάδων, απόφοιτοι ημεδαπών και αναγνωρισμένων ομοταγών αλλοδαπών ιδρυμάτων ανώτατης εκπαίδευσης.
Επίσης γίνεται δεκτός/-ή ως υπεράριθμος/-η και ένα (1) μέλος των κατηγοριών Ε.Ε.Π., Ε.ΔΙ.Π. και Ε.Τ.Ε.Π., σύμφωνα με την παρ. 8 του άρθρου 34 του ν. 4485/2017.
Ο αριθμός εισακτέων στο πρόγραμμα ορίζεται κατ’ ανώτατο όριο στους/στις δεκαπέντε (15) Μεταπτυχιακούς/-ές Φοιτητές/-τριες ετησίως.
Διαδικασία επιλογής:
Ο τρόπος επιλογής εισακτέων, η διαδικασία και τα κριτήρια επιλογής, καθορίζονται στον οικείο Κανονισμό Μεταπτυχιακών Σπουδών, ο οποίος έχει εγκριθεί από τη Σύγκλητο του Α.Π.Θ. (συνεδρίαση με υπ’ αρ. 3099/30-3-2022) και αναφέρονται στην προκήρυξη.
Πρόγραμμα Σπουδών (Μαθήματα – ECTS)
Το σύνολο των πιστωτικών μονάδων (ECTS) που απαιτούνται για την απόκτηση του Δ.Μ.Σ. είναι ενενήντα (90), τριάντα (30) για κάθε ένα από τα δύο εξάμηνα μαθημάτων και τριάντα (30) για το τρίτο (Γ’ ) εξάμηνο από την εκπόνηση της Μεταπτυχιακής Διπλωματικής Εργασίας.
Για την απόκτηση του Δ.Μ.Σ. είναι απαραίτητη η φοίτηση και επιτυχής εξέταση σε δέκα (12) υποχρεωτικά μαθήματα, έξι (6) στο πρώτο (Α’ ) εξάμηνο, και έξι (6) στο δεύτερο (Β’ ) εξάμηνο. Η παρακολούθηση των μαθημάτων από τους/τις μεταπτυχιακούς/-ές φοιτητές/-τριες είναι υποχρεωτική.
Τι άλλο πρέπει να ξέρω :
Χρήσιμα Έντυπα:
ΦΕΚ ίδρυσης (ή επανίδρυσης) : ΦΕΚ 2463 τ.Β’/19.05.2022
Περισσότερα στοιχεία :
Ηλεκτρονική διεύθυνση του τμήματος: https://www.chem.auth.gr/
Διάρκεια Λειτουργίας
Το Δ.Π.Μ.Σ. θα λειτουργήσει από το ακαδημαϊκό έτος 2022-2023 μέχρι και το ακαδημαϊκό έτος 2026-2027.
